Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Skutki orzeczenia separacji

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 04.12.2007

Artykuł ten opisuje skutki w zakresie praw i obowiązków małżonków, wobec których sąd orzekł separację.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przesłanki orzeczenia separacji są tożsame z przesłankami rozwiązania małżeństwa poprzez rozwód. Sąd może orzec o separacji małżonków w wypadku zupełnego rozkładu pożycia, czyli ustania między małżonkami więzi fizycznej, duchowej i gospodarczej.

 

W zakresie skutków prawnych i faktycznych separacja generalnie jest zbliżona do konsekwencji związanych z orzeczeniem rozwodu. Jednak istotna różnica przejawia się w tym, że orzeczenie separacji nie jest jednoznaczne z zakończeniem małżeństwa, trwa ono nadal i żaden z małżonków nie może wstąpić w nowy związek małżeński. Nadto między małżonkami istnieje nadal obowiązek wzajemnej pomocy, jeśli tego wymagają względy słuszności. Poprzez zwrot „względy słuszności” ustawodawca odsyła do norm społecznych, powszechnie akceptowanych przez społeczeństwo. Separacja może zostać w każdej chwili zniesiona.

 

Poza tym małżonek – mimo orzeczenia separacji – nie ma możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska, tak jak jest to po rozwodzie. Tym samym małżonek, który zmienił nazwisko w związku z zamążpójściem, czy też ożenkiem, nie ma możliwości powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.

 

Pozostałe skutki separacji są zbieżne ze skutkami uzyskania wyroku rozwodowego.

 

Przede wszystkim między małżonkami nie istnieje już obowiązek dochowania wierności, wspólnego pożycia czy współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

 

Małżonek, który znalazł się w niedostatku i nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, może żądać od drugiego małżonka świadczenia alimentacyjnego w zakresie odpowiadającym jego usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego (tzw. zwykły obowiązek alimentacyjny).

 

W przypadku separacji aktualny pozostaje także tzw. rozszerzony obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, bo nadmieńmy, że sąd – orzekając separację – zajmuje się również kwestią winy za rozkład pożycia. Mianowicie, w  przypadku gdy orzeczona separacja pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, może on żądać alimentów na siebie od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, nawet jeśli nie znajduje się w niedostatku. Dlatego też w przypadku, gdy jeden z małżonków jest ewidentnie winny rozkładu pożycia, małżonek niewinny może mieć interes w tym, by nie godzić się na orzekanie separacji bez ustalania winy. Przy ocenie, czy jednemu z małżonków przysługuje w stosunku do drugiego prawo żądania dostarczenia mu środków utrzymania, miarodajne jest wyłącznie orzeczenie o winie w wyroku. Jeżeli natomiast sąd zaniecha orzekania o winie, ze względu na zgodne żądanie małżonków, uważa się, iż żadne z zainteresowanych nie ponosi winy za rozkład pożycia i w związku z tym rozszerzony obowiązek alimentacyjny nie znajdzie w tych przypadkach zastosowania.

 

Nota bene małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia nigdy nie może żądać dostarczenia mu od małżonka niewinnego środków utrzymania, nawet gdyby znalazł się on w trudnej sytuacji majątkowej (w niedostatku).

 

Kolejną konsekwencją orzeczenia separacji jest powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia, oczywiście pod warunkiem, iż małżonkowie wcześniej już nie wyłączyli swojej wspólności majątkowej. Odtąd istnieją tylko majątki osobiste małżonków, w skład których wchodzą rzeczy i prawa majątkowe, które należały wyłącznie do ich majątków osobistych oraz udział w majątku wspólnym. Prawo wprowadza domniemanie, że udziały w majątku wspólnym małżonków są równe, zatem tylko wyjątkowo każdy z małżonków może żądać ustalenia nierównych udziałów. W celu fizycznego podziału rzeczy wspólnych i praw majątkowych należy wszcząć odrębne postępowanie o podział majątku. Wprawdzie przy okazji orzekania o separacji sąd może na żądanie małżonka dokonać równocześnie podziału majątku, o ile jednak nie spowoduje to przedłużenia postępowania. Toteż orzekając o separacji, sąd bardzo rzadko dokonuje jednocześnie podziału majątku między małżonkami.

 

Jeśli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd, orzekając o separacji, winien rozstrzygnąć także o władzy rodzicielskiej nad dziećmi obojga małżonków oraz określić, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Jednakże może też powierzyć wykonywanie tej władzy jednemu, bez ograniczania władzy drugiego z rodziców, jeśli istnieją okoliczności, które dają gwarancję harmonijnego wychowywanie dziecka przez obojga rodziców. Miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowe miejsce pobytu tego rodzica, któremu sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej.

 

Jeśli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, w wyroku sąd musi orzec także o sposobie korzystania z niego, mając na względzie przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

 

Małżonkowie pozostający w separacji w razie śmierci nie mogą wzajemnie dziedziczyć po sobie. Oczywiście dotyczy to tylko dziedziczenia ustawowego. W testamencie oczywiście każdy z małżonków może powołać do dziedziczenia drugiego z nich, jeśli takowa jest jego wola.

 

Natomiast na skutek separacji nie ustaje stosunek powinowactwa, czyli stosunek prawnorodzinny nawiązany między jednym małżonkiem a krewnymi małżonka drugiego. Tym samym, mimo separacji, rodzice jednego z małżonków pozostają teściami drugiego z nich i odwrotnie.

 

Jeśli kobieta urodzi dziecko w czasie trwania separacji, nie działa domniemanie wskazujące na jej męża jako ojca dziecka. Tym samym z mocy samego urodzenia dziecka w czasie trwania małżeństwa mąż matki nie będzie automatycznie uznany przez prawo za ojca.

 

Orzeczenie sądu o separacji należy do orzeczeń konstytutywnych i działających ex nunc, czyli dopiero z chwilą jego uprawomocnienia.


Stan prawny obowiązujący na dzień 04.12.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 minus II =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »