Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sporządzenie oświadczenia o pożyczce

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 01.11.2014

Udzieliłam pożyczki, która pierwotnie miała zostać spłacona przed rokiem. Pożyczkobiorca nie dotrzymał terminu. Pieniądze przelałam na konto pożyczkobiorcy, ale nie spisałam w chwili udzielania pożyczki żadnej umowy. Obecnie chciałabym sporządzić oświadczenie o pożyczce, czyli co do pobrania ode mnie pożyczonej kwoty pieniędzy i pisemnego ustalenia terminu spłaty. Na co powinnam zwrócić uwagę i jakie ewentualnie inne kroki powinnam podjąć na wypadek dalszej zwłoki w zwrocie pożyczonych pieniędzy?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dotyczące umowy pożyczki przepisy prawa materialnego (to jest przepisy merytoryczne) skoncentrowano w Kodeksie cywilnym (K.c.), a zwłaszcza w jego artykułach: od 720 do 724. Pani (jako osoba udzielająca pożyczki) jest pożyczkodawcą, zaś drugą stroną umowy jest pożyczkobiorca. Miejmy nadzieję, że sprawę, traktowaną przez Panią jako problem, uda się załatwić w miarę szybko (z uwagi na aspekt ekonomiczny) oraz na tyle polubownie, by udało się uniknąć postępowań prawnych. Jednakże należy na wszelki wypadek – brać pod uwagę inny obrót sprawy, czyli potrzebę wystąpienia na drogę sądową – regulowaną w sprawach cywilnych Kodeksem postępowania cywilnego (K.p.c.). W przypadku pojawienia się problemów praktycznego znaczenia mogą nabrać przepisy podatkowe lub przepisy Kodeksu karnego (K.k.). Umowa pożyczki objęta jest obowiązkiem podatkowym na podstawie ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych; niekiedy (np. w przypadku niezgłoszenia pożyczki organowi podatkowemu) stawka podatkowa może znacznie wzrastać (z 2% do 20%).

 

Pani podstawowym atutem jest to, że pieniądze zostały przelane. Chodzi o znaczenie dowodowe. Problematykę dowodową często dostrzega się „na gruncie” prawa karnego oraz prawa wykroczeń. Niekiedy można odnieść wrażenie, jakby część ludzi nie doceniała znaczenia dowodów w prawie cywilnym. Praktyka – zwłaszcza praktyka procesowa – dowodzi dużego (niekiedy wprost kluczowego) znaczenia dowodów. W prawie cywilnym występuje prawny obowiązek udowodnienia faktów (dowodów), z których wywodzi się skutki prawne (art. 6 K.c., art. 232 K.p.c.). Z nim wiąże się zalecenie odpowiedniej aktywności w postępowaniu – bierność, np. wobec twierdzeń drugiej strony lub świadków, może zostać przez sąd uznana za przejaw zgody z twierdzeniami innej osoby (art. 230 K.p.c.).

 

Pożyczka jest umową (art. 720 i następne K.c.), więc samo oświadczenie jednej strony to za mało, by można mówić o skutku prawnym w znaczeniu, na jakim Pani zależy. Jedna strona nie może jednostronnie narzucić warunków umowy drugiej stronie – spory dotyczą tak zwanych umów typowych (formularzowych), np. z dostawcami tak zwanych mediów lub usługodawcami telekomunikacyjnymi. Zakładam, że w Pani przypadku chodzi o pożyczkę prywatną, a nie o pożyczkę w ramach działalności zarobkowej (zwłaszcza o cechach działalności gospodarczej), ponadto sam brak pisemnej umowy również przemawia za udzieleniem pożyczki prywatnej. Każde oświadczenie może być dowodem na okoliczność złożenia oświadczenia oraz jego treści – zwłaszcza oświadczenie w formie pisemnej, ponieważ forma pisemna ma duże znaczenie dowodowe (art. 74 K.c., art. 244 i następne K.c.); trudno oczekiwać od oświadczenia jednej strony umowy, że nabędzie ono specjalnej „mocy” wobec drugiej strony umowy (nawet w przypadku sporządzenia oświadczenia w formie aktu notarialnego, czyli w formie solennej).

 

Oczywiście można próbować nakłonić pożyczkobiorcę do tego, by podpisał określone oświadczenie, a najlepiej umowę (którą również Pani by podpisała); wymiana oświadczeń stron może świadczyć o zawarciu umowy – jej rodzaju oraz treści; z uwagi na duże znaczenie zasady swobody umów (art. 3531 K.c.), postanowienia umowne mają duże znaczenie.

 

Cóż mamy w tym przypadku? Mamy dowód na przelanie pieniędzy. To mało – zwłaszcza z perspektywy rodzaju umowy oraz jej szczegółowych postanowień (np. dotyczących oprocentowania, jeśli umówiono się co do odsetek). To i tak więcej od tego, czym dysponują niektórzy ludzie, którzy przekazali innym pieniądze „na ładne oczy”. Z banku lub z podobnej instytucji (np. SKOK) można uzyskać kopię dowodu przelania pieniędzy; być może uda się Pani szybko uzyskać taki dokument (w czym często pomocna bywa udostępniana klientom bankowość elektroniczna). W przypadku ewentualnych kontrowersji, organ procesowy (np.: sąd cywilny, prokurator, sąd karny) mógłby zażądać odpowiednich dowodów od instytucji finansowej – również tej, w której prowadzony jest rachunek, na który Pani przelała pieniądze.

 

Proszę dokładnie sprawdzić treść korespondencji z pożyczkobiorcą. Niekiedy dowodem mogą być listy elektroniczne, SMS-y, wiadomości z komunikatorów internetowych. Specjaliści z zakresu informatyki lub telekomunikacji potrafią „wyciągnąć” treści, które mogą wydawać się skasowane. Oczywiście tytuł przelewu (np. „pożyczka”) również może mieć znaczenie. Pani zapewne zna pożyczkobiorcę, więc proponuję skorzystać z tej wiedzy – zarówno w związku z odzyskiwaniem danych (za co się płaci i rachunek za usługę warto mieć, np. w celu przedstawienia w sądzie), jak i z uwagi na bezpieczeństwo. Dbanie o dowody jest o wiele ważniejsze od zbyt intensywnego przekonywania drugiej strony. Po co narażać się na pomówienia, np. o dopuszczenie się gróźb bezprawnych (czyli karalnych)?

 

Jeśli odnośna pożyczka miała być dobrze (zwłaszcza z Pani perspektywy) oprocentowana, to – z uwagi na dotychczasowe zachowanie pożyczkobiorcy – ośmielam się proponować bardziej myślenie od ochronie przed stratami (np. związanymi z inflacją), niż o zyskach z odnośnej pożyczki. Jeśli brakuje możliwości udowodnienia przy pomocy obiektywnego środka dowodowego (np. pisma lub nagrania) daty zwrotu pożyczonych pieniędzy, to proponowałbym wypowiedzieć pożyczkę, stosownie do brzmienia artykułu 723 K.c.: „Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę”. Oczywistością jest potrzeba zadbania o względy dowodowe – dlatego wypowiedzenie pożyczki za pomocą listu poleconego (i to za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) wydaje się rozsądnym rozwiązaniem, również z uwagi na cenę. Notariusze i komornicy sądowi mają w zestawie swych potencjalnych zadań dokonywanie doręczeń, ale koszty będą wyższe od ceny przesyłki pocztowej – można o to zapytać.

Byłoby dobrze, gdyby pożyczkobiorca zwrócił dług dobrowolnie, stosownie do zawartej z Panią umowy. Jeśli tego nie uczyni, to – zwłaszcza w aspekcie cywilistycznym – pozostanie droga sądowa. Zapewne łatwiej będzie Pani żądać odsetek ustawowych, niż domagać się (zwłaszcza wysokich) odsetek umownych; aczkolwiek dowody – np. korespondencja (w tym ewentualna przyszła korespondencja z dłużnikiem) – mogą dostarczyć dowodów na ważne dla sprawy okoliczności. Być może nawet uda się w taki sposób „odkodować” datę zwrotu pożyczonych pieniędzy oraz wysokość odsetek. Niemniej jednak są określone wątpliwości.

 

Wyżej napisałem, że oświadczenie jednej strony (bez jego akceptacji przez drugą stronę) nie może kształtować treści zobowiązania umownego. Chodzi – w kontekście umowy pożyczki – nie tylko o pożyczkodawcę. Również druga strona, w tym przypadku pożyczkobiorca, nie może sam decydować o istotnych dla umowy okolicznościach (np. dacie zwrotu długu oraz wysokości odsetek). Chodzi o równość stron w prawie cywilnym.

 

Zakładamy, że pożyczkobiorca okaże się uczciwym człowiekiem, którego dotknął przejściowy problem z uregulowaniem zobowiązania. W praktyce bywa różnie, więc na wszelki wypadek wypada wziąć pod uwagę również prawo publiczne. Zapytanie (np. zainspirowane przez kogoś) z organu skarbowego o przelane przez Panią pieniądze mogłoby „odświeżyć pamięć” pożyczkobiorcy. Szczególnie duże jest opodatkowanie dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu (75%); jest ono dużo wyższe od stawki (nawet podwyższonej) podatku od czynności cywilnoprawnych. Ewentualne twierdzenie przez tamtą osobę, jakoby chodziło o darowiznę (art. 888 i następne K.c.) mogłoby również mieć przykre następstwa podatkowe – wystarczy zapoznać się z kilkunastu początkowymi artykułami ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 

Wyżej wspomniany ewentualny aspekt karny sprawy może być oparty na artykule 286 K.k. W oficjalnej działalności handlowej i usługowej można się spotkać z przejawami oszustw, więc nie można tego problemu wykluczyć w innych relacjach prawnych (czyli poza działalnością gospodarczą). Gdyby się okazało, że doszło do próby oszustwa, to numer „docelowego” (czyli uznanego wskutek przelewu) rachunku bankowego może się przydać – zarówno w prowadzeniu ewentualnego postępowania karnego. Numer tamtego rachunku mógłby być również wskazany w ewentualnym wniosku o zabezpieczenie (art. 730 i następne K.p.c. ) Pani roszczeń; niekiedy wniosek o zabezpieczenie roszczeń można złożyć przed wytoczeniem powództwa. W postępowaniu karnym pokrzywdzony może dochodzić roszczeń cywilnych – może się to odbywać swoiście dwutorowo. Warto jest wnioskować (i to już na etapie postępowania przygotowawczego) o zobowiązanie sprawcy (jako skazanego) do zadośćuczynienia osobie pokrzywdzonej przestępstwem; można również (najpóźniej przed pierwszą rozprawą sądową w sprawie karnej) wytoczyć powództwo cywilne w postępowaniu karnym.

 

Zatem Pani zdecyduje o złożeniu ewentualnego oświadczenia oraz o jego treści. Może uda się sprawę załatwić właściwie w sposób polubowny. Ewentualnie trzeba będzie wypowiedzieć umowę pożyczki oraz podjąć inne kroki.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + IV =

»Podobne materiały

Sposoby na zabezpieczenie pożyczki udzielonej drugiej osobie

Odłożyłem pewną sumę pieniędzy. Młode małżeństwo, należące do mojej rodziny, chciałoby pożyczyć ode mnie tę kwotę na 10 lat, ponieważ ma problem z uzyskaniem kredytu na dokończenie domu. Problem wziął się stąd, że działka, na której się budują, jest już obciążona kredytem hipotecznym, który spłacają

 

Wyegzekwowanie spłaty pożyczki

Pożyczyłam byłemu chłopakowi 1000 zł. Ciągle znajduje wymówki, by nie oddać mi tej kwoty, nie ma stałej pracy, posiada tylko 10-letni samochód. Podpisał oświadczenie, że pożycza daną kwotę, podał swój numer dowodu i datę składania podpisu (20.03.2010), ale nie napisał, od kogo bierze pożyczkę. Zastr

 

Pominięcie prawa do pierwokupu a odszkodowanie

Proszę o poradę, 5 lat temu zakupiłem nieruchomość w kamienicy, gdzie jest 5 lokali i 3 właścicieli. W momencie zakupu jednego z lokali zapisaliśmy ze sprzedawcą w umowie przedwstępnej, tzw. prawo pierwokupu pozostałych jego nieruchomości w tej kamienicy. Niestety notariusz w akcie notarialnym pomin

 

Prawo do zachowku po matce

Moi rodzice zmarli w 2007 roku (najpierw matka, nieco później ojciec), pozostawiając duży dom z ogrodem, będący ich wspólną własnością. Rodzice mieszkali z moim bratem (wdowcem) i jego synem, któremu – jak się okazało – zapisali cały swój majątek (akt darowizny z 2004 r.). Czuję się

 

Utrata prawa jazdy za granicą, czy można ubiegać się o wtórnik w Polsce?

Zostałem zatrzymany w Holandii za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. W związku z tym zdarzeniem odesłałem dokument prawa jazdy do Holandii. Obecnie zaś mam problem, żeby go odzyskać. Wyjaśniam również, że nie mam problemu alkoholowego. Mimo to muszę się poddawać badaniom w tym zakresie. Dodam

 

Opinia lekarzy o częściowej niezdolności do pracy

Mam poważną wadę kręgosłupa, która utrudnia mi normalne funkcjonowanie, wymusza specjalny tryb życia i wiąże się z uciążliwym leczeniem (przeszedłem kilka operacji). Przez 10 lat byłem na rencie z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Jednak w zeszłym roku ZUS uznał mnie za częściowo niezdolnego

 

Emerytura z Francji – potrącenia banku

Mam emeryturę wypłacaną przez Ambasadę Republiki Francji w złotówkach. Czy bank, w którym mam konto, może mi potrącić podatek i czy potrącając go, ma obowiązek odprowadzić od niego obowiązkowe ubezpieczenie do ZUS? Tego nie uczynił, przekazując całą kwotą do US.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »