.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament sporządzany w stanie zagrożenia śmiercią

Autor: Paulina Kozłowska • Opublikowane: 31.10.2007

Czy testament sporządzany w stanie zagrożenia śmiercią musi być napisany przez spadkodawcę własnoręcznie, czy wystarczy własnoręczny podpis? Czy musi być obecnych 3 świadków przy sporządzaniu tej formy testamentu, czy istnieją okoliczności zezwalające na 2 świadków? Czy wyklucza się jako świadka spadkobiercę? Jaki stopień pokrewieństwa ze spadkobiercą wyklucza świadka sporządzenia testamentu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Testamentem, o którym jest mowa w pytaniu to testament ustny. Jest to szczególna forma testamentu, która została określona w art. 952 K.c.

 

Zgodnie z paragrafem pierwszym tego artykułu jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

 

Paragraf drugi mówi, iż treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszy­scy świadkowie.

 

Paragraf trzeci określa sytuacje, gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jedne­go ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia prze­szkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

 

Testament ustny, tak jak każdy testament szczególny, może zostać sporządzony tylko w razie zaistnienia okoliczności określonych w ustawie. W przypadku testamentu ustnego okolicznościami takimi są: obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo wystąpie­nie szczególnych okoliczności uniemożliwiających lub bardzo utrudniających zacho­wanie zwykłej formy testamentu.

 

Wystarczające jest wystąpienie jednej z nich. Przekonanie spadkodawcy o rychłej śmierci może uzasadniać każda przyczyna (zły stan zdrowia, podeszły wiek, znajdowanie się w sytuacji bezpośrednio zagrażającej życiu itp.), która w świetle aktualnej wiedzy i doświad­czenia życiowego, przy uwzględnieniu indywidualnych właściwości organizmu spad­kodawcy, może być przyczyną jego bliskiej śmierci.

 

Szczególne okoliczności uniemożliwiające lub bardzo utrudniające zachowanie zwykłej formy testamentu to okoliczności wyjątkowe, niecodzienne. Mogą to być zdarzenia o charakterze powszechnym (np. przerwanie komunikacji, epidemia, działania wojenne), a także okoliczności dotyczące tylko osoby spadkodawcy (poważna choroba, ułomność).

 

Sporządzając testament ustny, spadkodawca może posługiwać się pisemnym projektem testamentu, notatkami itp., ale powinien ustnie oświadczyć swą ostatnią wolę. Sporządzenie testamentu ustnego wymaga obecności co najmniej trzech świadków, co znaczy, że świadków nie może być mniej niż trzech, ale może być więcej. Wszyscy świadkowie muszą być jednocześnie obecni przy składaniu przez spadkodawcę oświadczenia ostatniej woli.

 

Skuteczność testamentu ustnego wymaga stwierdzenia jego treści w sposób określony albo w art. 952 § 2 (przez spisanie oświadczenia spadkodawcy) albo w § 3 tego artykułu (przez zgodne zeznania świadków testamentu, złożone przed sądem). Żaden inny sposób stwierdzenia treści testamentu ustnego nie jest skuteczny. Wystarczające jest stwierdzenie treści testamentu ustnego w jeden z dopusz­czalnych sposobów. Ich skuteczność jest taka sama.

 

Testament ustny, którego treść nie została prawidłowo stwierdzona, jest testa­mentem wprawdzie ważnym, ale bezskutecznym. Spisanie oświadczenia spadkodawcy może nastąpić tak za życia spadkodawcy, jak po jego śmierci, byleby nastąpiło w okresie roku od jego złożenia.

 

Oświadczenie spadkodawcy może spisać jeden ze świadków testamentu ustnego albo osoba trzecia. Okoliczności, które spowodowały spisanie oświadczenia spadkodaw­cy przez jedną z tych osób, i wybór określonej z nich, nie mają wpływu na skutecz­ność tej czynności. Stwierdzenie treści testamentu ustnego w sposób przewidziany w art. 952 § 3 jest dopuszczalne, jeżeli:

 

  • treść testamentu nie została stwierdzona w sposób przewidziany w art. 952§ 2,
  • spadkodawca zmarł i,
  • nie upłynęło jeszcze sześć miesięcy od śmierci spadkodawcy.

 

Ustalenie treści testamentu wymaga przesłuchania wszystkich świadków te­stamentu, także gdy było ich więcej niż trzech. Dopuszczalne jest pominięcie ze­znań tylko jednego świadka, jeżeli jego przesłuchanie nie jest możliwe (np. ze względu na jego śmierć) lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody (np. świadek wyjechał na stałe za granicę i nie jest znany jego adres).

 

Treść testamentu może zostać ustalona na podstawie zeznań przesłuchanych świadków tylko wówczas, gdy są one zgodne. Wymaganie to dotyczy jedynie samej treści testamentu.

 

Natomiast dopiero w art. 956 i 957 K.c. mamy określone kto nie może być świadkiem przy sporządzaniu takiego testamentu. Zgodnie z artykułem 956 K.c. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:

 

  1. kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,
  2. niewidomy, głuchy lub niemy,
  3. kto nie może czytać i pisać,
  4. kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament,
  5. skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

 

Ponadto artykuł 957 K.c. określa, że nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

 

Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w paragrafie poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jednakże, gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.

 

Warto zaznaczyć również, że świadkiem testamentu nie może być osoba, która zrzekła się dziedziczenia, oraz osoba należąca do kręgu osób uprawnionych do zachowku, dla których w testamencie nie została przewidziana korzyść. Korzyścią w rozumieniu tego artykułu jest zarówno korzyść materialna jak i nie materialna.

 

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 minus siedem =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »