Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Termin i przesłanki złożenia skargi pauliańskiej

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 15.04.2018

Prowadzona przeze mnie firma zbankrutowała. Wierzycieli jest kilku. Nieruchomość, której byłem właścicielem, podarowałem przed 3 laty dzieciom (notarialny akt darowizny). Z głównym wierzycielem mam zawarty układ, na mocy którego spłacam zadłużenie w kwocie po 2 tys. zł miesięcznie. Dług jest duży, więc potrwa to około 10 lat. Czy 5-letni termin na złożenie skargi pauliańskiej dotyczy każdego z wierzycieli, czy wystarczy tylko, że jeden z taką skargą wystąpi?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Termin i przesłanki złożenia skargi pauliańskiej

Fot. Fotolia

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).

 

W pierwszej kolejności wskazać należy na pogląd wyrażony przez Andrzeja Kidybę w Komentarzu do Kodeksu cywilnego (tom III Zobowiązania – część ogólna, wyd. II), w którym wskazał, iż „każda czynność dłużnika dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli może być objęta skargą paulińską i każdemu z wierzycieli przysługuje odrębne roszczenie z art. 527 K.c. w stosunku do każdej czynności dłużnika (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r., VI ACa 889/06). Każdy z wierzycieli musi jednak wnieść pozew o uznanie określonej czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do niego przed upływem terminu z art. 534 K.c.”. Z powyższego wynika, że wniesienie skargi przez jednego z wierzycieli nie ułatwia „życia” pozostałych wierzycielom, albowiem każdy z Pana wierzycieli winien taką skargę wnieść samodzielnie.

 

Istotna w powyższym stanie prawnym jest treść art. 527-529 K.c., zgodnie z którymi:

 

„Art. 527. § 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 528. Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Art. 529. Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.”

 

Wyraźnie podkreślić należy, iż „niewypłacalność dłużnika musi istnieć w chwili wydania przez sąd orzeczenia o uznaniu czynności za bezskuteczną; nie można też mówić o niewypłacalności dłużnika, jeżeli mimo dokonania przez niego czynności prawnej pozostały majątek wystarcza na pokrycie długów, albo jeżeli na podstawie tej czynności, lub nawet niezależnej od niej, do majątku dłużnika weszły inne wartości, np. w wyniku umowy zamiany lub późniejszego obdarowania dłużnika przez inną osobę.”*.

 

Za czynność nieodpłatną można w takiej sytuacji uznać sprzedaż za symboliczną złotówkę, a za czynność odpłatną darowiznę obciążoną poleceniem. O odpłatności lub nieodpłatności decydować przy tym będą zarówno kryteria obiektywne (wartość gospodarcza obu świadczeń), jak i kryteria subiektywne (w przypadku pretium affectionis). Jeżeli darowizna nie była obciążona np. poleceniem, czynność taką uznać należy za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciela. Pana wierzyciele nie muszą przy tym wykazywać, że dziecko dłużnika wiedziało, czy też nawet przy zachowaniu należytej staranności mogło wiedzieć, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

W mojej ocenie to do dziecka odnosi się twierdzenie art. 528 K.c., zgodnie z którym „wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.”.

 

Na niekorzyść dłużnika świadczy także art. 529 K.c., zgodnie z którym – jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny. Z opisu sprawy wynika, że darowizna była ucieczką przed egzekucją z niej i w konsekwencji doprowadziła co najmniej do pomniejszenia Pana majątku.

 

Powyższe domniemanie jest wzruszalne. Wzruszalność domniemania, które ustawodawca przewidział w art. 529 K.c. oznacza, że nawet w przypadku darowizny dłużnik może się skutecznie bronić przed uznaniem czynności za bezskuteczną. Do obalenia domniemania niezbędnym będzie wykazanie, iż w chwili dokonania darowizny pozwany nie miał świadomości pokrzywdzenia wierzyciela. Warunkiem koniecznym do obalenia takiego domniemania jest wskazanie na sytuację, iż z dokonaniem darowizny zbiegło się zdarzenie niezależne od dłużnika, które pozbawiło go majątku. Innymi słowy, prócz darowizny nastąpiła inna sytuacja, która uszczupliła majątek pozwanego.

 

Niewypłacalność dłużnika, której wykazanie spoczywa na wierzycielu (art. 6 K.c.), można dowodzić wszelkimi środkami. Chwilą darowizny jest chwila zawarcia umowy darowizny, a nie moment jej wykonania.

 

Reasumując, w mojej ocenie, wierzyciel ma prawo wnieść skargę paulińską. Termin 5-letni odnosi się natomiast do każdego z wierzycieli z osobna. Nawet jeśli dłużnik zawarł z wierzycielem umowę o spłacie i solidnie ją realizuje (spłacając dług) – wierzyciel i tak ma prawo skierować do sądu skargę pauliańską w trakcie wypełniania porozumienia. Zachodzi jednak pytanie, jakie ma szanse na wygraną. W mojej ocenie niewielkie, albowiem porozumienie stanowi dla Pana obronę, która winna Pana uchronić przed uznaniem powództwa.

 

 

 

 

* Gurgul Stanisław, artykuł, „Rzeczpospolita”. PCD.1997.9.18

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziewięć - dwa =

»Podobne materiały

Wpis do KRD

Rozwiązałem umowę o współpracy z pewnym kontrahentem. Zostały mi do zapłacenia dwie należności, z którymi jednak się wstrzymuję – jedna to różnica w cenie deklarowanej w ofercie firmowej i na fakturze, druga wynika z dostarczenia niepełnowartościowego towaru. Dowiedziałem się też, że firma nal

 

Zajęcie pensji osoby trzeciej

Czy komornik może zająć konto bankowe ROR, na które wpływa również wynagrodzenie osoby trzeciej, nie związanej prawnie z dłużnikiem?

 

Kara za przetrzymanie książek

Około dziesięć lat temu wypożyczyłem książki z biblioteki. Niedługo później przeprowadziłem się za granicę i zapomniałem o zwrocie. Teraz otrzymałem pismo z firmy windykacyjnej z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania – wynika z niego, że powinienem zapłacić 2000 zł i 300 zł kosztów post

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »