Mamy 10 970 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Służebność mieszkania

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 14.06.2013 • Zaktualizowane: 14.06.2013

Artykuł omawia warunki powstania, istotę oraz warunki wykonywania służebności mieszkania.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z przepisem art. 285 w związku z art. 296 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. – dalej w skrócie K.c.), służebność osobista polega na obciążeniu konkretnej nieruchomości (gruntu, budynku lub lokalu) na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść polega bądź na tym, że osoba uprawniona może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem osoby uprawnionej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu prawa własności danej nieruchomości.

 

Służebność osobista może być ustanowiona przede wszystkim w drodze umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości obciążanej a nabywcą służebności, przy czym dla skutecznego ustanowienia służebności mieszkania, oświadczenie woli właściciela nieruchomości w tym zakresie musi mieć formę aktu notarialnego. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych – służebność osobista może zostać ustanowiona także w inny sposób niż w umowie, a to: w orzeczeniu sądowym lub w decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ.

 

Jedną z możliwych postaci służebności osobistej jest służebność mieszkania, regulowana w szczególności przepisami art. 301-302 K.c. Jest to w codziennej praktyce bodaj najczęściej spotykana służebność osobista towarzysząca przede wszystkim umowie darowizny nieruchomości lub umowie przenoszącej własność gospodarstwa rolnego na następcę. Jej istota zależy od treści konkretnej umowy o ustanowienie służebności mieszkania, zazwyczaj jednak ukształtowana zostaje jako prawo do zamieszkiwania, a więc zajmowania oznaczonego (oznaczonych) pomieszczenia mieszkalnego dla schronienia, wypoczynku, snu, przyrządzania posiłków, zaspokajania innych potrzeb życiowych, kulturalnych itp.

  

Poza umową zakres służebności osobistej jak i sposób jej wykonywania określa się, uwzględniając osobiste potrzeby uprawnionego, charakter służebności oraz miejscowe zwyczaje oraz zasady współżycia społecznego (art. 298 K.c.). W każdym jednak przypadku, służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej (art. 297 K.c. w zw. z art. 288 K.c.).

 

Przywołane przepisy art. 301-302 K.c. przewidują nadto dodatkowe uprawnienia osoby, na rzecz której ustanowiona zostaje służebność. Po pierwsze „mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie” (art. 301 § 1 zd. 1 K.c.), a inne osoby wówczas, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego (co ma duże znaczenie dla osób niedołężnych i starych). Co więcej, „dzieci osoby uprawnionej z tytułu służebności, przyjęte jako małoletnie, mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności”.

 

Jako odstępstwo od ogólnej zasady, że służebność osobista wygasa najpóźniej wraz ze śmiercią uprawnionego, w przypadku służebności mieszkania strony ustanawiające to prawo, mogą się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi (art. 301 § 2 K.c.).

 

Osoby zamieszkujące w mieszkaniu obciążonym służebnością, bez zgody właściciela domu, zobowiązane są do wykonania obowiązku meldunkowego w tym mieszkaniu, a organ meldunkowy obowiązany jest tej czynności dokonać (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. SA/Kr 877/93, publ. w ONSA 1/95, poz. 38).

 

Zgodnie z przepisem art. 302 K.c., mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku. Unormowanie to dotyczy zatem służebności mieszkania ustanowionej w domu wielomieszkaniowym (przynajmniej dwurodzinnym), a odnosi się do takich pomieszczeń jak: strych, pralnia, piwnica, komórka czy klatka schodowa, jeżeli tylko nie zostały one jednoznacznie przypisane do poszczególnych mieszkań w danym domu.

 

Jeżeli nie zapisano inaczej w umowie o ustanowienie służebności mieszkania mający służebność mieszkania jest obowiązany dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy, nie obciąża go zaś pełny koszt utrzymania urządzeń mieszkania (art. 297 K.c. w zw. z art. 289 § 1 K.c.).

 

Należy wskazać, że jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej (w tym służebności mieszkania) dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę (art. 303 K.c.). Przepis używa pojęcia uchybień w liczbie mnogiej, z czego wynika, że pojedyncze uchybienie nie może stanowić podstawy zamiany służebności na rentę nawet wówczas, gdy jest poważne, a nawet rażące.

 

Służebności osobistej (w tym służebności mieszkania) nie można nabyć przez zasiedzenie (art. 304 K.c.).

 

Istotnym przepisem K.c., stosowanym odpowiednio do służebności mieszkania, jest przepis art. 294, zgodnie z którym właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności za wynagrodzeniem na rzecz uprawnionego, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest ona już niezbędna samemu uprawnionemu.



Stan prawny obowiązujący na dzień 14.06.2013

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero minus X =

 

»Podobne materiały

Służebność przesyłu

Jakie konsekwencje niesie dla właściciela obciążonej nieruchomości służebność przesyłu? Czy nowelizacja Kodeksu cywilnego utemperowała operatorów przesyłowych i ukróciła nieuczciwe praktyki? Czy właściciel nieruchomości jest w stanie skutecznie bronić swoich interesów w sporze z przedsiębiorstwem za

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »