.
Mamy 12 156 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament osoby ubezwłasnowolnionej

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 07.12.2010

Babcia i dziadek kilka lat temu w testamencie zapisali, że swój dom (mają wspólność majątkową) pragną przekazać po śmierci wnukowi. Obecnie jednak babcia jest całkowicie ubezwłasnowolniona, jej opiekunem jest syn. Czy w tej sytuacji możemy dokonać darowizny lub sprzedaży nieruchomości na rzecz wnuka (czy to nie jest działanie na szkodę babci?)? Czy jeśli dom będzie mój, to po śmierci dziadków będę musiał wypłacić zachowek spadkobiercom?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Niekoniecznie jest tak, że sąd oddali wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej tylko dlatego, że uszczupla to jej majątek.

 

Zgodnie z art. 154 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny”.

 

Opiekun ma obowiązek uzyskiwania takiego zezwolenia we wszystkich ważniejszych sprawach, zarówno dotyczących pieczy nad osobą, jak i nad majątkiem podopiecznego, co uregulowane jest w art. 156.

 

Opiekun działa jako przedstawiciel ustawowy osoby znajdującej się pod opieką i w tym charakterze może on dokonywać w zasadzie gkażdej czynności prawnej, z wyjątkiem tych, które na mocy szczególnego przepisu lub też ze względu na właściwości danej czynności nie nadają się do wykonania przez przedstawiciela.

 

Opiekun nie może reprezentować podopiecznego w sytuacjach, w których mogłyby zachodzić wątpliwości co do jego bezstronności, a które art. 159 wymienia enumeratywnie: „opiekun nie może reprezentować osób pozostających pod jego opieką:

 

  1. przy czynnościach prawnych między tymi osobami;
  2. przy czynnościach prawnych między jedną z tych osób a opiekunem albo jego małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką”.

 

Zasada zawarta w § 2 art. 159 dotyczy postępowań toczących się zarówno pomiędzy osobami podlegającymi pieczy tego samego opiekuna, jak i między podopiecznym a opiekunem, jego małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem.

 

Oznacza to, że na czas postępowania wymagane będzie ustanowienie kuratora w miejsce obecnego opiekuna – syna, ale tylko na czas trwania postępowania i tylko dotyczącego tej jednej czynności i pod warunkiem, że jest spokrewniony w linii prostej z wnukiem, który ma być obdarowany, np. jest jego ojcem lub jest opiekunem wnuka.

 

Postępowanie o udzielenie zezwolenia na dokonanie ważniejszej sprawy z zakresu pieczy nad osobą czy majątkiem podopiecznego toczy się na podstawie art. 593 Kodeksu postępowania cywilnego, a zezwolenia takiego sąd udziela na wniosek opiekuna.

 

Syn jako opiekun powinien do sądu złożyć stosowny wniosek o udzielenie zgody na rozporządzenie majątkiem ubezwłasnowolnionego, przekraczające zakres zwykłego zarządu.

 

Opłata w takim przypadku wynosi 40 zł.

 

Sąd może mieć wątpliwości co do tego, czy takie rozporządzenie jest dla ubezwłasnowolnionego korzystne.

 

Ustanowienie przy tej czynności np. umowy dożywocia powinno przekonać sąd, że takie posunięcie nie będzie dla ubezwłasnowolnionego niekorzystne.

 

Przeniesienie własności nieruchomości (w tym wypadku udziału we współwłasności) na podstawie umowy dożywocia następuje zawsze z równoczesnym obciążeniem tej nieruchomości prawem dożywocia (art. 910 Kodeksu cywilnego).

 

Wówczas wnuk jako nabywca nieruchomości zobowiązany jest do zapewnienia zbywcy (dziadkom) dożywotniego utrzymania.

 

Świadczenia przypadające dożywotnikowi z tytułu umowy dożywocia określa zwykle, i to w sposób często bardzo szczegółowy, umowa dożywocia. W przypadku braku odpowiednich postanowień umownych nabywca (wnuk) „powinien przyjąć dożywotnika jako domownika, dostarczyć mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym” (art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego).

 

Sądzę, że z uwagi na wiek dziadków i ich potrzeby zapewnienie im dożywocia będzie dla sądu argumentem, że takie rozporządzenie majątkiem w imieniu ubezwłasnowolnionej pozostaje w jej interesie.

 

Jeżeli chodzi o sprzedaż nieruchomości – również będzie wymagana zgoda sądu i na takich samych zasadach. Odpłatne zbycie nieruchomości na rzecz wnuka będzie jednak traktowane jako „bardziej korzystne” dla ubezwłasnowolnionej. Z drugiej strony zbycie mieszkania i brak lokalu lub innego miejsca, gdzie może zamieszkać – niekoniecznie zostanie uznane przez sąd jako zgodne z interesem ubezwłasnowolnionego.

 

Reasumując, proponowałabym spróbować jednak złożyć wniosek dotyczący zgody na przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie. Ryzyko finansowe jest niewielkie, a pozytywny wyrok rozwiąże problem.

 

Co do kwestii zachowku, to zgodnie z art. 993 Kodeksu cywilnego „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

 

Umowa przeniesienia własności w zamian za dożywocie wobec zawarcia w niej elementów z różnych dziedzin prawa ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 tegoż Kodeksu.

 

W ten sposób ma Pan szanse uniknąć płacenia zachowku po śmierci dziadków.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V - 9 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton