.
Mamy 13 359 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Służebność mieszkania a umowa dożywocia

Rodzice przekazali gospodarstwo rolne córce w zamian za emeryturę. W akcie notarialnym została ustanowiona służebność osobista mieszkania na rzecz rodziców. Z dnia na dzień siostra wyjechała, opuszczając gospodarstwo i pozostawiając schorowaną mamę bez opieki, mimo że mama stale jej potrzebuje. Czy mogła tak postąpić? Czy należy zawiadomić prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa, polegającego na narażeniu życia i zdrowia mamy? Znajomy powiedział mi, że łatwiej byłoby walczyć o należną mamie opiekę, gdyby rodzice zawarli z siostrą umowę dożywocia. Czy to prawda?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ustanowienie służebności osobistej mieszkania na rzecz darczyńców gospodarstwa rolnego lub przekazujących to gospodarstwo na podstawie umowy z następcą w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników nie nakłada na nabywcę żadnego formalnego obowiązku w zakresie opieki nad rodzicami, uprawnionymi z tytułu tej służebności. Problem, który Pan przedstawia, nie jest problemem prawnym, lecz moralnym, dotyczącym wzajemnych relacji pomiędzy dziećmi a rodzicami, których prawo z oczywistych względów nie może regulować. Jak stanowi przepis art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.): „rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się”. Obowiązek ten nie jest jednak obwarowany żadną sankcją prawną, nie zależy również od wieku dzieci, ich pełnoletniości, zamieszkania z rodzicami lub osobno. Żaden przepis nie stanowi, jak Pan zapewne tego oczekiwał, że dziecko ustanawiające służebność osobistą mieszkania na rzecz rodziców ma także zapewnić tym rodzicom osobistą opiekę, pielęgnację w chorobie itd.

 

Pańska mama nie ma jednak powinności opłacania jakichkolwiek rachunków za właścicielkę nieruchomości. Jeśli powstaną jakieś zaległości, to dostawcy będą musieli dochodzić zapłaty za dostarczone media od właścicielki nieruchomości. Oczywiście nawet w przypadku nieodpłatnej służebności osobistej strony mogą umówić się ustnie, że uprawniony z tytułu służebności będzie ponosić część kosztów swego zamieszkania. Uprawniony z tytułu nieodpłatnej służebności osobistej nie ma również przypisanych obowiązków wobec właściciela nieruchomości, polegających na czynieniu stałych nakładów na utrzymanie budynku, w którym zamieszkuje.

 

Jeśli siostra trwale opuściła gospodarstwo wraz z całą zabudową siedliskową, to niestety nie ma możliwości, aby wymóc na niej powrót. Z punktu widzenia treści służebności osobistej mieszkania mama ma nadal zagwarantowane prawo do zajmowania określonych pomieszczeń i nikt jej tego prawa nie pozbawia, nie uczyniła tego także Pańska siostra, rezygnując z zajmowania się gospodarstwem. Jeśli zdarzyłoby się, że z powodu nieuregulowanych rachunków dom zostałby pozbawiony mediów, w tym zwłaszcza ogrzewania i wody, pozostaje Panu zareagować i zabrać mamę do siebie lub opłacić rachunki za siostrę, a następnie domagać się ich zwrotu tytułem nienależnego świadczenia i bezpodstawnego wzbogacenia siostry kosztem Pana majątku.

 

Służebności osobiste są niezbywalne i wygasają najpóźniej wraz ze śmiercią osoby uprawnionej (art. 299 i 300 Kodeksu cywilnego – K.c.). „Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista)” – art. 296 K.c. „Mający służebność mieszkania może korzystać dożywotnio z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku” (art. 302 § 1 K.c.), a na wyłączny własny użytek może otrzymać określone pomieszczenia. Z kolei treścią obowiązku właściciela nieruchomości jest ograniczenie możliwości wykonywania wszystkich uprawnień, jakie mu przynależą z tytułu prawa własności, w stosunku do własnej nieruchomości (art. 296 w zw. z art. 285 § 1 K.c.). Zakres służebności i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych (art. 287 K.c.). Wskazane klauzule generalne mają za zadanie zastąpić w przepisach szczegółowe wyliczenie uprawnień, pozwalając jednocześnie dostosować ich interpretację do konkretnej sytuacji faktycznej.

 

Inaczej byłoby, gdyby pomiędzy Pana siostrą a rodzicami została zawarta umowa dożywocia zamiast umowy darowizny czy przekazania gospodarstwa rolnego z ustanowieniem służebności osobistej mieszkania. Otóż wtedy, w świetle przepisu art. 908 § 1 K.c., właściciel nieruchomości byłby wyraźnie zobowiązany do dostarczenia zbywcy dożywotniego utrzymania. Powinien on, w razie braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę na domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Prawo do zamieszkiwania zbywcy w części nieruchomości, odpowiadające służebności osobistej, należałoby wtedy do treści prawa dożywocia. Gdyby nabywca nie realizował tych obowiązków, dożywotnik mógłby domagać się ich wykonania na drodze sądowej.

 

Dość wątpliwa jest możliwość postawienia siostrze zarzutu z art. 160 § 2 Kodeksu karnego. Trudno bowiem w jej zachowaniu dopatrzyć się spełnienia znamion przestępstwa narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, chyba że mama jest obłożnie chora i zupełnie nie może wykonywać żadnych czynności. Z treści służebności osobistej mieszkania nie wynika, jak już wspominałam, obowiązek opieki właściciela nieruchomości nad uprawnionym z tytułu tej służebności.

 

Powyższa ocena zdarzenia oczywiście Pana nie wiąże i nie stoi na przeszkodzie złożeniu zawiadomienia do organów ścigania (policji lub prokuratury) o możliwości popełnienia przestępstwa. Organy te w ramach własnych czynności dokonają kwalifikacji prawnej zachowania Pana siostry.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + III =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl