.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ściągalność długów od męża zadłużonej wspólniczki

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 01.12.2014

Moja żona była wspólnikiem spółki, która popadła w spore długi. Najpierw wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy na żonę, a potem także na mnie. W międzyczasie doprowadziliśmy do rozdzielności majątkowej, płacę na żonę alimenty. Czy komornik może ode mnie ściągnąć część emerytury (ile?)? Jak się bronić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na samym początku zaznaczę, iż tym, co uchroni majątek małżonków przed egzekucją komornika, jest umowa wyłączająca wspólność majątkową – powszechnie zwana intercyzą. Jej sporządzenie nie jest uzależnione od zaistnienia ważnych powodów. Liczy się tylko zgodna wola małżonków wyrażona w formie aktu notarialnego. Taka umowa może być spisana w każdym czasie – jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego lub w jego trakcie. Nie ma też przeszkód, aby została ona zmieniona lub rozwiązana.

 

Należy jednak pamiętać, że intercyza wywołuje skutki prawne dopiero od dnia jej zawarcia. Za długi powstałe wcześniej małżonkowie odpowiadają więc tak, jakby między nimi nie było rozdzielności majątkowej. Za zobowiązania jednego z nich powstałe przed sporządzeniem intercyzy odpowiada więc nie tylko on sam, ale i jego współmałżonek. Zakres tej odpowiedzialności obejmuje jego majątek odrębny oraz ich dorobek wspólny. Przed działaniami egzekucyjnymi chroniony jest jedynie majątek odrębny drugiego małżonka. Nie będzie musiał się on martwić jedynie tymi zobowiązaniami, które powstaną po dacie spisania umowy o rozdzielności majątkowej.

 

Jednak zgodnie z art. 41 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

 

„§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

 

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

 

§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9”. 

 

Nie mam wiedzy, z jakiego tytułu powstały długi Pani żony (długi o charakterze cywilnoprawnym czy też publicznoprawnym – ZUS, podatki). Poza tym nie wiem, czy wyrażał Pan zgodę na zaciągnięcie tych zobowiązań przez żonę. Taka zgoda w formie dokumentu jest potrzebna do nadania przeciwko Panu klauzuli wykonalności, chyba że dług powstał do końca 2004 roku.

 

Właściwie wtedy uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika było bardzo proste.

 

Chodzi o to, że do 20 stycznia 2005 r. podstawowy dla odpowiedzialności małżonka przepis art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego brzmiał następująco:

 

„§ 1. Tytułowi egzekucyjnemu, wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi, z ograniczeniem jednak jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową. Przed nadaniem klauzuli wykonalności sąd wysłucha małżonka dłużnika.

 

§ 2. W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd, na wniosek małżonka dłużnika, orzeka również o ograniczeniu lub wyłączeniu możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z majątku wspólnego”.

 

Oznaczało to, że do uzyskania klauzuli wykonalności wystarczające było udowodnienie, że dłużnik pozostawał w związku małżeńskim, zarówno w chwili powstania tytułu egzekucyjnego (np. nakazu), jak i w chwili nadawania klauzuli wykonalności. Do wykazania istnienia małżeństwa służył akt zawarcia małżeństwa, jaki bardzo łatwo można było uzyskać w urzędzie stanu cywilnego, powołując się na interes prawny w postaci np. nakazu zapłaty i chęci rozciągnięcia odpowiedzialności właśnie przeciwko małżonkowi.

 

W takim postępowaniu sąd nie badał istnienia długu, a jedynie to, czy istnieje wspólność majątkowa małżeńska, czy nie została zniesiona przez małżonków. Jednak taką umowę (i jej skuteczność wobec wierzyciela) udowodnić musiał dłużnik lub jego małżonek. Małżonek mógł również zarzucić, że wierzytelność dotyczyła majątku odrębnego (dzisiaj nazywa się on majątkiem osobistym).

 

W większości przypadków, przy typowym układzie stosunków majątkowych w małżeństwie, sądy nadawały klauzule wykonalności.

 

To jedynie tłumaczy obciążenie Pana (majątek wspólny) odpowiedzialnością za długi Pana żony, na których powstanie nie miał Pan wpływu.

 

Jednak w odróżnieniu od powyższego szczególne zasady odpowiedzialności określa Ordynacja podatkowa. Odpowiedzialność ta obejmuje:

 

  • podatki, opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe,
  • opłatę skarbową oraz opłaty, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych
  • opłaty oraz niepodatkowe należności budżetu państwa, do których ustalania lub określania uprawnione są inne organy niż organy podatkowe (art. 2 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej).

 

Odpowiedzialność dotyczy podatnika za podatki wynikające z zobowiązań podatkowych (art. 26 Ordynacji), płatnika za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony (art. 30 § 1) i inkasenta za podatek pobrany a niewpłacony (art. 30 § 2). Odpowiadają oni całym swoim majątkiem (art. 26 i 30 § 3).

 

Zgodnie natomiast z art. 29 Ordynacji podatkowej:

 

„§ 1. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

 

§ 2. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

 

1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej;

2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu;

3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka;

4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.

 

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do płatnika oraz inkasenta”.

 

Powyższy artykuł reguluje, w drodze wyjątku od zasady przedstawionej w art. 26 Ordynacji, zagadnienie zakresu odpowiedzialności podatkowej osób pozostających w związku małżeńskim oraz skutków podatkowych zmiany ustroju majątkowego małżeńskiego dla odpowiedzialności podatkowej małżonka podatnika, a pośrednio także małżonka niepodatnika. Te same uregulowania stosuje się odpowiednio również do odpowiedzialności płatnika i inkasenta. A zatem i do nich odnoszą się niniejsze uwagi. Ustanawia on dla tych podmiotów, jeżeli pozostają w związku małżeńskim, regułę, zgodnie z którą ich odpowiedzialność obejmuje majątek osobisty, a także majątek wspólny małżonków.

 

W Pana przypadku mamy do czynienia z rozdzielnością majątkową, którą charakteryzują cztery cechy:

 

  1. istnienie dwóch majątków osobistych;
  2. samodzielność i odrębność ich zarządzania;
  3. w miejsce dotychczasowego majątku wspólnego wchodzą dwie odrębne części tych majątków obejmujące:
    • przedmioty majątkowe nabyte samodzielnie przez małżonka po powstaniu rozdzielności,
    • udziały ułamkowe w ustalonej przez małżonków wysokości, w przedmiotach nabytych wspólnie w czasie trwania ustroju rozdzielności na zasadach współwłasności ułamkowej na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego,
    • udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników, tworzących przed powstaniem rozdzielności, majątek wspólny małżonków;
  4. suwerenność tworzenia i zarządzania swoim majątkiem przez każdego z małżonków.

 

 

Użyte w komentowanym art. 29 pojęcie „majątek odrębny” oznacza majątek osobisty w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

 

Trafnie wskazał Sąd Najwyższy, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe obejmuje odrębny majątek podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka, przy czym skutki prawne ograniczenia, zmiany lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań powstałych przed dniem zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej umownie lub sądownie (wyrok SN z 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt II CSK 130/08, LexPolonica nr 1940459, „Rzeczpospolita” 2008, nr 201, s. C4).

 

Jak z powyższego wynika, obecnie Pan nie odpowiada majątkiem osobistym za zobowiązania powstałe dopiero po ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

 

Do tego czasu jednak odpowiada Pan z majątku wspólnego, gdyż sąd wyrokowi przeciwko żonie nadał klauzulę na Pana z ograniczeniem do majątku wspólnego. Czyli wyjaśniając, odpowiada Pan za zobowiązania żony majątkiem, który należałby do majątku wspólnego, gdyby intercyza nie zostałaby zawarta.

 

To jest zasada. Nie wiem, dlaczego komornik miałby zajmować Panu emeryturę, dlatego jeżeli moje powyższe przypuszczenia nie są zgodne z prawdą, proszę jeszcze raz o wyjaśnienia moich wątpliwości.

 

Obecnie, nawet jeżeli byłby Pan zobowiązany majątkiem wspólnym za zobowiązania żony, ta odpowiedzialność nie obejmowałaby Pana emerytury, gdyż obecnie stanowi ona Pana majątek osobisty.

 

Jedyna możliwość takiej odpowiedzialności występowałaby, gdyby Pan występował jako poręczyciel długu lub jako współzaciągający kredyt.

 

Wtedy to byłby Pan odpowiedzialny na równi z żoną, całym swoim majątkiem teraźniejszym i przyszłym, bez ograniczenia. Jedynie wtedy komornik mógłby zająć Panu świadczenia z emerytury.

 

Zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych istnieje tzw. kwota emerytury lub renty wolna od potrąceń.

 

W przypadku typowych zobowiązań na podstawie tytułów wykonawczych (np. w związku z kredytem, towarów na raty, rachunków, także alimentów) kwota wolna od potrąceń wynosi 50% najniższej emerytury lub renty.

 

Obecnie najniższa emerytura wynosi 799,18 zł brutto, a więc kwota wolna od potrąceń wynosi 399,59 zł brutto.

 

Cała reszta może zostać Panu potrącona, ale tylko gdy jest Pan na równi odpowiedzialny z Pana żoną. W przeciwnym razie komornik nie może Panu zająć emerytury w żadnej kwocie.

 

Proszę o rozwianie moich wątpliwości co do Pana odpowiedzialności.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 + VIII =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl