Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Solidarna odpowiedzialność za kredyt mimo podziału majątku

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 13.10.2016

Podjęliśmy z mężem decyzję o rozwodzie bez orzeczenia o winie. Mamy kredyt hipoteczny na mieszkanie. Mąż chce w nim zostać, oczekuje, że się wyprowadzę, ale będę nadal spłacać swoją część kredytu (czyli połowę każdej z rat). W innym wypadku grozi, że wniesie o podział majątku i spłaci moją część, ale według własnych wyliczeń, oczywiście nieprawdziwych i niekorzystnych dla mnie. Jestem w stanie spłacać przez jakiś czas „swoją” część kredytu, jednocześnie wyprowadzając się z małoletnim dzieckiem do mieszkania wynajmowanego. Chciałabym jednak wiedzieć, jak się zabezpieczyć, aby móc odzyskać w dowolnym momencie swoje wpłacane przez 8 lat środki. Jak je udokumentować, jeśli w większości były to kwoty płacone gotówką?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zakładam, że pozostaje Pani we wspólnocie majątkowej z mężem i w czasie jej trwania nabyli Państwo lokal mieszkalny za środki uzyskane z kredytu hipotecznego – również wspólnie z mężem zaciągniętego.

 

Stwierdzić muszę, że podział zaprezentowany przez Pani męża jest dla Pani niekorzystny, a już na pewno definitywnie nie doprowadzi do podziału majątku wspólnego.

 

Zacznijmy od tego, że kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (K.r.o.).

 

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny)”.

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

„1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.”

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy – „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Jak z tego wynika, jeżeli w trakcie trwania wspólności tylko Pani mąż płacił za wspólny kredyt, np. ze swojego wynagrodzenia, to nie będzie miał roszczeń o rozliczenia takich nakładów. Były to bowiem nakłady z majątku wspólnego (np. wynagrodzenie) na wspólny kredyt. Przykładowo Pani wynagrodzenie mogło zostać przeznaczone na utrzymanie mieszkania, dziecka bądź rodziny w całości.

 

Podział majątku może być przeprowadzony w drodze umowy (w Pani przypadku przed notariuszem), jeżeli istnieje zgoda byłych małżonków co do podziału.

 

Jeżeli nie ma zgody, co do podziału pomiędzy byłymi małżonkami, to jedynym sposobem na dokonanie podziału majątku jest droga postępowania sądowego. Oczywiście przed sądem również dopuszczalny jest zgodny podział majątku.

 

Wysokość wynagrodzenia notariusza ustalana jest umownie. Nie może być ono jednak wyższe niż określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości maksymalne stawki taksy notarialnej. Zależą one od wartości dzielonego majątku i wynoszą:

 

  • majątek do 3000 zł – maksymalna stawka taksy notarialnej wynosi 100 zł,
  • powyżej 3000 do 10 000 zł – 100 zł plus 3 proc. od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 do 30 000 zł – 310 zł plus 2 proc. od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 do 60 000 zł – 710 zł plus 1 proc. od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 do 1 000 000 zł – 1010 zł plus 0,4 proc. od nadwyżki powyżej 60 000 zł,
  • powyżej 1 000 000 do 2 000 000 zł – 4770 zł plus 0,2 proc. od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł plus 0,25 proc. od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł.

 

Do tego wynagrodzenia trzeba doliczyć 23 proc. podatku VAT oraz zapłacić za odpisy i wpisy (6 zł od strony plus 23% VAT).

 

Dodatkowo konieczne może się okazać uiszczenie opłaty sądowej w wysokości 150 zł za wpis prawa własności w księdze wieczystej. Jeśli w księdze wieczystej wpisani są oboje małżonkowie, a w wyniku podziału majątku nieruchomość przypadała jednemu z nich, notariusz pobierze opłatę za wpis zmiany odnośnie do właściciela.

 

Jak już wspomniałem, również sąd w postępowaniu może dokonać podziału majątku wspólnego na wniosek małżonków.

 

Wniosek o podział majątku podlega opłacie w wysokości 1000 zł, niezależnie od wartości dzielonych dóbr. Jeżeli małżonkowie są zgodni co do podziału majątku, opłata sądowa jest niższa i wynosi 300 zł.

 

Oczywiście po ustaniu małżeństwa można nie dokonywać podziału majątku. Wtedy będzie Pani miała prawo do mieszkania na zasadzie współwłasności.

 

Wtedy to, aż do momentu złożenia wniosku o podział majątku wspólnego (wniosek ten nie ulega przedawnieniu, jednak co do zasady im szybciej tym lepiej) pozostajecie Państwo współwłaścicielami i łożycie na utrzymanie lokalu po połowie (stosownie do posiadanych udziałów).

 

Proszę zauważyć, że niezależnie od podziału majątku za kredyt odpowiadacie Państwo solidarnie. Wynika to z tego, że za dług, który obciążał solidarnie oboje małżonków w czasie trwania wspólności, odpowiadają oni tak samo po jej ustaniu. A więc nadal odpowiadają za niego po rozwodzie czy też separacji. Sąd co prawda może w wyroku obejmującym podział majątku wspólnego zobowiązać jednego z partnerów do spłacenia takich długów i zwolnić drugiego z obowiązku spłaty. Może również wskazać, w jakiej części dług ma spłacić mąż, a w jakiej żona, i uwzględnić to w ich wzajemnych rozliczeniach.

 

Jednak nie jest to wiążące dla wierzyciela. Tym wierzycielem jest w Państwa przypadku bank, w którym wspólnie zaciągnęliście kredyt. Wierzyciel może nadal żądać spłaty całego długu od każdego z byłych małżonków. Jeśli Pani mąż aktualnie sam spłacałby kredyt, to teoretycznie przy podziale majątku może żądać od Pani zwrotu połowy zapłaconych rat od momentu ustania wspólności do dnia podziału majątku.

 

Powyższe znajduje uzasadnienie w art. 366 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

 

„§ 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.”

 

Natomiast według art. 376 K.c.:

 

„§ 1. Jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych.

§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.”

 

Co do zasady więc, jeżeli przedmiotem podziału jest lokal obciążony hipoteką, sąd powinien przyznać ten lokal na własność albo Pani albo małżonkowi (co do zasady dałby go Pani, gdyż dziecko zapewne pozostanie przy Pani i ze względu na to, że musi Pani zaspokoić potrzeby mieszkalne także dziecka). Sąd wyceni lokal (albo zgodnie, albo za pomocą biegłego sądowego) i odejmie od jego wartości – wartość pozostałej do spłaty hipoteki. Z tak ustalonej różnicy połowę nakaże zwrócić małżonkowi, który nie otrzyma mieszkania.

 

To jednak nie wszystko, były małżonek, który otrzyma lokal, będzie musiał zobowiązać się, że spłaci samodzielnie raty kredytu (będzie to oświadczenie skuteczne pomiędzy stronami, z tym skutkiem, że bank wprawdzie będzie mógł żądać zapłaty przykładowo od Pani, a Pani po spełnieniu świadczenia będzie mogła żądać sądowego zwrotu od byłego męża).

 

Powyższe uzasadnia ugruntowany podgląd judykatury, aprobowany przez doktrynę, zgodnie z którym przy szacowaniu składników majątku wspólnego należy uwzględnić obciążenia zmieniające rzeczywistą wartość tych składników, w szczególności obciążenia o charakterze prawno rzeczowym, za które ponosi odpowiedzialność każdorazowy właściciel nieruchomości, zwłaszcza obciążenie hipoteką. Wartość tych obciążeń odlicza się zarówno przy ustalaniu składników majątku wspólnego, jak i przy zaliczaniu wartości przyznanej jednemu z małżonków nieruchomości na poczet przysługującego mu udziału w majątku wspólnym (porównaj: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r., III CZP 103/09, LEX nr 551881; z dnia 26 października 2011 r., I CSK 41/11, Lex 11012323, z dnia 29 września 2004 r., II CK 583/03, Lex 137537, z dnia 5 października 2000 r., II CKN 611/09, Lex 44021). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy jednolicie przyjął, że w sprawach działowych sąd, dokonując określenia wartości nieruchomości obciążonej długiem hipotecznym, powinien uwzględnić wartość obciążenia hipoteką jako podstawy spłaty na rzecz tego z małżonków, któremu nieruchomość nie zostaje przyznana.

 

Nie wiem więc, o jakim niekorzystnym dla Pani sposobie podziału wspomina mąż, gdyż zasady podziału majątku z lokalem obciążonym hipotecznie przedstawiłem Pani powyżej.

 

Obrazowo przyjmując, że lokal ma rynkową wartość 200 000 zł i niespłacony kredyt – 100 000 zł, to jeżeli wniesie Pani, aby sąd przyznał lokal mężowi ze spłatą dla Pani i jego zobowiązaniem się do spłaty reszty kredytu, sąd przyzna Pani spłatę w wysokości 50 tys. zł i zobowiąże Pani męża do samodzielnego spłacania kredytu do jego zakończenia.

 

Oczywiście powyższy przekład jest modelowy, bowiem nie wspominała Pani, o żadnym spadku czy też darowiznach uzyskiwanych przez każde z małżonków w czasie trwania wspólności, które zostały przeznaczone na majątek wspólny. Takie darowizny mogą zostać również rozliczone.

 

Podstawą takich rozliczeń będzie art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym:

 

„§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.”

 

Odpowiadając zaś na Pani pytanie, stwierdzam, że nie odzyska Pani już wpłaconych na mieszkanie rat kredytu, bowiem wpłacała Pani je z majątku wspólnego na wspólny kredyt. Dopiero ewentualne płatności po ustaniu małżeństwa można wykazać dowodami przelewów. Moim jednak zdaniem nie trzeba zwlekać z decyzją o podziale majątku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 + dziesięć =

»Podobne materiały

Sprzedaż mieszkania z majątku odrębnego i zasada surogacji

Przed zawarciem związku małżeńskiego otrzymałam mieszkanie w formie darowizny. Jak rozumiem, po ślubie nie weszło ono do majątku wspólnego. Obecnie chciałabym je sprzedać i pieniądze odłożyć na lokatę. Jak mogę się zabezpieczyć przed tym, by pieniądze ze sprzedaży nieruchomości nie stały się majątki

 

Możliwość usunięcia byłego męża ze wspólnej nieruchomości

Pomiędzy mną a byłym mężem trwa już dwa lata sprawa o podział majątku, czyli mieszkania, na którego zakup środki podarowali nam moi rodzice. Były mąż niszczy nieruchomość, nie płaci za media. Znęca się psychicznie i fizycznie nad naszymi dziećmi. Co mogę zrobić?

 

Zakup domu w tajemnicy przed żoną

Mój mąż chce kupić dom bez mojego udziału, zataja miejsce podpisu aktu notarialnego. Czy ma prawo sfinalizować zakup bez mojej obecności i podpisu? Czy mam prawo być wpisana w akcie notarialnym?  

 

Pozbawienie prawa własności do mieszkania spółdzielczego

Rodzice byli współwłaścicielami mieszkania spółdzielczego. Rozwiedli się w 1991 r. 10 lat później tata wykupił mieszkanie, będąc członkiem spółdzielni. W księdze wieczystej mama również figuruje jako właściciel lokalu. Tata zmarł kilka miesięcy temu, ja (córka) i brat jesteśmy jego spadkobierca

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »