.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Śmierć wykonawcy robót budowlanych a ważność umowy

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 15.02.2013

Tydzień temu zmarł mój mąż, który był właścicielem firmy od 1998 r. Działalność prowadził jako osoba fizyczna. Od paru lat miałam notarialnie poświadczone pełnomocnictwo, dzięki któremu mogłam m.in. reprezentować firmę. Mąż przed śmiercią podpisał umowę o roboty budowlane. Zamawiający twierdzi, że umowa wygasła i zamierza ogłosić nowy przetarg. Czy faktycznie umowa wygasła z powodu śmierci wykonawcy? Dodam, że zależy mi na tym, aby firma stworzona przez męża nadal funkcjonowała. W najbliższych dniach złożę do sądu wniosek o nabycie spadku.

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) regulujące problematykę umowy o roboty budowlane (art. 647-658 K.c.) nie zawierają normy, iż śmierć wykonawcy powoduje skutek w postaci rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Wiele jednak zależy tu od postanowień umowy zawartej przez męża z inwestorem (zamawiającym). Mogą one bowiem przewidywać, zgodnie z zasadą swobody umów wyrażoną w art. 3531 K.c., iż zajście określonych w umowie zdarzeń będzie powodować wygaśnięcie umowy, stanowiąc jednocześnie podstawę do rozpisania nowego zamówienia publicznego. Jeśli takie uregulowania nie znajdują się w umowie, nie ma podstaw do jej rozwiązywania lub też uznawania, że wygasła z mocy prawa. Ponadto w przypadku opisanym w pytaniu wykonawca ma następców prawnych, którzy wstępują w ogół jego praw i obowiązków wynikających z umowy, zatem nie ma podstaw, aby inwestor twierdził, że umowa wygasła (jeśli nic innego w umowie nie zastrzeżono).

 

W przypadku zwykłej, klasycznej umowy o dzieło, której swoistą „odmianą” uregulowaną osobno jest umowa o roboty budowlane, ustawodawca przewiduje, iż jeśli jej wykonanie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, rozwiązuje się ona wskutek jego śmierci lub niezdolności do pracy (art. 645 § 1 K.c.). Do umowy o roboty budowlane stosuje się wprawdzie niektóre przepisy dotyczące umowy o dzieło (art. 656 § 1 K.c.), ale wśród odpowiednio stosowanych przepisów nie ma tego, który reguluje konsekwencje śmierci wykonawcy zamówienia, czyli ww. art. 645 § 1 K.c.

 

Jak stanowi art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.), do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Prawo zamówień publicznych nie przewiduje odrębnie, iż śmierć wykonawcy skutkuje wygaśnięciem umowy o zamówienie publiczne czy że stanowi przesłankę unieważnienia umowy.

 

Gdyby wcześniej skorzystali Państwo z porady prawnej, można było uniknąć obecnych problemów z przejęciem przedsiębiorstwa wymagającego stwierdzenia praw do spadku po mężu i działu spadku, jeśli spadek nabywa więcej niż jeden spadkobierca. Od 23 października 2011 r. wprowadzona została bowiem do polskiego porządku prawnego instytucja zapisu windykacyjnego umożliwiająca przekazanie m.in. rzeczy oznaczonej co do tożsamości czy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego oznaczonej z góry osobie (art. 9811 K.c.) w drodze testamentu notarialnego. Treścią testamentu może być tylko zapis windykacyjny. Z chwilą śmierci testatora osoba uprawniona może w ciągu jednego dnia uzyskać notarialne potwierdzenie nabycia przedmiotu zapisu, a więc zachowana zostaje płynność funkcjonowania np. firmy jednoosobowej w razie śmierci jej dotychczasowego właściciela.

 

Regulując sprawy spadkowe po mężu – niezależnie od tego, czy dziedziczenie po nim następuje na podstawie ustawy czy na podstawie testamentu (jeśli mąż testament pozostawił) – nie musi Pani występować do sądu o stwierdzenie praw do spadku. Postępowanie sądowe trwa miesiąc, dwa (do czasu uprawomocnienia się postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku) lub dłużej, zależnie od konkretnego sądu.

 

Jeśli spadkodawca zmarł po dniu 1 lipca 1984 r., możliwe jest stwierdzenie praw do spadku w drodze sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, który to dokument, rejestrowany następnie w ogólnopolskiej bazie prowadzonej przez samorząd notarialny, ma moc równoprawną z postanowieniem sądu. Ponieważ od śmierci spadkodawcy nie upłynęło więcej niż pół roku, spadkobiercy muszą także złożyć (w sądzie lub u notariusza, zależnie od obranej drogi) oświadczenia spadkowe (przyjęcie spadku, odrzucenie spadku, przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza). Jest to warunkiem potwierdzenia praw do spadku przed upływem sześciu miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy. Jak wynika z treści przepisu art. 1026 K.c., stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

 

Załatwienie formalności spadkowych u notariusza możliwe jest w zasadzie w ciągu jednego dnia, wymaga jednak jednoczesnej obecności wszystkich spadkobierców, przeciwnie niż w sądzie. Dysponowanie przez Panią pełnią uprawnień właścicielskich w stosunku do przedsiębiorstwa będzie możliwe po ewentualnym dokonaniu działu spadku i zniesieniu współwłasności, jeśli nie jest Pani jedyną spadkobierczynią. Może Pani także prowadzić firmę wspólnie z pozostałymi spadkobiercami, dział spadku nie jest konieczny.

 

Z chwilą śmierci męża pełnomocnictwo udzielone Pani przez niego do reprezentowania i wykonywania wszystkich czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wygasło. Jak stanowi przepis art. 101 § 2 K.c., umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

 

Na marginesie informuję, iż w ciągu sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu lub od dnia zarejestrowania notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia trzeba złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia (formularz SD-Z2). Jest to warunek całkowitego zwolnienia nabycia z podatku, o ile nabywca należy do kręgu osób określonych przez ustawę. Jak bowiem stanowi przepis art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (tzw. podatkowa grupa „0”), jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 10 - 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »