Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Skarga do Trybunału Praw Człowieka oraz procedura rozpatrywania

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 20.11.2008

W artykule zostały przedstawione wymogi formalne, jakie musi spełniać skarga skierowana do Trybunału Praw Człowieka oraz procedura jej rozpatrywania.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Europejski Trybunał Praw Człowieka został powołany jako sąd międzynarodowy w celu zapewnienia przestrzegania Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 – zwanej dalej Konwencją.

 

Do właściwości Trybunału należy między innymi rozstrzyganie skarg na naruszenie przez państwo będące stroną Konwencji jej postanowień i protokołów.

 

Każdy, który uważa, iż stał się ofiarą naruszenia przez państwo Konwencji lub protokołów, może wystąpić ze skargą. Może ją wnieść tak osoba fizyczna jak i organizacja pozarządowa lub grupa jednostek.

 

Aby skutecznie wnieść skargę do Trybunału, musi zostać zachowana określona procedura oraz spełnione przesłanki warunkujące jej dopuszczalność.

 

Wśród warunków dopuszczalności skargi należy wymienić:

 

  • wyczerpanie wszystkich środków odwoławczych przewidzianych w prawie wewnętrznym,
  • wniesienie skargi przed upływem 6 miesięcy od zapadnięcia ostatecznego orzeczenia w sprawie.

 

Przenosząc wymienione warunki na grunt prawa polskiego, wyczerpanie drogi sądowej następuje wówczas, gdy strona skorzystała z wszelkich możliwych, zwyczajnych środków odwoławczych, tj. apelacji, zażalenia, odwołania i kasacji (jeśli w danej sprawie skarga kasacyjna przysługiwała). Nie ma natomiast konieczności wyczerpania nadzwyczajnych środków odwoławczych, np. występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania, ułaskawienia, czy skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. Skargę należy wnieść przed upływem 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia wydanego na skutek wniesienia apelacji, kasacji lub odwołania od decyzji.

 

Skarga dotyczyć może tylko działań lub aktów władz publicznych, np. sądów, organów administracji, parlamentu, które miały miejsce, gdy Polska była związana postanowieniami Konwencji. Nadto nie może ona dotyczyć spraw przeciwko osobom fizycznym i organizacjom, instytucjom o charakterze prywatnym. Nie można zatem wnieść skargi na działania osób fizycznych, prywatnych osób prawnych czy innych prywatnych jednostek organizacyjnych. Stroną, przeciwko której występujemy ze skargą, jest państwo polskie.

 

Warto też wiedzieć, że Polska ratyfikowała Konwencję 19 stycznia 1993 r. i od tego momentu jest związana jej postanowieniami.

 

Trybunał nie rozpoznaje skargi niedopuszczalnej i anonimowej, musi więc ona zostać podpisana. Trybunał na każdym etapie postępowania może uznać skargę za niedopuszczalną, jeśli na podstawie towarzyszących okoliczności stwierdzi, że:

 

  • skarżący nie podtrzymuje swej skargi; lub
  • spór został już rozstrzygnięty; lub
  • z jakiejkolwiek innej przyczyny ustalonej przez Trybunał nie jest uzasadnione dalsze rozpatrywanie skargi.

 

W skardze należy wskazać konkretną decyzję czy czynności państwa naruszające prawa skarżącego gwarantowane Konwencją. Tym samym można tylko domagać się przestrzegania praw, które są zapisane w Konwencji, czyli:

 

  • prawa do życia,
  • zakazu tortur i innego nieludzkiego traktowania lub karania,
  • zakazu bezprawnego pozbawienia wolności,
  • rzetelnego procesu sądowego,
  • niedopuszczalnej ingerencji władz w życie prywatne i rodzinne,
  • wolności sumienia i wyznania,
  • wolności słowa,
  • swobody organizowania się i zgromadzeń,
  • poszanowania mienia, własności,
  • prawa do nauki,
  • prawa do wolnych wyborów,
  • swobody poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania,
  • prawa do opuszczania kraju, włączając w to swój własny.

 

Skarga, będąca powtórzeniem skargi złożonej wcześniej lub poddana jednocześnie innej procedurze, nie spełnia wymogów formalnych, w związku z tym nie zostanie przez Trybunał merytorycznie rozpoznana.

 

Skargę można napisać w języku narodowym, tj. w każdym z języków urzędowych państw – stron Konwencji. Należy ją wysłać na niżej wskazany adres:

 

The Registrar European Court of Human Rights

Council of Europe

F-67075 Strasbourg Cedex

Francja

 

Po wpłynięciu skargi Trybunał bada, czy spełnia ona wszystkie wyżej wymienione warunki formalne, a także oczywiście ocenia, czy nie jest ona bezzasadna lub nie stanowi nadużycia prawa do skargi. Aby to ustalić, Trybunał może prowadzić korespondencję ze skarżącym, a także żądać wyjaśnień od państwa, przeciwko któremu wystąpiono ze skargą. Jeśli po wstępnej kontroli Trybunał uzna skargę za niedopuszczalną – odrzuci ją. Taka decyzja jest ostateczna i nie można jej w żaden sposób wzruszyć.

 

Jeśli natomiast Trybunał uzna skargę za dopuszczalną, wówczas nadaje jej dalszy bieg i prowadzi dochodzenie. Co do zasady, po nadaniu dalszego biegu, sprawa winna się toczyć albo w języku angielskim, albo francuskim.

Na tym etapie możliwe jest za pośrednictwem Trybunału ugodowe załatwienie sprawy.

 

Skarżącego może reprezentować adwokat posiadający uprawnienia do praktyki w państwach, które są stronami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Musi on władać jednym z oficjalnych języków Trybunału (angielskim lub francuskim). Jeśli skarżącego nie stać na adwokata, może wnosić o bezpłatną pomoc prawną.

 

Jeśli udało się doprowadzić do ugody, Trybunał skreśla sprawę z listy. W przeciwnym razie orzeka na publicznej rozprawie w formie wyroku.

 

Po rozpoznaniu sprawy Trybunał wydaje wyrok, w którym stwierdza, czy w sprawie nastąpiło naruszenie Konwencji i ewentualnie zobowiązuje państwo, które złamało jej postanowienia, do zapłaty na rzecz pokrzywdzonego słusznego zadośćuczynienia. Ostateczny wyrok podlega publikacji i jest wiążący dla stron, których dotyczy. Jeśli Trybunał stwierdzi, że przepisy krajowe pozostają w sprzeczności ze standardami wypracowanymi na gruncie Konwencji, wówczas państwo to ma obowiązek dostosowania swojego ustawodawca krajowego do standardów konwencyjnych.

 

Moc wyroku zależy od tego, czy został wydany przez Izbę – składającą się z siedmiu sędziów, czy przez tzw. Wielką Izbę – w której skład wchodzi siedemnastu sędziów. Jeśli wyrok wydała Wielka Izba, jest on ostateczny. Jeśli natomiast wyrok zapadł w składzie siedmiu sędziów – strona może wnieść o przekazanie sprawy Wielkiej Izbie w ciągu 3 miesięcy od daty wydania wyroku przez mniejszą Izbę.

 

Tym samym wyrok Izby jest ostateczny pod warunkiem, że:

 

  • Strony oświadczą, że nie będą wnioskować o przekazanie sprawy Wielkiej Izbie.
  • Wniosku o przekazanie sprawy Wielkiej Izbie nie złożono w terminie 3 miesięcy od wydania wyroku przez Izbę.
  • Wielka Izba odrzuci wniosek. Wniosek o przekazanie sprawy może być bowiem składany tylko w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie, gdy sprawa ujawniła poważne zagadnienie dotyczące interpretacji Konwencji lub poważną kwestię o znaczeniu ogólnym.

 

Wszystkie decyzje i wyroki Trybunału muszą zawierać uzasadnienie. Jeśli wyrok nie zapadł jednomyślnie, każdy z sędziów może złożyć opinię odrębną.

 

Nadzór nad wykonaniem orzeczeń Trybunału sprawuje Komitet Ministrów Rady Europy. Wprawdzie Komitet ten nie może formułować pod adresem państwa, które naruszyło Konwencję, wskazówek, czy grozić mu sankcjami za niewykonanie wyroku, niemniej dysponuje innym skutecznym środkiem, jakim jest nacisk polityczny. Może on przede wszystkim wystąpić do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z wnioskiem o usunięcie „opornego” państwa z organizacji.


Stan prawny obowiązujący na dzień 20.11.2008


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 plus sześć =

 

»Podobne materiały

Odpowiedzialność in solidum, czyli solidarność nieprawidłowa

Omówienie istoty odpowiedzialności „IN SOLIDUM”: w jakich przepisach została zastosowana, na czym polega i dlaczego jest korzystna dla wierzyciela?

 

Zdolność do czynności prawnych

Artykuł wskazuje przesłanki warunkujące nabycie i utratę zdolności do czynności prawnych przez osoby fizyczne, osoby prawne i inne jednostki organizacyjne.

 

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych oraz odsetki za opóźnienie

Artykuł omawia kwestie związane z terminami zapłaty w transakcjach handlowych oraz z konsekwencjami opóźnienia w zakresie odsetek przysługujących z tego tytułu.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »