.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata z mieszkania przy podziale majątku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 26.02.2015

Rozstajemy się z żoną i stąd mam kilka pytań co do ewentualnego podziału majątku. Mam mieszkanie własnościowe kupione przed ślubem. Jak rozumiem, wchodzi ono do mojego majątku osobistego i nie podlega podziałowi, czy tak? Czy żona może zażądać spłaty z mieszkania, jeśli jego obecna cena rynkowa jest znacznie wyższa niż chwili zakupu? Czy takie roszczenie jest uprawnione? Czy modernizacja w trakcie trwania małżeństwa takiego mieszkania musi być potwierdzona fakturami (rachunkami) za poniesione koszty, czy bez takich dowodów możliwe jest roszczenie, jakie inne dowody mogą to potwierdzić? Dodam, że w małżeństwie jest małe dziecko, czy ten fakt może mieć wpływ na podział majątku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje z mocy samego prawa ustrój małżeńskiej wspólności ustawowej, tzw. majątek wspólny, chyba że uprzednio zawarli oni między sobą umowę o rozdzielności majątkowej, tzn. intercyzę. Wspólność ta obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jedno z nich.

 

W ustroju małżeńskiej wspólnoty majątkowej istnieją trzy masy majątkowe: majątek wspólny małżonków oraz majątek osobisty każdego z osobna.

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartym lub z pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

 

Użyty zwrot – „w szczególności” oznacza, że katalog przedmiotów i praw majątkowych wchodzących do majątku wspólnego nie jest wyczerpujący, a jedynie przykładowy.

 

W celu ustalenia, jakie rzeczy i prawa mogą jeszcze wchodzić do tzw. wspólności ustawowej należy wyodrębnić przedmioty wchodzące w skład majątków osobistych małżonków. Katalog taki tworzy art. 33 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego, i – co istotne – katalog ten należy uznać za zamknięty. Mianowicie do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane tytułem nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

O swoje mieszkanie może Pan być spokojny, ponieważ na podstawie powyższego art. 33 pkt 1 K.r.i.o. wchodzi ono do Pana majątku osobistego i nie podlega podziałowi przy podziale majątku.

 

W przypadku ustania wspólności majątkowej – czy to na skutek ustania małżeństwa, separacji, czy też zawarcia w trakcie trwania małżeństwa umowy o rozdzielności majątkowej – może pojawić się kwestia rozliczenia nakładów poczynionych na majątek osobisty współmałżonka. Nakłady te mogą pochodzić zarówno z majątku wspólnego małżonków, jak i z majątku osobistego drugiego z małżonków.

 

Jeśli Pan z żoną poczyniliście nakłady na mieszkanie w trakcie trwania wspólności majątkowej, to Pana żona ma prawo domagać się rozliczenia nakładów poczynionych z majątku wspólnego na Pana majątek osobisty. Podstawą prawną wspomnianego żądania jest art. 45 § 1 K.r.i.o., zgodnie z którym „każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności”.

 

Z analizy cytowanego powyżej przepisu wynika, iż przysługuje Pana żonie roszczenie o zwrot wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na Pana majątek osobisty, o ile nie były to wydatki i nakłady konieczne na przedmioty majątkowe przynoszące dochód.

 

W doktrynie przyjmuje się, że nakłady poczynione na rzecz są to koszty poniesione w związku z zachowaniem, używaniem lub ulepszeniem tej rzeczy. Zatem wydatkami koniecznymi będą niezbędne remonty, konserwacje, naprawy.

 

Nadto obowiązek rozliczenia nie obejmuje wydatków poczynionych z tego majątku na utrzymanie i zaspokojenie normalnych potrzeb jednego z małżonków, np. naukę, leczenie, wypoczynek itp. (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 marca 1977 r., III CRN 31/77, OSNCP 1977, nr 12, poz. 243).

 

Powyższe rozważania dotyczą sytuacji, w której poczynione zostały nakłady z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty małżonka. Gdyby okazało się jednak, iż Pana żona poczyniła nakłady ze swojego majątku osobistego na Pana majątek osobisty, wówczas również może ona domagać się ich rozliczenia.

 

Artykuł 45 § 1 K.r.i.o. nie rozstrzyga sposobu rozliczenia nakładów dokonanych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego z nich, a zatem podstawę materialnoprawną tych rozliczeń stanowić będą przepisy Kodeksu cywilnego.

 

Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2002 r. (sygn. akt IV CKN 1108/00), zgodnie z którym: „Nakłady z majątku odrębnego jednego z małżonków na majątek odrębny drugiego podlegają rozliczeniu z majątku wspólnego tylko wówczas, gdy na przedmiot majątkowy stanowiący majątek odrębny jednego z małżonków dokonano nakładów zarówno z majątku wspólnego, jak i z majątku odrębnego małżonków”.

 

Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2000 r. (sygn. akt I CKN 376/98) rozliczeń nakładów można dokonać nie tylko po ustaniu wspólności ustawowej, lecz także w trakcie jej trwania, jeśli wymaga tego dobro rodziny. Rozliczenie nakładów przed ustaniem wspólności majątkowej może nastąpić tylko i wyłącznie w drodze procesu na skutek wytoczenia powództwa jednego z małżonków przeciwko drugiemu.

 

Stosownie do art. 316 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przy dokonywaniu rozliczeń między małżonkami wartość wydatków i nakładów ustala się na podstawie stanu z chwili ich poczynienia i cen rynkowych z chwili orzekania w tym przedmiocie, tj. z chwili zamknięcia rozprawy.

 

Małżonek, na którego majątek osobisty poczynione zostały wydatki lub nakłady, powinien zostać zobowiązany do zapłaty na rzecz współmałżonka części ich wartości odpowiadającej wielkości udziału współmałżonka w majątku wspólnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1981 r., III CRN 35/81, OSNCP 1981, nr 11, poz. 220).

 

Z powyższego wynika, iż po ustaniu wspólności ustawowej – po rozwodzie – Pana żona może żądać zwrotu połowy nakładów, które poczynili Państwo w trakcie trwania wspólności ustawowej, tj. połowy nakładów na remonty i ulepszenia. Ponadto może ona żądać zwrotu w całości nakładu poczynionego z jej majątku osobistego, jeśli takiego dokonała.

 

Do majątku wspólnego należą również dochody z majątków osobistych każdego z małżonków (z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład tych majątków). Wszakże dochody te należą do majątku wspólnego tylko o tyle, o ile mają charakter dochodów normalnych (art. 53 § 1 in fine K.c.), tzn. z wyłączeniem dochodów uzyskanych w następstwie uszkodzenia lub zmniejszenia substancji rzeczy.

 

Dochodami takimi są pożytki naturalne i cywilne rzeczy oraz pożytki prawa w rozumieniu art. 53 i 54 K.c.

 

Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, jeżeli według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy (art. 53 § 1 K.c.).

 

Do pożytków takich należy np. drewno z lasu pozyskane w ramach prawidłowej gospodarki leśnej; nie stanowi natomiast pożytku naturalnego drewno pochodzące z wykarczowania całości lub części lasu, m.in. w związku ze zmianą przeznaczenia gruntu (uchwała SN z 23 października 1975 r., III CZP 71/75).

 

Pożytki cywilne rzeczy to dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego (art. 53 § 2 k.c.), np. czynsz z najmu lub dzierżawy.

 

Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 54 K.c.). Pożytkami takimi są np. odsetki od wierzytelności (uchwała SN z 30 maja 1979 r., III CPZ 29/79) czy odsetki od wkładów oszczędnościowych (patrz A. Dyoniak, Przynależność odsetek…, s. 28).

 

Nie stanowi dochodu z majątku osobistego jednego z małżonków przyrost wartości przedmiotu wchodzącego w jego skład, spowodowany zmianą cen tego rodzaju przedmiotów. Korzyść uzyskana w następstwie sprzedaży składnika majątku osobistego jednego z małżonków, będąca różnicą między ceną jego zakupu a ceną sprzedaży, nie jest dochodem w rozumieniu art. 31 § 2 pkt 2 (uchwała SN z 21 września 1979 r., III CZP 59/79, LexPolonica nr 357543, OSNPG 1980, nr 3, poz. 12).

 

Zatem nie ważne jest, czy Pan będzie zbywał nieruchomość, czy Pan będzie w niej nadal mieszkać, nie będzie Pan musiał rozliczać się z żoną na podstawie art. 31 § 2 pkt 2. Jeżeli wynajmowałby Pan mieszkanie, wtedy małżonka może domagać się połowy dochodu od wynajmu.

 

O swoje mieszkanie nabyte przed wstąpieniem w związek małżeński może być Pan spokojny. Nie będzie ono podlegało podziałowi ani żadne szacunki jego wartości rynkowej. Jeżeli sprzedałby Pan nieruchomość, nawet w trakcie trwania małżeństwa, to pieniądze uzyskane z tej sprzedaży będą należały również do Pana majątku osobistego i również nie będą podlegały podziałowi.

 

Dowodami w sprawie mogą być w zasadzie wszelkie możliwe dokumenty, takie jak zdjęcia (jak mieszkanie wyglądało kiedyś, a jak wygląda teraz) czy kosztorysy, rachunki, faktury, zeznania świadków. Dosłownie wszystko. W przypadku sporu wartość tych prac oszacuje biegły. Jego powołanie jest obligatoryjne w sprawach majątkowych, w których nie da się inaczej ustalić wartości nakładów.

 

Posiadanie dziecka nie ma żadnego wpływu na podział majątku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII plus 1 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »