Mamy 10 833 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprzedaż majątku spółki cywilnej

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 24.10.2013

Czy spółka cywilna prowadząca jedynie działalność rolniczą, posiadająca status tzw. rolnika ryczałtowego może sprzedać majątek nabyty podczas działalności (np. ziemię, działkę zabudowaną) jednemu z członków spółki?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na samym początku muszę wyjaśnić, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i nie jest w ogóle podmiotem prawa, a tzw. majątek spółki nie jest w rzeczywistości majątkiem spółki, tylko majątkiem wspólników, stanowiącym szczególny rodzaj współwłasności, tzw. współwłasność łączną. Tak więc to, co Pan nazywa sprzedażą majątku przez spółkę wspólnikowi, de facto stanowi sposób likwidacji współwłasności łącznej zachodzącej pomiędzy dwoma wspólnikami.

 

Jak wskazuje się w literaturze (Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, red. A. Kidyba, Warszawa 2010; komentarz do art. 864), z uwagi na występujące elementy o charakterze organizacyjnym spółkę cywilną można uznać za pewną jednostkę organizacyjną, organizację wspólników, pozbawioną jednak odrębnej od nich podmiotowości prawnej. Wskazują na to w szczególności obowiązujące w spółce reguły prowadzenia spraw i reprezentacji spółki, częściowe wyodrębnienie majątku spółki od majątków wspólników przez objęcie go wspólnością łączną, zasady odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a także wywoływanie skutków prawnych przez działania jednego wspólnika w ramach prawa do reprezentacji, zarówno wobec pozostałych wspólników, jak i wobec osób trzecich. Jednocześnie podkreślić należy, że spółka nie jest podmiotem prawa cywilnego. W szczególności nie jest ona osobą prawną ani jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, ale wyposażoną w zdolność prawną. O uznaniu za osobę prawną, jak również za jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, ale posiadającą zdolność prawną (art. 331 K.c.) decyduje bowiem kryterium normatywne w postaci przyznania przez przepis prawa: w pierwszym przypadku – osobowości prawnej, a w drugim – zdolności prawnej. Tymczasem żaden przepis prawa nie przyznaje spółce ani atrybutu osobowości prawnej, ani zdolności prawnej. Konsekwencje braku podmiotowości prawnej spółki cywilnej wyrażają się między innymi w tym, że:

 

  1. stroną zawieranych umów są wszyscy wspólnicy, a nie spółka;
  2. podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy, a nie spółka;
  3. stroną postępowania sądowego czy administracyjnego są wszyscy wspólnicy, a nie spółka;
  4. majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników;
  5. odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą wspólnicy, a nie spółka.

 

Tyle tytułem wstępu.

 

Natomiast używając skrótu myślowego, wspólnicy spółki cywilnej mogą sprzedać firmowy majątek jednemu spośród siebie. Jest to zwykła transakcja, tylko różniąca się od innych tym, że kupujący jest zarazem w pewnym zakresie sprzedającym. Proszę oczywiście pamiętać, że w przypadku kupna majątku na spółkę jego składnik jest wpisywany do ewidencji środków trwałych lub ewidencji wyposażenia, a koszt nabycia stanowi koszt uzyskania przychodu (rozliczany czy to jednorazowo, czy to amortyzacją), ponadto spółka od zakupów takich towarów odlicza sobie VAT. Powstaje więc problem skutków podatkowych tego typu czynności.

 

Majątek spółki cywilnej jest tzw. współwłasnością łączną i dopóki trwa spółka, nie podlega on podziałowi (stąd nazywany jest często tzw. wspólnością do niepodzielnej ręki). Nie jest możliwe, aby jeden wspólnik w czasie trwania spółki domagał się podziału majątku spółkowego, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 863 §2 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.), który stanowi, że „w czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników”. Również wspólnicy nie mogą wspólnie zadecydować, że właścicielem określonego składnika majątku stanie się tylko jeden z nich.

 

Natomiast w praktyce dopuszczalne jest, by wspólnicy spieniężyli dany składnik majątku spółki. W tym wypadku wspólnicy spółki cywilnej (nazwijmy ich A i B) decydują, że należący do nich („do spółki”) samochód czy nieruchomość sprzedadzą wspólnikowi A, w zamian za to, że do majątku spółki zostaną wniesione pieniądze ze sprzedaży. W przeciwnym razie spółka nie mogłaby podejmować czynności gospodarczych, w tym również pozbywać się zbędnych składników majątku (tak: prof. A. Szumański).

 

Podobnie stwierdził również NSA w wyroku z 26 czerwca 2003 r. – o ile dozwolona jest sprzedaż auta przez wspólników spółki cywilnej jednemu spośród nich, o tyle nie jest możliwe zniesienie współwłasności (SA/Rz 1765/2001) – „cechą tej współwłasności jest szczególny stosunek osobisty łączący pewne osoby, brak określenia udziałów w rzeczy i niemożność żądania zniesienia współwłasności w czasie trwania spółki. Każdy wspólnik jest współwłaścicielem majątku jako całości. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem w majątku wspólnym ani udziałem w poszczególnych jego składnikach”.

 

Przytoczoną tezę potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2002 r. (I SA/Łd 1152/2000), zgodnie z którym jeżeli wspólnicy spółki cywilnej rozporządzili, wchodzącą w skład ich majątku wspólnego, wierzytelnością wobec państwowej jednostki budżetowej z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług (wykonanych przez nich w ramach działalności gospodarczej zorganizowanej w formie spółki cywilnej i w trybie przepisów o zamówieniach publicznych) na rzecz majątku odrębnego jednego ze wspólników, to z wierzytelności tej jako spełniającej wymóg wzajemności – jeżeli oczywiście jest bezsporna i wymagalna – może być potrącone zobowiązanie w podatku dochodowym tego wspólnika na podstawie art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej.

 

Sąd stwierdził, że dopuszczalne jest rozporządzenie przez wspólników majątkiem spółki cywilnej na rzecz majątku odrębnego jednego z nich. Co istotne, zdaniem sądu nie mamy tutaj do czynienia z rozporządzeniem udziałem w majątku wspólnika (bo tego zakazuje cytowany art. 863 §2 K.c.), ale z rozporządzeniem całym składnikiem majątku przez wszystkich wspólników. Sprzedającymi będą wszyscy wspólnicy, a kupującym – jeden z nich.

 

W tej sprawie chodziło o inny składnik majątku (wierzytelności), niemniej sąd potwierdził: „Użyte w art. 868 K.c. sformułowanie »wypłata zysków« oznacza, że wypłata ta powinna wystąpić w postaci pieniężnej, jednak za dopuszczalne należy uznać przyznanie zysków w formie określonych składników wspólnego majątku wspólnikom, w tym wierzytelności. Tym bardziej że (…) dopuszczalne jest co do zasady rozporządzenie przez wspólników w czasie trwania spółki składnikiem majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego jednego ze wspólników. Osiągnięcie zysku i dochodu podatkowego – przy istniejących między tymi pojęciami różnicach – nie musi oznaczać przecież posiadania środków pieniężnych”. Zdaniem NSA „wykładnia niedopuszczająca przekazanie wierzytelności ze wspólnego majątku wspólników na rzecz majątku odrębnego wspólnika prowadziłaby do skutków niedających się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawnego”.

 

Jeśli spółka cywilna jest podatnikiem VAT, to powinna ona wystawić fakturę VAT. W tym wypadku jak rozumiem, spółka w rozumieniu podatku VAT ma status rolnika ryczałtowego, tj. zgodnie z art. 2 pkt 19 – rolnika dokonującego dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczącego usługi rolnicze korzystającego ze zwolnienia od podatku VAT (niebędącego podatnikiem czynnym VAT) z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

 

Sprzedaż składnika majątku spółki cywilnej jednemu ze wspólników jest nieco paradoksalną sytuacją, gdzie kupujący jest zarazem sprzedającym, ale w praktyce gospodarczej takie transakcje zdarzają się dość często i nie są podważane przez organy podatkowe. Pewne wskazówki dotyczące takich operacji możemy znaleźć np. w piśmie Ministra Finansów z 4 kwietnia 2002 r. (PB4/AK-031/23/02) – Biuletyn Skarbowy Nr 3 z 2002 r.

 

Jeżeli składnik należący do majątku spółki cywilnej jest środkiem trwałym, to wówczas u sprzedających (obu wspólników) powstałby przychód z działalności gospodarczej. Podobnie dotyczy to sytuacji, gdy wartość początkowa składnika nie przekraczała 3500 zł (np. maszyny).

 

Zatem co do zasady nie ma przeszkód, aby dokonać sprzedaży majątku spółki cywilnej na rzecz jednego ze wspólników. Może to także nastąpić w ramach wypłaty zysków (zamiast zysku w formie pieniężnej wspólnik otrzymuje po prostu dany składnik majątku o równowartości zysku).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • X - 2 =

»Podobne materiały

Podział majątku spółki cywilnej

Prowadzę z kolegą spółkę cywilną. Wnieśliśmy do niej wkład pieniężny, każdy o tej samej wartości. Kupione zostały za niego meble, reklama, część towaru. Co miesiąc wypłacaliśmy sobie pewną kwotę w postaci wypłaty (równej wysokości). Chciałbym odejść z firmy, ponieważ spółka przynosi niewielki dochód

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej a kontynuacja działalności

Wraz ze wspólnikiem mamy spółkę cywilną i prowadzimy dwa sklepy. Wspólnik chce zrezygnować z uczestnictwa w spółce. Co powinienem teraz zrobić? Zmienić nazwę firmy i kontynuować działalność? Jakie będą skutki dla naszych sklepów w związku z wystąpieniem wspólnika ze spółki cywilnej? Czy do

Majątek spółki cywilnej

Wraz z koleżanką założyłem spółkę cywilną. Jako osoby prywatne kupiliśmy kamienicę (50/50). Kamienica nie została wciągnięta do spółki żadnym zapisem notarialnym. Jedynie w umowie spółki zostało zaznaczone, że dajemy kamienicę w użytkowanie. Następnie wzięliśmy się za remont, aby w kamienicy prowadz
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »