Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Stwierdzenie nabycia spadku i podziału majątku spadkowego przez spadkobierców

Autor: Michał Soćko • Opublikowane: 05.10.2019

Kilka miesięcy temu zmarła moja mama. Mieszkali wspólnie z moim ojcem w mieszkaniu, którego byli współwłaścicielami na zasadzie wspólnoty małżeńskiej. Mieszkanie posiada księgę wieczystą. Z zaczerpniętych do tej pory informacji wynika, że 6 miesięcy po śmierci mamy ma nastąpić przekazanie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Po tym fakcie ojciec i ja nabierzemy prawa do wspomnianego mieszkania w stosunku 3/4 do 1/4. Jeśli jest tak faktycznie, to poproszę o informację, czy odbywa się to z automatu, czy mamy czekać na wezwanie z sądu, czy mamy złożyć wniosek do sądu? A może najlepszym wyjściem jest załatwić taką sprawę u notariusza? I jeszcze jedno pytanie: czy potrzebna jest w tym przypadku wycena mieszkania i jego zawartości? Chciałbym również zaznaczyć, że planujemy przepisać to mieszkanie na moją córkę. W związku z tym chcemy załatwić wszystko teraz tak, aby nie napotkać problemów w przyszłości.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Stwierdzenie nabycia spadku i podziału majątku spadkowego przez spadkobierców

Fot. Fotolia


Kwestie nabycia spadku regulują zasadniczo przepisy ustawy Kodeks cywilny, zwanej dalej „K.c.”, oraz przepisy ustawy Kodeks postępowania cywilnego, zwanej dalej „K.p.c.”

 

Wyjaśnić również należy, że nabycie spadku składa się z dwóch etapów: po pierwsze, stwierdzenia nabycia spadku, a po drugie, podziału majątku spadkowego przez spadkobierców. Żeby bowiem mogło dojść do podziału majątku spadkowego to najpierw musi być prawne potwierdzenie, kto jest spadkobiercą.

 

I tak, jeśli chodzi o pierwszy etap, to stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić albo przed sądem (sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) albo przed notariuszem (akt poświadczenia dziedziczenia). Zasadniczo oba te akty mają równorzędną moc. Przy czym postępowanie sądowe będzie dla Państwa trochę tańsze, gdyż opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 50 zł. Natomiast koszty u notariusza będę nieco większe (około 200–300 zł). Niemniej jednak u notariusza sprawę można załatwić w jeden dzień, natomiast przed sądem może to potrwać ok. 2–3 miesięcy (zazwyczaj jedna lub dwie rozprawy).

 

Jeśli chodzi zaś o samo oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, to wchodzą w grę trzy opcje: przyjęcie spadku wprost, przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzucenie spadku. W ciągu 6 miesięcy od dnia otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) można złożyć jedno z powyższych oświadczeń albo przed sądem, albo przed notariuszem (art. 1015 K.c.)

 

Powyższe oświadczenia reguluje art. 1012 K.c. Stanowi on: „spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”.

 

Sposób przyjęcie spadku albo wprost, albo z dobrodziejstwem inwentarza, jak również odrzucenie spadku ma wpływ na prawa i obowiązki spadkobiercy, a zwłaszcza jego odpowiedzialność za długi spadkowe. Stanowią o tym poniższe przepisy K.c.:

 

„Art. 1020. Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

 

Art. 1031. § 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi”.

 

Zatem jeżeli w skład spadku wchodzą same długi spadkowe, to najlepszą opcją w takiej sytuacji jest odrzucenie spadku. Natomiast przyjmując spadek wprost dziedziczy się cały pozostawiony majątek, ale także wszystkie długi spadkodawcy, bez żadnych dodatkowych formalności. To rozwiązanie jest dobre, jeśli mamy pewność, że zmarła pozostawiła tylko majątek (aktywa), a nie ma żadnych długów.

 

Możliwe jest również przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Jest to rozwiązanie pośrednie, polegające na tym, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi do wysokości odziedziczonego majątku (aktywów). Na przykład spadkobierca pozostawił na rachunku bankowym 10 000 zł i dług (np. pożyczka) w wysokości 15 000 zł. Wówczas spadkobierca odpowiada tylko do kwoty 10 000 zł.

 

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest opcją bezpieczniejszą, ale też niepozbawioną wad. Trzeba spełnić trochę formalności w takiej sytuacji, m.in. sporządzić spis inwentarza (majątku i długów), dłużnicy spadkodawcy mogą wobec nas kierować roszczenia, z powyższym jednak ograniczeniem. Zatem, jeśli jesteście Państwo pewni, że zmarła nie pozostawiła długów, to najlepszą opcją jest przyjęcie spadku wprost. Jeśli jednak takiej pewności nie ma, to lepiej przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza.

 

Następnie należy wskazać, że oświadczenie o przyjęciu spadku wprost, z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzuceniu spadku należy złożyć przed sądem lub notariuszem w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, tj. zazwyczaj od dnia śmierci spadkodawcy. Kwestię tę reguluje art. 1015 K.c.:

 

„Art. 1015. § 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

 

Natomiast niezłożenie żadnego oświadczenia będzie jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 K.c.). Przepis ten wszedł w życie dnia 18.10.2015 r., zatem w chwili śmierci Pana mamy już obowiązywał (art. 8 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw [Dz.U. 2015 poz. 539]).

 

Co jednak istotne, nie musicie Państwo czekać tych 6 miesięcy na złożenie oświadczenia i wystąpienie o stwierdzenia nabycia spadku. Można zrobić to także wcześniej. Przy czym, jeśli minie już Państwu 6 miesięcy, to wówczas nie będą mieli Państwo wyboru. Nabędziecie spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

 

Po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia można wystąpić o podział majątku spadkowego. I tu znowu – można zrobić to przed sądem lub notariuszem.

 

W Państwa przypadku można by to było wszystko zrobić przed notariuszem. A sam podział zrobić w ten sposób, że w drodze darowizny przeniosą Państwo nabyte udziały w mieszkaniu na córkę. Co do wyceny mieszkania, to będziecie musieli Państwo sami zadeklarować jego wartość. Przy czym należałoby to zrobić w ten sposób, by odpowiadała ona jak najbliżej wartości rynkowej, gdyż od tej wartości mogą być naliczane podatki.

 

Podsumowując, samo nabycie spadku następuje automatycznie. Przy czym, jeśli nie złożą Państwo żadnego oświadczenia w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy, to nastąpi nabycie z dobrodziejstwem inwentarza. Niezależnie jednak od samego nabycia muszą Państwo mieć dokument, który będzie to potwierdzał. Jest to albo postanowienie o nabyciu spadku, albo akt poświadczenia dziedziczenia. Mając taki dokument, można potem przytępić do dzielenia spadku czy rozporządzania nim.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII + 4 =

»Podobne materiały

Rekompensata za niepowołanie do spadku

W 2007 roku zmarła moja ciocia. Ustawowymi spadkobiercami są dzieci jej rodzeństwa. W testamencie ciocia zapisała „cały swój majątek, a w szczególności wkład mieszkaniowy” synowi swojej siostrzenicy. Poza wkładem mieszkaniowym w testamencie nie wymieniła żadnych innych składników swojego

Testamentowe przekazanie uprawnienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości

Mój tata był właścicielem pewnej nieruchomości w stolicy. Na podstawie „dekretu Bieruta” nieruchomość ta przeszła na własność Skarbu Państwa. Od wielu lat toczy się postępowanie o jej zwrot. Tato przed śmiercią sporządził testament, w którym prawo do kontynuowania starań o odzyskani

Jak wyegzekwować zapis testamentowy od spadkobiercy?

Mój brat jest testamentem zobowiązany odpisać mi fragment odziedziczonej działki. Jestem dzieckiem przysposobionym naszych rodziców i ze względu na brak pokrewieństwa postanowili oni przepisać bratu dużą działkę, zaznaczając w testamencie, że jest on zobowiązany jej część mi odpisać. Brat ciągle zwl
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »