Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament ustny a prawo do zachowku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 30.03.2019

Dziadek nie zostawił testamentu, ale ciotka (jego córka) twierdzi, że ma testament ustny. Sąd wzywa mnie na rozprawę (a mieszkam za granicą i to problem). Mój ojciec nie żyje od lat, dziadek zmarł niedawno. Ciotka twierdzi, że majątek zapisany jest na jej córkę co wyraził w testamencie ustnym dziadek. Czy w tym przypadku mam prawo do spadku albo zachowku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Fot. Fotolia

Testament ustny a prawo do zachowku

Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego spadek to ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych. Powołanie do spadku może wynikać z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy, albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

 

W opisanej przez Pana sytuacji mamy do czynienia z dziedziczeniem testamentowym, ponieważ wspomina Pan o testamencie ustnym. Żeby sąd stwierdził dziedziczenie testamentowe, testament powinien spełniać wszystkie wymogi wskazane w art. 952 Kodeksu cywilnego (K.c.):

 

„§ 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.

§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków”.

 

Gdyby doszło do podważenia testamentu, to w grę wchodziłoby dziedziczenie ustawowe i ustalany byłby nowy krąg spadkobierców po zmarłym. Zgodnie z art. 931 K.c.:

 

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

 

W tej sytuacji Pan jako zstępny ojca wszedłby do kręgu spadkobierców ustawowych i dziedziczył udział w spadku. Jeśli sąd uzna testament ustny za ważny, to nie będzie Pan dziedziczył, ale będzie należał się Panu zachowek. Kwestia zachowku została uregulowana w przepisach art. 991–1011 K.c.. Zgodnie z art. 991 § 1 K.c.: „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”. Zatem będzie Pan osobą uprawnioną do zachowku po śmierci ojca, jeśli sąd stwierdzi dziedziczenie testamentowe, a Pan zostanie pominięty w spadku.

 

Co do zasady roszczenie o zachowek należy wytoczyć przeciwko spadkobiercy i domagać się zapłaty określonej kwoty pieniężnej, zależnej oczywiście od wartości przysługującego udziału spadkowego. Sposób na wyliczenie zachowku jest następujący:

 

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) x udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x ułamek należnego zachowku (1/2 lub 2/3) - darowizny (lub wartość spadku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

 

Co się tyczy reprezentacji Pana, to z uwagi na stopień skomplikowania sprawy oraz przebywanie Pana za granicą, proponowałabym zastanowić się nad ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Nasza firma świadczy takie usługi. Stawiennictwo na sprawę spadkową nie jest zwykle obowiązkowe, chyba że sąd zobowiąże Pana do stawiennictwa obowiązkowego.

 

Jeśli Pan chce odrzucić spadek, to również Pana nieletni syn też musi odrzucić spadek w terminie 6 miesięcy od chwili odrzucenia spadku przez Pana. Oprócz tego do odrzucenia spadku w imieniu nieletniego jest potrzebna zgoda sądu rodzinnego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • II plus 6 =

»Podobne materiały

Zapis w testamencie a nazwisko

W ubiegłym roku wyszłam za mąż, lecz pozostałam przy nazwisku panieńskim. Kilka miesięcy później krewna, na moją rzecz, dokonała zapisu w testamencie i tu pojawia się pewien problem. Osoba ta, przekonana że przyjęłam nazwisko męża, podała je jako moje. Co prawda w testamencie pojawia się także moje

Dziedziczenie testamentowe i współwłasność mieszkania

Rodzice byli współwłaścicielami mieszkania, tata niedawno zmarł. W testamencie zapisał wszystko mi, a jestem jedynakiem. Jaka część mieszkania jest moja?

Prawo rodziny do domu zapisanego w testamencie

Miesiąc temu zmarł ojciec, matka nie żyje od 9 lat. W testamencie ojciec i matka zapisali dom z gruntem córce i zięciowi. Jak należy uregulować po zmarłych sprawy spadkowe? Do kogo się udać? Czy ktoś z rodziny (brat, wnuczka) mają prawo do tego domu, czy tylko osoby wymienione w testamencie?
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »