.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Syn i matka zmarli tego samego dnia, kto dziedziczy?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 04.01.2022 • Zaktualizowane: 04.01.2022

Kilka lat temu zmarł mój mąż, nagle, w młodym wieku. Nie było testamentu. Tego samego dnia, kilka godzin po nim zmarła jego matka. Byliśmy bezdzietnym małżeństwem. Matka przepisała majątek na męża jeszcze przed naszym ślubem. Jego rodzeństwo zostało spłacone (odpisane części). Nie było sporów o majątek, dopiero teraz rodzeństwo męża zaczyna podnosić ten temat. Dlatego chciałabym się dowiedzieć, jak ta sytuacja wygląda od strony prawnej. Czy majątek męża przechodzi z powrotem na matkę, a nie na wdowę? Czy rodzeństwo zmarłego może domagać się spadku po matce z racji tego, że zmarła kilka godzin po swoim synu? Czy żonie nic się nie należy? Chyba rodzinie chodzi o to, aby obca osoba (czyli ja) nie zabrała im majątku matki.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Syn i matka zmarli tego samego dnia, kto dziedziczy?

Zdolność dziedziczenia

Kluczowe znaczenie dla przedstawionego zagadnienia mają przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.), w którego ostatniej księdze (art. 922 i następne K.c.) skoncentrowano przepisy z zakresu „prawa spadkowego”, głównie „prawa materialnego” (to jest merytorycznego). Załatwianie „spraw spadkowych” uregulowano głównie w: Kodeksie postępowania cywilnego (K.p.c.) oraz w art. 95a i następnych Prawa o notariacie (te ostatnie dotyczące sporządzania aktów poświadczenia dziedziczenia). Warto dodać również wzmiankę o zwolnieniu podatkowym na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn; dla skorzystania z tego zwolnienia podatkowego niezbędne jest terminowe zgłoszenie nabycia spadku (w zakresie podatku od spadków) – brak terminowego zgłoszenia nabycia spadku jest traktowany jako przejaw woli zapłacenia podatku.

 

Artykuł 927 § 1 K.c. stanowi: „Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.”. Ten przepis ustawowy ma zastosowanie zarówno do dziedziczenia testamentowego (art. 941 i następne K.c.), jak i do dziedziczenia ustawowego (art. 931 i następne K.c.). Skoro matka żyła nieco dłużej, niż jej syn, to – w ramach dziedziczenia ustawowego – była w stanie dziedziczyć po swym synu; to jest oczywiste w świetle zacytowanego przepisu.

 

Dziedziczenie testamentowe przed ustawowym

Z uwagi na ustanowioną w art. 926 K.c. regułę pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego przed dziedziczeniem ustawowym, brak testamentu (art. 941 i następne K.c.) spadkodawcy (jakiegokolwiek) skutkuje dziedziczeniem ustawowym (uregulowanym w art. 931 i następnych K.c.). Testamenty sporządzają nie tylko ludzie spodziewający się swej rychłej śmierci. W różny sposób są ujawniane informacje o testamentach (np. w domowym zbiorze dokumentów); można również (odpłatnie) skorzystać w każdej kancelarii notarialnej z Rejestru Testamentów. Tę kwestię dla pewności zalecałbym jeszcze sprawdzić, tak w stosunku do zmarłego syna, jak i jego zmarłej matki.

 

Kiedy po zmarłym dziedziczą rodzice i rodzeństwo?

Ustawodawca dziedziczenie przez zstępnych spadkodawcy (jakiegokolwiek) uregulował jednolicie – niezależnie np. od: wieku, płci, pochodzenia od obojga tych samych rodziców, pochodzenia również od owdowiałego małżonka spadkodawcy (w przypadku śmierci osoby będącej w stanie małżeńskim). Oto treść artykułu 932 K.c.:

 

„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.”

 

Ustawodawca w art. 932 K.c. zdecydował, że owdowiały małżonek spadkodawcy (jakiegokolwiek) dziedziczy w ustawy połowę spadku; ustawowe określenie spadku (zawarte w art. 922 K.c.) może się przydać – chociażby z uwagi na zagadnienie długów spadku (do których zalicza się między innymi koszty pogrzebu wraz z nagrobkiem i niekiedy konsolacją), na co zwracam uwagę, ponieważ część ludzi tak bardzo akcentuje swoje uprawnienia (np. majątkowe), że lekceważy swe obowiązki (np. dotyczące rzetelnego rozliczenia długów spadku). Opis sytuacji pozwala wnioskować, że matka spadkodawcy (ponieważ przeżyła swego syna) odziedziczyła albo jedną czwartą spadku albo połowę spadku, zaś rodzeństwo spadkodawcy dziedziczyć może po spadkodawcy (w przypadku wspólnego ojca) i być może dziedziczy po swej matce.

 

Stwierdzenie nabyci spadku i dział spadku

Nie wspomina Pani o podstępowaniach spadkowych po zmarłych, jeśli ich nie przeprowadzono, to teraz należałby to zrobić. Czyli przeprowadzić postępowanie sądowe z wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcy – złożoność oraz konfliktowość sytuacji może stać na przeszkodzie sporządzeniu prawem przewidzianych dokumentów notarialnych (zwłaszcza aktu poświadczenia dziedziczenia). Proszę liczyć się z potrzebą zbadania różnych dokumentów – w tym stanowiących podstawę wystawienia aktów zgonu: spadkodawcy oraz jego matki; w dokumentach medycznych na ogół określa się czas śmierci człowieka, a kolejność śmierci spadkodawcy oraz jego matki mogą okazać się bardzo ważnymi okolicznościami (i to w zakresie samego dziedziczenia).

 

Wdowa po spadkodawcy z ustawy dziedziczy połowę spadku po swym mężu – niezależnie od tego, jak przedstawia się dziedziczenie „drugiej połowy”. Połowa (to jest ½) udziałów w spadku z pewnością nie jest niczym. Chodzi o spadek po spadkodawcy, niezależnie od tego, jak oraz od kogo składniki swego majątku spadkodawca nabył. Wspomniane przez Panią „spłaty” można różne rozumieć – prawdopodobnie chodzi o dokonanie takich rozliczeń (oby dających się udowodnić), które wykluczałyby ewentualne żądanie zachowku (art. 991 i następne K.c.) po matce spadkodawcy (to zagadnienie należałoby doprecyzować). Skoro matka spadkodawcy zmarła, to w postępowaniu spadkowym po spadkodawcy powinni uczestniczyć spadkobiercy owej pani – legitymujący się oficjalnym stwierdzenie dziedziczenia po matce spadkodawcy.

 

Nie znam składników spadku po spadkodawcy. Jeżeli w skład spadku wchodzi zabudowana nieruchomość, to proponuję rozważyć dążenie do ustanowienia nieruchomości lokalowych (być może nie tylko lokali mieszkalnych) – w planowaniu (i być może proponowaniu, np. w sprawie sądowej o dział spadku) przydać się może zestawienie sytuacji z początkowymi artykułami ustawy o własności lokali; odrębna własność lokali (szczególnie lokali mieszkalnych) może się przydać – szczególnie w sytuacji konfliktowej – zarówno w przypadku woli korzystania z lokalu (albo lokali), jaki w przypadku dążenia do zbycia (np. sprzedaży) lokalu (lokali) wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 4 - VIII =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »