.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spółka jawna – wystąpienie dwóch wspólników i wstąpienie nowego udziałowca

Autor: Artur Nowak • Opublikowane: 27.04.2010

Z udziałów w spółce jawnej chce zrezygnować dwóch wspólników, a trzeci ograniczyć swoją działalność do minimum. Do spółki ma wejść nowa osoba, która miałaby 99% udziałów. Nowy udziałowiec zobowiązał się do „spłaty” pozostałych wspólników w ciągu kilku najbliższych lat. Wspólnicy wnieśli swoje wkłady, a majątek spółki szacowany jest na ok. 200 000 zł. Towar pozostanie w spółce i sprzedany, a środki na koncie podzielone między „starych” wspólników. Jak przeprowadzić te operacje i jakie będą skutki podatkowe?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Generalnie przeprowadzenie takich zmian w spółce jawnej powinno odbyć się w następującej kolejności:

 

  1. najpierw przystąpienie nowego wspólnika,
  2. potem wystąpienie ze spółki dwóch dotychczasowych wspólników.

 

Odwrotna kolejność w postępowaniu nie jest możliwa, bowiem spółka jawna powinna posiadać co najmniej dwóch wspólników, więc nie jest możliwe funkcjonowanie jednego wspólnika w spółce jawnej i dopiero w dalszej kolejności przystąpienie nowego.

 

Zmiany te wymagać będą oczywiście zgłoszenia w KRS, gdzie zostanie złożony wniosek wraz ze zmianą umowy spółki oraz tekst jednolity umowy spółki. Z doświadczenia wiem, że wystarczy jeden taki wniosek, gdzie wykazane zostanie przystąpienie nowego wspólnika i wystąpienie dwóch dotychczasowych (pozwoli to na zaoszczędzenie kilkuset złotych za wniosek do KRS).

 

Skutki w podatku dochodowym

 

Skutki na gruncie podatku dochodowego dotyczyć będą wspólników występujących ze spółki. Zgodnie z art. 65 § 1-5 ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej powoduje obowiązek rozliczenia udziału kapitałowego wspólnika. Rozliczenie poprzedza ustalenie wartości udziału kapitałowego występującego wspólnika, poprzez sporządzenie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, czyli wartość jej majątku w obrocie prawnym i gospodarczym.

 

Ustalony w ten sposób udział kapitałowy powinien być wypłacony występującemu wspólnikowi w pieniądzu, zaś rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze (art. 65 § 3 Kodeksu spółek handlowych). Udział wypłacany wspólnikowi powinien uwzględniać wniesione do spółki wkłady, a także procentową część nadwyżki majątkowej ponad wniesione przez wspólników wkłady.

 

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) „przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu wg skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe”. Zgodnie z tą zasadą dochody z udziału w spółce jawnej opodatkowuje się osobno u każdej osoby w stosunku do jej udziałów. Udział wspólnika występującego ze spółki w zysku odpowiada wartości majątku wspólnego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, przy uwzględnieniu proporcji, w jakiej wspólnik występujący ze spółki uczestniczył w zyskach spółki. Przy czym zysk jest to nadwyżka wpływów nad wydatkami w działalności gospodarczej, który zgodnie z art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlega opodatkowaniu osobno u każdego wspólnika.

 

W konsekwencji każdy ze wspólników oblicza odrębnie dochód z udziału w spółce i każdy samodzielnie od tego dochodu oblicza podatek dochodowy.

 

Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od opodatkowania są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni albo wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni albo wkładów do spółki osobowej.

 

W konsekwencji wkład zwrócony wspólnikowi występującemu ze spółki jawnej nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy – tylko do wysokości, w jakiej został do tej spółki wniesiony.

 

Natomiast różnica pomiędzy wypłaconą wartością udziału kapitałowego a wartością wkładu wniesionego przez wspólnika do spółki podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

 

Przychód z tytułu otrzymanego udziału kapitałowego, ponad wartość zwolnioną od opodatkowania, należy zakwalifikować do przychodów z praw majątkowych, o których mowa w przepisach art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do treści tego przepisu źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c).

 

W myśl przepisu art. 18 ustawy o podatku od osób fizycznych „za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw”. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo że posługują się terminem „prawa majątkowe”, nie definiują tego pojęcia. Wobec tego można jest przyjąć, iż prawo majątkowe to, najogólniej rzecz biorąc, prawo podmiotowe pozostające w ścisłym związku z ekonomicznym interesem uprawnionego. Jest to uprawnienie określonego podmiotu, które związane jest z jego majątkiem. Wyliczenie w przepisie art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych praw majątkowych, z których przychody podlegają opodatkowaniu, nie ma charakteru wyczerpującego, o czym świadczy przede wszystkim posłużenie się przez ustawodawcę terminem „w szczególności”. Skoro zatem katalog przychodów z praw majątkowych ma charakter otwarty, to uprawnionym jest zaliczenie do niego także innych praw majątkowych, literalnie niewymienionych w tym przepisie.

 

Wobec tego, w wyniku wypłaty udziału kapitałowego na rzecz występującego ze spółki jawnej wspólnika (ponad kwotę zwróconego wkładu), powstaje dla niego przychód podlegający opodatkowaniu, którego źródłem są prawa majątkowe przysługujące wspólnikowi z tytułu uczestnictwa w tej spółce.

 

Reasumując, należy uznać, iż zwrot wniesionych wkładów i rzeczy do spółki jawnej przez występującego wspólnika jest zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 50 tylko do wysokości wniesionego do tej spółki wkładu. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega różnica pomiędzy wypłaconą wartością udziału kapitałowego a wartością wkładu wniesionego przez wspólnika jako dochód z praw majątkowych.

 

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż udział kapitałowy będzie wypłacany wspólnikowi w ratach, przez kilka kolejnych lat. W tej sytuacji opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych według obowiązującej skali podatkowej w danym roku podatkowym będą podlegały tylko te środki, które wnioskodawca otrzyma do dyspozycji w danym roku podatkowym. Rozliczane one będą w zeznaniu rocznym, składanym do dnia 30 kwietnia następnego roku.

 

Ponadto wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej bez zamiaru podejmowania nowej działalności gospodarczej oraz jednoczesnego prowadzenia innej działalności gospodarczej wiąże się z całkowitym wygaśnięciem źródła przychodów z tego tytułu, a dla celów podatku dochodowego zdarzenie takie uznaje się za likwidację działalności gospodarczej. W takim przypadku podatnik zobligowany jest do powiadomienia o fakcie likwidacji działalności gospodarczej naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce swojego zamieszkania. Dochód z likwidacji działalności ustalany jest natomiast według procedury określonej w art. 24 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu „w razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności gospodarczej, dochód ustala się przy zastosowaniu do wartości ustalonej według cen zakupu pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, nie będących środkami trwałymi – takiego wskaźnika procentowego, jaki wynika z udziału dochodu w przychodach w okresie ostatnich trzech miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym nastąpiła likwidacja działalności, a jeżeli w tym okresie dochód nie wystąpił – w roku podatkowym poprzedzającym rok, w którym nastąpiła likwidacja. Za datę likwidacji działalności gospodarczej uważa się datę określoną w zawiadomieniu o likwidacji działalności”.

 

W tym samym przepisie ustawodawca zastrzegł również, że dochodu z tytułu likwidacji działalności nie ustala się jedynie wówczas, gdy:

 

  1. „w wyniku zmiany formy prawnej lub połączenia przedsiębiorstw składniki majątku objęte remanentem zostały wniesione w formie wkładu lub aportu do nowo powstałego lub istniejącego przedsiębiorcy,
  2. nastąpiła całkowita lub częściowa zmiana branży,
  3. osoba fizyczna wniosła w formie wkładu lub aportu do spółki cywilnej albo spółki handlowej składniki majątku objęte remanentem,
  4. nastąpiło przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową lub osobowej spółki handlowej w inną osobową spółkę handlową albo w kapitałową spółkę handlową”.

 

Jeżeli więc występujący wspólnik nie będzie kontynuował działalności ani w ramach innej spółki osobowej, ani samodzielnie, to wystąpienie ze spółki jest dla niego równoznaczne z wygaśnięciem źródła przychodu, jakim jest działalność gospodarcza. Po jego stronie powstanie zatem obowiązek zapłaty 10% zryczałtowanego podatku dochodowego, o którym mowa w art. 44 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu z likwidacji działalności. Przepis ten stanowi, że podatek od dochodu z remanentu likwidacyjnego „ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10% tego dochodu. Podatek jest płatny w terminie płatności zaliczki za ostatni miesiąc prowadzenia działalności, a w przypadku podatników, którzy wybrali kwartalny sposób wpłacania zaliczek – w terminie płatności zaliczki za ostatni kwartał prowadzenia działalności”.

 

W tym przypadku podatnik jest obowiązany w terminie płatności tego podatku złożyć w urzędzie skarbowym spis pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, w tym także dzieł sztuki, eksponatów muzealnych i aparatury audiowizualnej, niebędących środkami trwałymi, wycenionych według cen zakupu, jeżeli wydatki na ich nabycie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

 

Natomiast gdyby występujący wspólnik chciał w dalszym ciągu prowadzić działalność gospodarczą w ramach innej spółki osobowej lub jednoosobową działalność gospodarczą, wówczas jedynie zaistnieje konieczność sporządzenia spisu z natury bez konieczności zapłaty 10% zryczałtowanego podatku dochodowego.

 

Powyższe skutki wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej potwierdzają też organy podatkowe w najnowszych interpretacjach przepisów prawa podatkowego (sygn. akt: ITPB1/415-595/08/MM; ITPB1/415-745/07/MR; ITPB1/415-183/08/IG; IPPB1/415-551/08–2/PJ; IBPB1/415-759/08/KB; IBPB1/415-822/08/KB; IPPB1/415-1333/08-2/ES i wiele innych).

 

Skutki w podatku VAT

 

Operacja wystąpienia dwóch wspólników ze spółki jawnej nie będzie miała żadnych konsekwencji na gruncie podatku VAT. Jest to związane z faktem, że podatnikiem podatku VAT nie są wspólnicy, lecz spółka. Na mocy art. 64 § 1 Kodeksu spółek handlowych „pomimo śmierci lub ogłoszenia upadłości wspólnika oraz pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika lub jego wierzyciela, spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią”.

 

Z kolei, zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku rozwiązania spółki cywilnej lub handlowej niemającej osobowości prawnej, opodatkowaniu podatkiem podlegają towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów.

 

Tylko w sytuacji rozwiązania spółki jawnej podatnicy (spółka) są obowiązani sporządzić spis z natury towarów na dzień rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Podatnicy są obowiązani załączyć informację o dokonanym spisie z natury, o ustalonej na jego podstawie wartości i o kwocie podatku należnego, do deklaracji podatkowej składanej za okres obejmujący dzień rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Ponieważ spółka w dalszym ciągu będzie funkcjonowała, nie będzie konieczności sporządzania spisu z natury. Stanie się tak jednak tylko wówczas, gdy najpierw nowy wspólnik przystąpi do spółki, a następnie dwóch dotychczasowych wspólników z niej wystąpi.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 plus siedem =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »