Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rzecznik konsumentów – kim jest i co robi?

Autor: Eliza Rumowska • Opublikowane: 18.11.2007

Ciągle za mało jest informacji o powiatowym (miejskim) rzeczniku konsumentów. Nadal konsumenci niewłaściwie kojarzą jego zadania i nie wiedzą, gdzie go szukać. Artykuł wyjaśnia, kim faktycznie jest rzecznik i jakie są jego zadania ustawowe.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Rzecznik konsumentów to instytucja stosunkowo nowa wśród rozwiązań administracyjnych, gdyż funkcjonuje w polskim systemie prawnym od 1 stycznia 1999 r. Aktualnie jego pozycję prawną reguluje ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 z 2007 r., poz. 331 z późn. zm. – zwana dalej ustawą). Konkretne regulacje prawne dotyczące tej instytucji odnajdziemy w rrozdział 2: „Samorząd terytorialny i organizacje konsumenckie”, a w szczególności w art. 37 i następnych. Ustawodawca daje rzecznikowi dość solidne ramy funkcjonowania i uprawnień, niestety dużo gorzej w tym zakresie wygląda praktyka.

 

Oto minęło już prawie 9 lat, a istnieją do dziś powiaty (tj. starostwa powiatowe i miasta na prawach powiatu), w których nie ma rzecznika lub fikcyjnie funkcjonuje na „ułamku” etatu albo też obsługuje kilka powiatów. Do czego zresztą „namawia” sam ustawodawca w art. 39 pkt 2. wymienionej ustawy, w którym czytamy: „Powiaty mogą, w drodze porozumienia, utworzyć jedno wspólne stanowisko rzecznika konsumentów”.

 

Chociaż ustawodawca jednocześnie bardzo stara się nadać odpowiednią rangę i gwarancję niezawisłości rzecznikowi konsumentów, wprowadzając obowiązek powoływania i odwoływania go przez radę (miejską) powiatu w drodze uchwały, to jednak pozostaje on tylko urzędnikiem, skromnie opłacanym, z niewystarczających – jak zwykle – samorządowo-powiatowych (miejskich) środków finansowych.

 

Mimo konstytucyjnych gwarancji ochrony konsumenta (art. 76 Konstytucji RP), na funkcjonowanie rzecznika konsumentów starostwa powiatowe nie otrzymują żadnej dotacji ani subwencji z budżetu państwa, gdyż stanowi to ich zadanie własne. Dlatego też w skali kraju jakość usług świadczonych przez rzeczników konsumentów jest bardzo zróżnicowana.

 

To, co dotąd zostało powiedziane, ma uświadomić każdemu konsumentowi, nie tylko kim jest rzecznik, ale w jakiej rzeczywistej sytuacji przychodzi mu funkcjonować, mimo licznych uprawnień ustawowych. Dodajmy jeszcze, że nieporozumieniem jest bezwzględne oczekiwanie konsumenta, że na tym stanowisku zawsze zastanie prawnika.

 

W artykule 40 pkt 2 ustawa precyzuje to zagadnienie następująco. „Rzecznika konsumentów powołuje się spośród osób z wyższym wykształceniem, w szczególności prawniczym lub ekonomicznym, i z co najmniej pięcioletnią praktyką zawodową.” Dlatego też na stanowisku tym możemy zastać polonistę czy pedagoga z 5-letnim stażem pracy np. w szkole. Tyle wystarczy formalnie, aby zastać rzecznikiem. Czy jest to adekwatne do katalogu zadań z jakimi rzecznik ma do czynienia? Przyjrzyjmy się zatem co do tego katalogu należy.

 

Ustawowe zadania rzecznika konsumentów zostały określone w art. 42 omawianej ustawy, w postaci „otwartego katalogu” obowiązków. Oznacza to, że przepis ten nie zawiera całkowitego wyliczenia wszystkich kompetencji rzecznika lecz tylko te najważniejsze. O takim ujęciu zakresu żądań rzecznika konsumentów decyduje ust. 1 pkt 5 tego artykułu, otwierając katalog ustawowy wskazaniem na „wykonywanie innych zadań” określonych w obowiązującej materii prawnej, czyli innych, niż te już wymienione w art. 2 ustawy, ale bardzo ściśle z nimi powiązanych i stanowiących swoistą konsekwencję nadanych w cytowanym przepisie kompetencji np. uprawnienia procesowe z Kodeksu postępowania cywilnego to konsekwencja możliwości występowania rzecznika przed sądem (art. 42. ust. 2).

 

Katalog ustawowy jest bardzo klarownie opisany, dlatego najlepiej zapoznać się z nim w formie nieprzekształconej komentarzem. A oto on:

 

Art. 42.

 

1. Do zadań rzecznika konsumentów w szczególności należy:

  • zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów;
  • składanie wniosków w sprawie stanowienia i zmiany przepisów prawa miejscowego w zakresie ochrony interesów konsumentów;
  • występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów;
  • współdziałanie z właściwymi miejscowo delegaturami urzędu, organami Inspekcji Handlowej oraz organizacjami konsumenckimi;
  • wykonywanie innych zadań określonych w ustawie lub w przepisach odrębnych.

2. Rzecznik konsumentów może w szczególności wytaczać powództwa na rzecz konsumentów oraz wstępować, za ich zgodą, do toczącego się postępowania w sprawach o ochronę interesów konsumentów.

3. Rzecznik konsumentów w sprawach o wykroczenia na szkodę konsumentów jest oskarżycielem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106 z 2001 r., poz. 1148, z późn. zm.).

 

Najważniejsze co dla nas – konsumentów z tego wynika, to wiedza, że uzyskamy pomoc jedynie w granicach ściśle określonych prawem. Nie żądajmy więc od rzecznika rozstrzygania sporów sąsiedzkich, nakładania kar na przedsiębiorców, sporządzania testamentów i tym podobnych rzeczy. Pamiętajmy, że rzecznik to nie prawnik działający samodzielnie w ramach ustanowionego przez konsumenta umocowania, tylko urzędnik związany w swych działaniach ustawą, często bez właściwego zaplecza oraz możliwości prawidłowego funkcjonowania (np. obecny 2 razy w tygodniu po 3 godziny).

 

Uwaga:

 

Szczegółowe omówienie poszczególnych zadań rzecznika konsumentów, z analizą przepisów popartą praktycznymi przykładami, można odnaleźć w publikacjach:

  • Poradnictwo rzecznika konsumentów.
  • Interwencja do przedsiębiorcy w obronie indywidualnych praw konsumenta.
  • Współpraca rzecznika konsumentów z innymi instytucjami w sprawach z zakresu ochrony konsumentów.
  • Rzecznik konsumentów w procesie cywilnym.
  • Rzecznik konsumentów – prokuratorem w „konsumenckich” sprawach o wykroczenia.
  • Kiedy lepiej iść do prawnika niż do rzecznika konsumentów?


Stan prawny obowiązujący na dzień 18.11.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 + V =

 

»Podobne materiały

Komu i jak pomaga rzecznik konsumentów?

Rzecznicy konsumentów stoją niejako w pierwszej linii wśród organów powołanych do ochrony konsumentów. Funkcjonują oni w prawie każdym mieście powiatowym i mogą udzielać pomocy prawnej konsumentom zarówno przed, jak i w trakcie postępowań sądowych.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »