Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasady przyznawania statusu uchodźcy

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 28.12.2007

W artykule tym omówione zostały zasady przyznawania statusu uchodźcy w prawie polskim.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Status prawny uchodźców uregulowany jest w dwu komplementarnych umowach międzynarodowych: Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców z 28 lipca 1951 r. i Protokole Nowojorskim z 31 stycznia 1967 r.

 

W polskim ustawodawstwie kwestię uchodźców reguluje ustawa dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przyznanie tego statusu jest właśnie jedną z form udzielania przez państwo polskie ochrony cudzoziemcom.

 

Zgodnie z art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji Genewskiej uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem. Pojęcie „prześladowania” wyjaśniła Rada Unii Europejskiej w tzw. dyrektywie kwalifikacyjnej Rady UE z 2004 r., w której stwierdzono, iż prześladowanie może przybrać formę aktów przemocy fizycznej i psychicznej nie tylko ze strony organu państwowego. Stąd wydaje się, że jest możliwe przyznanie statusu uchodźcy ofiarom przemocy domowej, jeśli spełnione są pozostałe przesłanki.

 

Natomiast na przykład obawa przed powołaniem do służby wojskowej – w świetle Konwencji Genewskiej – nie stanowi przesłanki do uzyskania statusu uchodźcy (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 3 listopada 2004 r. V SA/Wa 900/2004). Podobnie obawa przed mocą czarów, choćby uzasadniona, nie mieści się w pojęciu „obawy przed prześladowaniem” w rozumieniu Konwencji Genewskiej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2004 r. V SA 4723/2003).

 

W celu uzyskania statusu uchodźcy należy wykazać, iż groźba prześladowania z powodów, które wyżej przedstawiliśmy, jest realna. Sama, nawet uzasadniona obawa o życie i zdrowie, nie jest podstawą do przyznania statusu uchodźcy, jeżeli przyczyny tej obawy są inne niż wymienione w Konwencji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r. V SA/Wa 1731/2004).

 

Zła sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia cudzoziemca nie może być zatem samoistną przesłanką przyznania statusu uchodźcy. Podobnie orzekł WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. V SA 4061/2002: „Argumenty o trudnej sytuacji w Czeczenii nie są równoznaczne z prześladowaniami w rozumieniu Konwencji Genewskiej. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że złe warunki bytowe nie są równoznaczne z dolegliwościami o charakterze prześladowań, skutkującymi pozytywnie przy ubieganiu się o międzynarodową ochronę”.

 

Status uchodźcy nadaje się w Polsce, jeśli cudzoziemiec spełnia wymogi określone w Konwencji Genewskiej, w przeciwnym razie musi zapaść decyzja o odmowie nadania tego statusu.

 

Postępowanie o nadanie statusu uchodźcy, do którego stosuje się przepisy o postępowaniu administracyjnym, wszczyna się na wniosek złożony osobiście przez cudzoziemca. Wniosek obejmuje także małoletnie dzieci towarzyszące cudzoziemcowi oraz może objąć małżonka za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Co więcej, z uwagi na zasadę jedności rodziny małżonek objęty wnioskiem nie musi mieć osobistych powodów ubiegania się o status uchodźcy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2004 r. V SA 1541/2003).

 

We wniosku o udzielenie statusu uchodźcy zainteresowany winien wskazać następujące okoliczności:

 

  1. swoje dane, towarzyszących mu małoletnich dzieci oraz małżonka, jeżeli są objęci wnioskiem;
  2. określenie kraju swojego pochodzenia;
  3. określenie istotnych zdarzeń będących przyczyną ubiegania się o udzielnie statusu uchodźcy.

 

Właściwym organem do rozpatrzenia sprawy o nadanie statusu uchodźcy jest prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców (zwany dalej prezesem Urzędu). Prezes Urzędu udziela albo odmawia udzielenia statusu uchodźcy w formie decyzji administracyjnej. Niekiedy, w celu wydania prawidłowej decyzji korzysta on z pomocy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W czasie postępowania wnioskodawca winien stawić się na każde wezwanie prezesa, by złożyć np. stosowne wyjaśnienia i dowody. Nadto sam zainteresowany winien informować prezesa Urzędu o każdorazowej zmianie miejsca pobytu. Stąd tak ważnie jest, by prezes pouczył cudzoziemca, w języku dla niego zrozumiałym, o zasadach i trybie postępowania o nadanie statusu uchodźcy, o przysługujących mu prawach, ciążących na nim obowiązkach i o skutkach prawnych ich niewykonania.

 

W czasie postępowania w przedmiocie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca może kontaktować się z przedstawicielem Urzędu Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców oraz z organizacjami, do których zadań statutowych należą sprawy uchodźców.

 

Co ważnie, po przyjęciu wniosku o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemcowi wydaje się także tymczasowe zaświadczenie tożsamości.

 

Wydanie decyzji o udzieleniu statusu uchodźcy bądź odmowie jego udzielenia winno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, z tym że wydanie decyzji o odmowie udzielenia statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku powinno nastąpić już w terminie 30 dni od dnia złożenia.

 

Cudzoziemiec może zostać pozbawiony statusu uchodźcy ze względu na szczególne okoliczności faktyczne wymienione w art. 1 ust. C Konwencji Genewskiej.

 

Decyzja prezesa Urzędu w sprawie statusu uchodźcy jest zaskarżalna do organu nadrzędnego. Organem odwoławczym od decyzji prezesa Urzędu jest Rada ds. uchodźców. Natomiast od decyzji Rady ds. uchodźców zainteresowanemu cudzoziemcowi przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA), natomiast od wyroku WSA – skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA).

 

Należy mieć na względzie, iż status uchodźcy ma na celu ochronę prześladowanych, nie jest zatem żadną z form nagrody.

 

Cudzoziemiec, któremu nadano status uchodźcy otrzymuje tzw. genewski paszport, tj. dokument umożliwiający poruszanie się bez wiz po całej Europie, który jest ważny przez 3 lata z możliwością przedłużenia na dalszy okres, kartę pobytu również na okres 3 lat, a nadto otrzymuje przez 12 miesięcy niewielkie fundusze na zagospodarowanie się oraz inną pomoc mającą na celu wspieranie procesu jego integracji.


Stan prawny obowiązujący na dzień 28.12.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I plus 6 =

 

»Podobne materiały

Azyl terytorialny

W artykule autorka obszernie omawia istotę instytucji azylu terytorialnego oraz zasady ubiegania się o azyl w Polsce.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »