Mamy 10 605 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem handlowym? Opisz swój
problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Opublikowane: 12.08.2006 | Zaktualizowane:

Spółka jawna - odpowiedzialność za zobowiązania

Wyrok z dnia 12 września 2006 r. (sygn. akt I ACa 340/06)

Odpowiedzialność subsydiarna wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki trwa tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie spółki. Będąc pozwanymi przez wierzycieli spółki mogą wprawdzie bronić się zarzutem przedawnienia roszczenia z tytułu zawartej przez spółkę umowy sprzedaży, ale tylko wówczas, gdy przysługuje on spółce (art. 35 K.s.h.). Wspólnik, który przystąpił do spółki jawnej odpowiada solidarnie z pozostałymi wspólnikami i ze spółką za zobowiązania spółki jawnej powstałe w okresie funK.c.jonowania spółki cywilnej i przejęte przez nią na mocy art. 553 § 1 K.s.h. (obecnie art. 26 § 4 K.s.h.), jak i powstałe w okresie, gdy był wspólnikiem spółki jawnej.

 

Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa "Brökelmann Polska" Spółki z o.o. w P. K. przeciwko Dorocie B. - Ł.. Jerzemu B. i Janowi Henrykowi B. o zapłatę na skutek apelacji powoda i pozwanych Doroty B. - Ł. i Jana Henryka B. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt I C 641/05

I zmienia zaskarżony wyrok: (...)

 

Powódka Brökelmann Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. K. wniosła o zasądzenie od pozwanych Doroty B. - Ł., Jerzego B. i Jana Henryka B. solidarnie kwoty 106.384,36 zł wraz z ustawowymi odsetkami zgodnie z załączonym odpisem nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w Warszawie XX Wydział Gospodarczy z dnia 23 lutego 2004r., w tym kwoty 5.277 zł tytułem kosztów procesu orzeczonych tym nakazem i 144 zł kosztów poniesionych w postępowaniu klauzulowym przeciwko spółce jawnej oraz przeciwko IPRO sp. z o.o. w O.

 

Nakazem zapłaty z dnia 20 lipca 2005r., wydanym w postępowaniu nakazowym, Sąd Okręgowy w Olsztynie nakazał pozwanym Dorocie B. - Ł., Jerzemu B. i Janowi Henrykowi B., aby zapłacili solidarnie powódce dochodzone kwoty zgodnie z żądaniami pozwu.

Pozwani wnieśli zarzuty, domagając się uchylenia nakazu zapłaty i oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powódki na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. (...)

 

Sąd Okręgowy w Olsztynie zaskarżonym wyrokiem uchylił nakaz zapłaty i zasądził na rzecz powoda od wszystkich pozwanych solidarnie 29.659,47 zł, nadto solidarnie od pozwanych Jerzego B. i Jana Henryka B. 69.652,89 zł; umorzył postępowanie w stosunku do Jerzego B. co do kwoty 7.000 zł; oddalił powództwo w pozostałej części i rozstrzygnął o kosztach.

Wyrok został wydany na podstawie następujących ustaleń i wniosków:

 

Umową z dnia 15 października 1997r. wspólnicy Jan Henryk B. i Jerzy B. zawiązali spółkę cywilną Przedsiębiorstwo Producyjno - Handlowe w O. Dokonywali transakcji handlowych m.in. ze spółką powodową Brökelmann Polska Spółka z o.o. w P. K. W dniu 19 grudnia 2001 r. w ramach spółki cywilnej nabyli u powodowej spółki towar na łączną kwotę 81.880,53 zł. Brökelmann Polska wystawiła dwie faktury o nr 503169 i 503170, pierwszą na łączną kwotę 62.948,96zł, z której należność została częściowo zapłacona w wysokości 21.352,38 zł i do zapłaty pozostała kwota 41.596,58 zł, a druga na kwotę 18.931,57 zł, dotychczas nieopłaconą.

 

Uchwalą wspólników spółki cywilnej z dnia 26 lutego 2002r. nastąpiło jej przekształcenie w Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe Jerzy B., Jan Henryk B.. Dorota B.-Ł. spółka jawna w O. Do nowo powstałej spółki jawnej przystąpiła pozwana Dorota B.-Ł. Spółka jawna została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 15 marca 2002r.

Zawierała z powodową spółką kolejne transakcje handlowe. (...)

 

Uchwalą wspólników spółki jawnej z dnia 18 grudnia 2002r. pozwana Dorota B.-Ł. wystąpiła ze spółki Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe Jerzy B.. Jan Henryk B. i Dorota B.-Ł. spółka jawna w O. Wpis w rejestrze sądowym o wystąpieniu pozwanej ze spółki został dokonany w dniu 13 stycznia 2003r. (...)

 

Uchwałami wspólników Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego ROSAND BJB Jan Henryk B., Jerzy B. spółka jawna w O. oraz zgromadzenia wspólników IPRO spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ROSAND O. w O. z dnia 6 sierpnia 2003r. i 13 października 2003r. dokonano połączenia spółek poprzez przejęcie spółki jawnej przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Wpis do rejestru przedsiębiorców nowej spółki pod nazwą IPRO spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Rosand O. w O. został dokonany w dniu 17 października 2003r.

 

W dniu 3 grudnia 2003r. zapłacono spółce Polska kwotę 4.000 zł, a w dniu 11 grudnia 2003r. kwotę 3.000 zł na poczet wcześniejszych transakcji. Innych spłat należności nie dokonano.

 

W dniu 23 lutego 2004r. Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy prawomocnym nakazem zapłaty, wydanym w postępowaniu nakazowym, nakazał pozwanemu Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowemu Jerzy B., Jan Henryk B., Dorota B.-Ł. spółka jawna w O. aby zapłacił powódce Polska spółka z o.o. w W. kwotę 100.963,36 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu w wysokości 5.277 zł. Postanowieniem z dnia 22 września 2004r. nadał temu nakazowi klauzulę wykonalności przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością O. w O.

 

W dniu 9 sierpnia 2004 r. Sąd Rejonowy w O. ogłosił upadłość spółki z możliwością zawarcia układu, a postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2005r. zmienił sposób prowadzenia upadłości na obejmującą likwidację majątku dłużnika.

 

Powodowa spółka swoje żądanie oparła na podstawie art. 525 § 1 i 2 K.s.h.. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność osobistą wspólników łączącej się spółki osobowej za zobowiązania tej spółki wobec osób trzecich, które powstały przed połączeniem. Odpowiedzialność wspólnika łączącej się spółki osobowej za zobowiązania tej spółki jest odpowiedzialnością osobistą, nieograniczoną, subsydiarną, solidarną ze spółką i niepodlegającą ograniczeniom kwotowym bez względu na jej źródło (art. 31 § 1 i 2 K.s.h.). Połączenie nie powoduje zmian w zasadach odpowiedzialności wspólników za zobowiązania łączącej się spółki osobowej powstałe przed dniem połączenia. Odpowiadają za zobowiązania zaciągnięte przez spółkę osobową całym swoim majątkiem osobistym do pełnej wysokości tych zobowiązań (art. 22 § 2 K.s.h.).

 

Zgodnie z art. 31 § 2 K.s.h. subsydiarność odpowiedzialności rzutuje nie na powinność świadczenia przez wspólników, ale na kolejność zaspokojenia wierzyciela z określonych mas majątkowych. Wierzyciel może bowiem wytoczyć powództwo, zanim egzekucja przeciwko spółce stanie się bezskuteczna.

 

Występowanie przesłanki bezskuteczności egzekucji jest przedmiotem badania na etapie postępowania o nadanie klauzuli wykonalności. Zasada odpowiedzialności w spółce jawnej ma zastosowanie odpowiednio do odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki łączącej się. Dlatego podnoszone przez pozwanych zarzuty, że zgodnie z art. 494 § 1 i 2 K.s.h., spółka nowo utworzona przejęła wszelkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej i to ona powinna być jedyną stroną pozwaną w niniejszym postępowaniu, ocenił jako nieuzasadnione.

 

Wskazał nadto, że dla uznania zasadności roszczenia powódki nie ma znaczenia wpisanie wierzytelności powódki na listę wierzytelności. Nie uzyskała bowiem zaspokojenia.

Odpowiedzialność wspólnika łączącej się spółki osobowej trwa od dnia połączenia (przejęcia) spółek, jednakże okres ten liczy się od dnia wpisania danych o połączeniu w rejestrze sądowym, a nie od dnia podjęcia uchwały o połączeniu się spółek. Wpis w KRS o przejęciu spółki jawnej został dokonany w dniu 17 października 2003r. W związku z tym zarzut pozwanego Jerzego B. upływu trzyletniego okresu z art. 525 § 1 K.s.h. uznał za niezasadny, gdyż pozew w niniejszej sprawie został złożony w dniu 2 marca 2005r.

 

Nie podzielił także podnoszonego przez pozwaną Dorotę B. - Ł. zarzutu przedawnienia roszczeń na podstawie art. 554 K.c. Na podstawie art. 125 K.c. roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawniają się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. (...)

 

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej ma charakter akcesoryjny w stosunku do odpowiedzialności spółki. Zarzut przedawnienia podnoszony przez pozwanych byłby skuteczny w sytuacji nie wytoczenia przez wierzyciela powództwa przeciwko spółce. (...)

Sąd Okręgowy uznał natomiast za uzasadniony zarzut pozwanej Doroty B. - Ł. braku podstaw jej odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przed wpisaniem spółki jawnej do rejestru przedsiębiorców oraz po wpisaniu do rejestru uchwały o wystąpieniu jej ze spółki. Powołał się na przepis art. 31 § 3 K.s.h., który stanowi, że subsydiarna odpowiedzialność wspólnika nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem do rejestru. (...)

 

Tego ograniczenia odpowiedzialności pozwanej nie zmienia przepis artykułu 32 kodeksu spółek handlowych, który stanowi, że osoba przystępująca do spółki odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem jej przystąpienia, gdyż po myśli art. 31 § 3 K.s.h. odpowiada za zobowiązania powstałe dopiero po dniu wpisania jej do rejestru. Z kolei zakup towaru za kwotę 10.596,58 zł nastąpił po wystąpieniu pozwanej ze spółki jawnej i dokonaniu wpisu o wystąpieniu w rejestrze przedsiębiorców.

 

W związku z tym jej solidarną z pozostałymi pozwanymi odpowiedzialność istniała tylko za zobowiązania powstałe w czasie, gdy była wpisanym do rejestru wspólnikiem spółki jawnej. (...)

 

W tych okolicznościach na podstawie art. 496 K.p.c. uchylił nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 20 lipca 2005r. i orzekł o żądaniach pozwu.

Od tego wyroku apelację wnieśli powód oraz pozwani Dorota B.-Ł. i Jan Henryk B. (...)

 

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Nieuzasadniona jest apelacja pozwanej Doroty B. - Ł.

Pozwana nietrafnie podniosła w niej zarzut nieuwzględnienia przedawnienia roszczenia (naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 K.c.). Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że do określenia biegu terminu przedawnienia dochodzonego roszczenia należy stosować art. 125 K.c., a nie art. 554 K.c.. Wspólnicy spółki jawnej odpowiadają bowiem za jej zobowiązania, jako za zobowiązania cudze (art. 22 § 2 K.s.h.) i subsydiarnie, to jest w sytuacji, gdy egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna (art. 31 § 1 K.s.h.). Tę ocenę Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje.

 

Wspólnicy spółki jawnej mogliby jedynie podnieść, jako przysługujący im wspólnie, zarzut przedawnienia roszczenia przysługującego wierzycielowi przeciwko spółce (art. 35 § 1 K.s.h.). W niniejszej sprawie - jak trafnie przyjął Sąd Okręgowy, zarzut taki nie mógłby się jednak okazać skuteczny z tej przyczyny, że wniesienie powództwa przeciwko spółce jawnej przerwało w stosunku do niej bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 K.c.) i obecnie, jako stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się z upływem okresu dziesięcioletniego (art. 125 K.c.).

 

Skarżąca mylnie odczytuje, jakoby Sąd Okręgowy ocenił, że wniesienie powództwa przeciwko spółce przerwało bieg przedawnienia przeciwko wspólnikowi. Sąd Okręgowy nie przedstawił takich wniosków, a jedynie rozważył kwestię przedawnienia na tle reguł rządzących odpowiedzialnością subsydiarną.

 

Trafnie nadto jako podstawę odpowiedzialności wspólników wskazał przepisy art. 31 § 2 i 525 K.s.h.. nie zaś przepisy o sprzedaży, do czego nawiązuje skarżąca w zarzucie drugim w kolejności, podnosząc, że doszło do naruszenia art. 554 w związku z art. 117 kodeksu cywilnego. Te przepisy, regulujące kwestię przedawnienia roszczenia w stosunku do strony umowy, dłużnika osobistego, nie miały w niniejszej sprawie zastosowania. Sąd Okręgowy odmawiając uwzględnienia na ich podstawie zarzutu przedawnienia, nic uchybił im w żaden sposób.

 

Konsekwentnie należy więc uznać, że odpowiedzialność subsydiarna wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki trwa tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie spółki. Będąc pozwanymi przez wierzycieli spółki mogą wprawdzie bronić się zarzutem przedawnienia roszczenia z tytułu zawartej przez spółkę umowy sprzedaży, ale tylko wówczas, gdy przysługuje on spółce (art. 35 K.s.h.).

 

Nie ma zatem żadnych podstaw do dokonania postulowanej zmiany zaskarżonego wyroku, ani tym bardzie uwzględnienia, nie nawiązującego zresztą do treści zarzutów, wniosku o jego uchylenie, z braku przesłanek wymienionych w art. 386 § 2 i 3 K.p.c..

 

W części na uwzględnienie zasługuje apelacja pozwanego Jana Henryka B.

Sąd Apelacyjny podziela zarzut z punktu I. 1, jakkolwiek został on sformułowany z przytoczeniem niewłaściwego przepisu prawa materialnego, art. 236 prawa o postępowaniu upadłościowym i naprawczym, regulującego tryb zgłaszania wierzytelności w toku upadłości, gdyż nie było podstaw do stosowania w sprawie tego przepisu. Sąd Okręgowy przyjmując, że wpisanie wierzytelności przysługującej przeciwko spółce na listę zatwierdzoną w postępowaniu upadłościowym nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczenia przeciwko wspólnikom, nie uchybił mu zatem, a wyraził pogląd mający oparcie w treści art. 31 § 2 K.s.h..

 

Zasadnie jednak skarżący w związku z tym zarzucił, że wydanie wyroku w takiej postaci doprowadzi do powstania dwóch tytułów wykonawczych opiewających na to samo roszczenie, z których treści nie wynika, że zarówno upadły, będący pozwanym w sprawie zakończonej wydaniem przez Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 23 lutego 2003r. nakazu zapłaty, jak i dłużnicy, pozwani w niniejszej sprawie, odpowiadają solidarnie. Skoro według treści art. 525 § 1 K.s.h. wspólnicy spółki osobowej odpowiadają za jej zobowiązania solidarnie ze spółką nowo utworzoną, takie rozwiązanie ustawowe powinno znaleźć odzwierciedlenie w sentencji zapadłego w niniejszej sprawie wyroku, który wydano już po prawomocnym stwierdzeniu zobowiązania spółki jawnej i przejściu zobowiązania na spółkę kapitałową.

 

Tak sformułowany wyrok narusza zatem regulację zawartą w powołanym przepisie art. 525 § 1 w związku z art. 22 § 2 K.s.h., co powoduje konieczność jego zmiany na podstawie art. 386 § 1 K.p.c. poprzez wpisanie w sentencji wyroku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako współdłużnika solidarnego.

 

W pozostałym zakresie apelacja nie mogła być uwzględniona. (...)

Nie doszło także do naruszenia art. 494 § 1 K.s.h., gdyż Sąd Okręgowy zinterpretował go prawidłowo, zgodnie zresztą ze stanowiskiem skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że zawiązana przez wspólników spółka z ograniczoną odpowiedzialnością stała się na drodze sukcesji uniwersalnej podmiotem praw i obowiązków przysługujących spółce osobowej.

 

Rozstrzygnięcie oparte jednak zostało na innej podstawie prawnej, uregulowaniu szczególnym, wprowadzającym ograniczoną trzyletnim okresem przedawnienia subsydiarną i solidarną z utworzoną spółką kapitałową odpowiedzialność wspólników tej spółki za zobowiązania powstałe przed dniem połączenia - art. 525 § 1 i 2 K.s.h.. Istnieje ona zatem niezależnie od odpowiedzialności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako następcy prawnego spółki jawnej.

 

Sąd Apelacyjny dostrzega także mankamenty zaskarżonego wyroku, do których nawiązuje skarżący w zarzutach naruszenia art. 32 K.s.h. i art. 100 K.p.c., jednakże z tej przyczyny, że odnoszą się do rozstrzygnięcia o odpowiedzialności Doroty B.-Ł., nie mógł ich uwzględnić w wyniku rozpoznania apelacji pozwanego Jana Henryka B., któremu nie przysługuje legitymacja do zaskarżenia wyroku w części oddalającej powództwo przeciwko współpozwanej (por. SN z 4.09.1967r., IPR 245/67, OSN 1968, nr 4/70).

 

Uwzględnione zostały natomiast w związku z podniesieniem ich w apelacji powoda.

Przed dokonaniem ich oceny wskazać należy, że przy rozpoznaniu sprawy w tym zakresie Sąd Apelacyjny opierał się na przepisach kodeksu spółek handlowych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 stycznia 2003r., tj. wejściem w życie zmieniającej go ustawy z dnia 12.12.2003r. (Dz. U. Nr 229, poz. 2276), gdyż wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia zdarzenia określające kształt stosunku prawnego miedzy stronami (powstanie zobowiązania i zawiązanie spółki jawnej) miały miejsce przed tą datą (art. XXVI przepisów wprowadzających kodeks cywilny).

 

Zasadnie został postawiony zarzut naruszenia art. 525 § 1 i 2 K.s.h. w związku z art. 31 § 3 K.s.h.. Sąd Apelacyjny podziela bowiem jednolity, wyrażony zarówno w przytoczonej w apelacji literaturze przedmiotu, jak i w Kodeksie spółek handlowych, Komentarz Marii Litwińskiej - Werner, C.H.Beck, W-wa 2005r., str. 224 - 227, 244, pogląd, że art. 31 § 3 K.s.h. nie może być interpretowany w sposób samoistny, lecz łącznic z rozwiązaniem szczególnym, przyjętym w regulacji z art. 525 § 1 i 2 K.s.h., nakazującym odpowiednie tylko stosowanie art. 31 K.s.h. do odpowiedzialności wspólników spółki przekształcanej.

 

Należy więc ocenić, że art. 31 § 3 K.s.h. w brzmieniu obowiązującym do 14 stycznia 2004r., nie prowadził do wyłączenia odpowiedzialności wspólnika przekształcanej spółki, lecz pozbawiał go przywileju subsydiarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe przed wpisem do rejestru i w założeniu miał skłaniać do jak najszybszej rejestracji spółki, gdyż wpis do rejestru - odmiennie niż w obecnym stanie prawnym w związku z treścią dodanego art. 251 § 1 K.s.h. - nie miał konstytutywnego charakteru.

 

Odpowiadał on zatem za powstałe w tym czasie zobowiązania jako dłużnik osobisty. Dokonana z dniem 15 stycznia 2004r. zmiana kodeksu nie ma wpływu na wykładnię tego przepisu, jako odnoszącego się do zobowiązań spółki nowo utworzonej powstałych przed zarejestrowaniem (w dawnym stanie prawnym) i zobowiązań osób, które działały w imieniu spółki po jej zawiązaniu, a przed zarejestrowaniem (obecnie), które były i są ich zobowiązaniami osobistymi.

 

Zobowiązania wspólników przekształcanej spółki cywilnej dotyczące ich majątku wspólnego objęte były w dacie przekształcenia szczególną regulacją z 553 § 1 w związku z art. 551 § 2 K.s.h. (obecnie art. 26 § 5 K.s.h.), który stanowi, że zobowiązania spółki przekształcanej, co odnosi się także do spółki cywilnej, stają się zobowiązaniami spółki przekształconej. W przypadku przekształcenia spółki cywilnej mogą to być tylko zobowiązania powstałe przed rejestracją spółki. Prowadzące działalność gospodarczą osoby fizyczne nie podlegały i nie podlegają bowiem obowiązkowi wpisu do rejestru. Przyjęcie interpretacji zaproponowanej przez Sąd Okręgowy prowadziłoby więc do wyłączenia odpowiedzialności także pozostałych wspólników.

 

Skoro zobowiązania spółki przekształcanej przechodzą na drodze sukcesji uniwersalnej na spółkę utworzoną, każdy ze wspólników - po myśli art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za nie solidarnie i subsydiarnie ze spółką (art. 31 § 1 i 2 K.s.h.). Przepis art. 31 § 3 K.s.h. nie ma więc w tym przypadku zastosowania.

 

Zobowiązania te, będąc zobowiązaniami spółki, a nie wspólników, objęte są także odpowiedzialnością osoby przystępującej do spółki na podstawie art. 32 K.s.h.. Zgodzić się zatem należy ze skarżącą, że Sąd Okręgowy naruszył ten przepis poprzez odmowę zastosowania w sprawie.

 

W konsekwencji należało więc przyjąć, że pozwana jako wspólnik, który przystąpił do spółki jawnej odpowiada solidarnie z pozostałymi wspólnikami i ze spółką za zobowiązania spółki jawnej powstałe w okresie funkcjonowania spółki cywilnej i przejęte przez nią na mocy art. 553 § 1 K.s.h. (obecnie art. 26 § 4 K.s.h.), jak i powstałe w okresie, gdy była wspólnikiem spółki jawnej. (...)

 

To mając na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 K.p.c. i art. 100 K.p.c. orzekł jak w sentencji.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

wersja do druku

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem handlowym? Opisz swój
problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

 

»Najczęściej czytane artykuły w dziale
»Najnowsze artykuły w dziale
»Najczęściej czytane pytania w dziale
»Najnowsze pytania w dziale
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »