.
Mamy 13 183 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Sprzedaż firmy

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 12.07.2012

Od 20 lat prowadzę własną działalność, mam wiele sukcesów, firma się bardzo rozrosła. Planuję rozwód z drugim mężem. Nie mamy rozdzielności majątkowej ani dzieci. Jednocześnie planuję sprzedaż firmy. Czy dochód ze sprzedaży będzie podlegać podziałowi? Dodam, że mąż nie był w niej zatrudniony, nie pomagał mi, a wyszłam za niego dopiero 5 lat temu. Myślę też o sprzedaży udziałów w spółce z o.o. – co z tym dochodem?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z chwilą wejścia w związek małżeński między małżonkami powstaje wspólność ustawowa, chyba że zawarli oni małżeńską umowę majątkową. W małżeństwie, w którym panuje ustawowa wspólność majątkowa, istnieją trzy masy majątkowe: majątek wspólny oraz dwa majątki osobiste (żony i męża). O przynależności danego przedmiotu decydują tu względy obiektywne, a nie wola małżonków.

 

Kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

 

Stosownie do jego art. 31 § 1 „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”.

 

„Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”.

 

Dochody z innej działalności zarobkowej, w rozumieniu powyższego przepisu, to niebędące wynagrodzeniem za pracę wszelkie dochody z jakiejkolwiek działalności podjętej przez małżonka w celach zarobkowych. Dochodami takimi są np. wynagrodzenie należne na podstawie umowy agencyjnej, umowy o dzieło, umowy-zlecenia, a także umów nienazwanych, do których – na podstawie art. 750 Kodeksu cywilnego – stosuje się przepisy o zleceniu. Są nimi także dochody osiągane z prowadzonej przez jedno z małżonków działalności gospodarczej, np. przedsiębiorstwa należącego do jego majątku osobistego. Nie będą zaś nimi inne wierzytelności powstałe w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Przez pojęcie „przedmioty majątkowe” należy rozumieć własność i inne prawa rzeczowe (a więc przykładowo użytkowanie wieczyste, służebność gruntowa, służebność drogi koniecznej, posiadanie, spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu), a także wierzytelności czy ekspektatywę (tj. oczekiwanie prawne) nabycia określonego przedmiotu majątkowego w przyszłości (na skutek zajścia określonego zdarzenia prawnego).

 

Dochody, które przynosi rzecz lub prawo, należą do majątku wspólnego bez względu na to, czy rzecz wchodzi do majątków osobistych, czy do majątku wspólnego. Chodzi tu o pożytki naturalne, które rzecz przynosi (np. owoce z drzewa, płody rolne); pożytki cywilne, czyli dochody, jakie rzecz przynosi na podstawie stosunku cywilnoprawnego (np. czynsz uzyskiwany z wynajmu lokalu czy z dzierżawy) oraz pożytki prawa, czyli dochody jakie prawo przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (np. odsetki od wkładu oszczędnościowego).

 

W Pani przypadku sprzedaż firmy (jednoosobowej działalności gospodarczej) nie zostanie uznana jednak jako dochód w rozumieniu powyższym, a przez to jako działalność (firma) powstała przed zawarciem małżeństwa wchodzi w skład Pani majątku osobistego.

 

Jeśli chodzi o udziały w spółce z o.o. – przyjmując, że zostały nabyte przed zawarciem związku małżeńskiego z obecnym mężem, należy uznać, że nie wchodzą one do majątku wspólnego małżonków, wszak pod warunkiem, że wkłady zostały wniesione za środki niepochodzące z majątku wspólnego.

 

Inaczej jest w przypadku spółki cywilnej. Przedmioty majątkowe nabyte przez spółkę cywilną nie wchodzą do majątku wspólnego, nawet jeśli wkład pochodził z tego majątku. Wszelkie prawa majątkowe wynikające z uczestnictwa w spółce cywilnej należą bowiem do majątku osobistego małżonka, który uczestniczy w spółce. Dotyczy to także sytuacji, gdy oboje małżonkowie są wspólnikami nawet tej samej spółki cywilnej. Natomiast zysk wypłacony małżonkowi będącemu członkiem spółki, niezależnie od rodzaju spółki, zawsze będzie wchodził w skład majątku wspólnego. Także wkład zwrócony po rozwiązaniu spółki wejdzie do tego majątku.

 

Często w praktyce się jednak zdarza, iż w trakcie małżeństwa dochodzi do mieszania się mas majątkowych małżonków.

 

By nakreślić problem, należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 551 Kodeksu cywilnego „przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników materialnych i niematerialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

 

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”.

 

W związku z taką definicją przedsiębiorstwa powstaje pytanie, czy w ramach jednego przedsiębiorstwa mogą istnieć składniki należące do różnych mas majątkowych, skoro przedsiębiorstwo jest zorganizowaną całością. Chodzi np. o odpowiedź na pytanie, czyje są poszczególne przedmioty wchodzące w skład sprzedawanej firmy (np. nowe meble), zakupione z majątku wspólnego, które wstawione zostały do budynku stanowiącego wraz z gruntem majątek osobisty jednego z małżonków. Na to pytanie nie ma w literaturze prawniczej jednoznacznej odpowiedzi. Pojawiają się dwie koncepcje:

 

  1. Meble itp. wchodzą do majątku osobistego małżonka–przedsiębiorcy, gdyż z majątku osobistego pochodziła decydująca część składników przedsiębiorstwa. Oznaczałoby to, że maszyny te nie mogłyby być objęte podziałem majątku wspólnego (skoro weszły do osobistego), a małżonek nieprowadzący działalności mógłby żądać tylko zwrotu nakładów, które poniesione zostały z majątku wspólnego na majątek osobisty drugiego małżonka.
  2. Meble wchodzą do majątku wspólnego, a reszta przedsiębiorstwa należy do majątku osobistego małżonka. Koncepcja ta jest bardziej logiczna, ale warto zwrócić uwagę, że przyjęcie tej koncepcji rodziłoby wiele wątpliwości z punktu widzenia rozporządzania przedsiębiorstwem.

 

Dlatego w Pani przypadku moim zdaniem środki pochodzące ze sprzedaży zarówno udziałów, jak i sprzedaży firmy jako środków majątkowych pochodzących z majątku osobistego również wchodzą w skład Pani majątku osobistego i nie będą podlegać podziałowi.

 

Oczywiście, jak już wspominałem, jeżeli okaże się, iż np. wyposażenie firmy pochodziło ze środków z majątku wspólnego, to jako nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty będzie podlegał zwrotowi drugiemu małżonkowi (oczywiście na jego żądanie).

 

Na marginesie jednakże należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż dochody z wyżej wymienionych przedmiotów majątkowych stanowiących Pani majątek osobisty wchodzą już do majątku wspólnego małżonków i będą podlegać podziałowi w razie ustania ustawowej wspólności majątkowej.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć - 10 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl