Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprawa w sądzie pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy

Autor: Wioletta Dyl • Opublikowane: 29.09.2020

Mam sprawę w toku w sądzie pracy – o ustalenie istnienia stosunku pracy. Na razie było jedno posiedzenie sądu. Będąc emerytką, podjęłam pracę w stowarzyszeniu. Była to praca biurowa. Przez ponad pięć lat dostawałam co miesiąc nową umowę–zlecenie, jedną po drugiej, bez żadnej przerwy. Miałam wyznaczone stałe dni i godziny pracy. Na rozmowie o pracę była mowa tylko o wynagrodzeniu, nie było nic o formie zawarcia umowy. Ja też o to nie zapytałam, ponieważ przez 40 lat pracowałam na umowę o pracę. Pamiętam, że nie dostałam umowy w pierwszym dniu zatrudnienia, tylko troszkę później. Po niedługim czasie już bałam się zapytać o umowę o pracę, bo dowiedziałam się, że moja poprzedniczka miała zawartą umowę zlecenie na okres 1/2 roku i gdy zachorowała i przedstawiła zwolnienie lekarskie, to szefowa poleciła księgowej, aby tę panią wyrejestrowała z ZUS-u i napisała do ZUS-u, że ta pani nie świadczy pracy. Jeżeli chodzi o mnie, to pani prezes poleciła księgowej, aby nie odprowadzała od mojego wynagrodzenia składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, tym samym pozbawiła mnie ewentualnego zasiłku chorobowego. Jak mam udowodnić, że miałam umowę o pracę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprawa w sądzie pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy

Wykonywanie umowy–zlecenia a umowy o pracę

Wielu ludzi zatrudnionych na podstawie umowy–zlecenia tak naprawdę wykonuje pracę, jakby byli zatrudnieni na umowę o pracę. Jest to dosyć często spotykana sytuacja na polskim rynku pracy. Przy kwalifikowaniu danej umowy decydujące znaczenie należy przypisać ustaleniu, czy mamy do czynienia z elementami i cechami umowy o pracę, czy elementami umowy–zlecenia. I to jest zadanie dla sądu, przed którym toczy się Pani sprawa. Żeby unaocznić różnice, na których mogłaby się Pani oprzeć przy wykazywaniu, iż w rzeczywistości wykonywała Pani zadania w ramach umowy o pracę, zamieszczam poniższe wyjaśnienia.

Cechy umowy–zlecenia

Zgodnie z art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) w zw. z art. 750 K.c. przez umowę–zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do świadczenia na rzecz dającego zlecenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami. Cechą umowy zlecenia jest to, iż zleceniobiorca sam organizuje sobie sposób pracy, określa czas pracy, nie musi być także ta praca bezwarunkowo wykonywana osobiście, albowiem zleceniobiorca może też zastąpić się osobą trzecią na warunkach określonych w art. 738 § 1 K.c. Umowa–zlecenia jest umową należytej staranności, czyli zleceniobiorcy przysługuje roszczenie o wynagrodzenie, jeśli tylko nie można mu zarzucić niestaranności w sposobie prowadzenia spraw zleceniodawcy (nie odpowiada za rezultat podjętych działań). Każda ze stron może ją wypowiedzieć w każdym czasie, z zachowaniem jednak warunków określonych w art. 746 K.c.

Cechy stosunku pracy – umowy o pracę

Natomiast w ramach stosunku pracy praca jest wykonywana „na ryzyko” pracodawcy, który z reguły dostarcza pracownikowi narzędzi, materiałów i innych środków niezbędnych do wykonywania umówionych obowiązków oraz ponosi ujemne konsekwencje niezawinionych błędów popełnianych przez pracownika (tzw. ryzyko osobowe), a ponadto w zasadzie jest obowiązany spełniać wzajemne świadczenie na rzecz pracownika w przypadkach zakłóceń w funkcjonowaniu zakładu pracy, np. przestojów (tzw. ryzyko techniczne) lub złej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstwa (tzw. ryzyko gospodarcze). Tylko umowa o wykonanie (lub wykonywanie) pracy nieodpowiadającej powyższym właściwościom nie powoduje powstania stosunku pracy, nawet jeżeli praca ta spełnia niektóre z podanych warunków. O rodzaju umowy świadczy nie jej nazwa i wola stron, lecz sposób świadczenia czynności określonych umową (art. 22 § 1 i § 11 Kodeksu pracy; w skrócie K.p.), przy czym zakazane jest zastępowanie umów o pracę umowami cywilnoprawnymi jeśli zachowane są cechy stosunku pracy (art. 22 § 12w zw. z art 22 § 1 K.p.). Stosownie do ochronnej funkcji prawa pracy i bezwzględnych zasad wynikających z zapisów K.p., umowa spełniająca warunki umowy o pracę musi być uznana za taką, nawet wbrew woli stron.

 

„Art. 22 [Stosunek pracy]

§ 1. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

§ 11. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

§ 12. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1”.

 

W świetle zatem art. 22 § 1 i 11 K.p. sąd może ustalić istnienie stosunku pracy także wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy. W świetle art. 22 § 11 K.p. oceny charakteru umowy należy dokonywać nie tylko na podstawie przyjętych przez jej strony postanowień, które mogą mieć na celu stworzenie pozoru innej umowy, lecz przede wszystkim na podstawie faktycznych warunków jej wykonywania.

Badanie dowodów na istnienie stosunku pracy

A zatem sąd rozstrzygając, czy Pani stosunek prawny miał charakter stosunku pracy, sąd powinien zbadać:

 

  • Wolę stron – umowa poddawana analizie (w swej treści, a zwłaszcza w sposobie wykonywania) wykazuje z ich jednakowym nasileniem cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych wzorców umownych, o jej typie (rodzaju) decyduje zgodny zamiar stron i cel umowy, który może (ale wcale nie musi) wyrażać się także w nazwie umowy. Ocenie podlega nie tylko treść umowy, ale przede wszystkim sposób jej wykonywania. Wola stron (art. 3531 K.c. w związku z art. 300 K.p.) nie może przy tym przełamać normatywnej formuły wyrażonej w art. 22 § 1, § 11 i § 12 K.p. W rezultacie, woli stron można przypisać decydujące znaczenie dopiero wtedy, gdy zawarta umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem. Istotne (pomocne) przy kwalifikacji takiej umowy jest też uwzględnienie okoliczności towarzyszących jej zawarciu.
  • Cechy stosunku, który łączył strony, i na tej podstawie ustalić rodzaj zatrudnienia.
  • Jak faktycznie była wykonywana praca przez dana osobę – np. kwestia podporządkowania poleceniom zleceniodawcy. Za podporządkowanie pracownika pracodawcy nie można uważać wyłącznie podporządkowania osobowego. Znaczenie ma także podporządkowanie organizacyjne, przejawiające się w wyznaczaniu miejsca i czasu pracy. Na podporządkowanie pracownika składa się – poza kierownictwem podmiotu zatrudniającego – także wyznaczenie przez niego czasu i miejsca wykonywania pracy. Podmiot zatrudniający jest organizatorem pracy i decyduje, gdzie i w jakich godzinach będzie realizowany proces pracy. Zatem wyznaczanie osobie zatrudnionej w sposób jednostronny miejsca, w którym ma ona wykonywać pracę, a także określanie godzin jej pracy, wskazuje na istnienie cechy charakterystycznej dla umowy o pracę.
  • Ważna jest również trwałość i powtarzalność wykonywanych czynności przez pracownika.

 

Sąd Najwyższy w wyroku z 5 maja 2010 r. (sygn.. akt I PK 8/10) stwierdził, że „jeśli zawarta przez strony umowa zawiera cechy (elementy) umowy o pracę oraz umowy cywilnej (w szczególności dotyczy to umowy–zlecenia), to dla oceny uzgodnionego przez jej strony rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający. W świetle art. 22 § 11 k.p. oceny charakteru umowy należy dokonywać nie tylko na podstawie przyjętych przez jej strony postanowień, które mogą mieć na celu stworzenie pozoru innej umowy, lecz także na podstawie faktycznych warunków jej wykonywania”.

 

A zatem w zależności od tego, czy w danym zatrudnieniu przeważają cechy typowe dla umowy o pracę, czy też dla umowy cywilnoprawnej, sąd albo uwzględni powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy, albo go oddali.

 

W zakresie dowodów kluczowa będzie umowa, zeznania świadków, kserokopie podpisanych list obecności itp.

 

Wskazane przez Panią faktyczne warunki wykonywania umowy wskazują w, w mojej opinii, na wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, a nie zlecenia.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 + 8 =

»Podobne materiały

Ubezpieczenie w ZUS i w KRUS

Ponieważ jestem zatrudniona na podstawie umowy o pracę (na czas nieokreślony), płatnik jest zobowiązany do odprowadzania składek ZUS. W drodze darowizny otrzymam gospodarstwo rolne i w związku z tym muszę również opłacać KRUS. Czy jest możliwość prawna, aby były opłacane oba ubezpieczenia? Wiem, że

 

Odpowiedzialność kadrowej

Pracuję w firmie na stanowisku kadrowej. Prowadzę ewidencję czasu pracy pracowników i sporządzam na jej podstawie harmonogram czasu pracy, który jest następnie zatwierdzany podpisem przez szefa. Ostatnio pracodawca nakazał mi (przekazał to w formie ustnej) wpisywać inne godziny niż pracownicy w rzec

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »