Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozwód członka spółki cywilnej

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 05.10.2010

W roku 1999 trzyosobowa spółka cywilna zakupiła nieruchomości, które dzisiaj mają dużą wartość. Żony wspólników nie należą do spółki, a jedynie uczestniczyły podczas spisywania aktu notarialnego, wyrażając zgodę na ten zakup. Obecnie jeden ze wspólników bierze rozwód. Jakie będą konsekwencje dla wspólnika oraz dla spółki? Czego może domagać się była żona wspólnika?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Poniżej postaram się przedstawić Panu, jak dokładnie wygląda kwestia podziału majątku wspólnego po rozwodzie w sytuacji, gdy jedno z małżonków jest wspólnikiem spółki cywilnej. Przy okazji udzielę też odpowiedzi na zadane przez Pana pytania.

 

Zacznijmy od wkładu – co do zasady należy on do majątku osobistego małżonka. Prawa majątkowe, które otrzymał wspólnik w zamian za wniesienia wkładu, jak np. prawo do udziału w zysku, również należą do jego majątku osobistego. Wynika to z art. 33 pkt 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.io.), zgodnie z którym „do majątku osobistego każdego z małżonków należą prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom” (a z taką właśnie wspólnością mamy do czynienia w przypadku spółki cywilnej).

 

Konsekwencją art. 33 pkt 3 K.r.io. jest przynależność praw majątkowych wynikających ze wspólności łącznej niebędącej małżeńską wspólnością majątkową do majątku osobistego jednego z małżonków, niezależnie od tego, czy nabyte one zostały w zamian za składniki majątku wspólnego małżonków, czy w zamian za składniki majątku osobistego jednego z małżonków, czy też w zamian za wniesienie przez małżonka wspólnika wkładu polegającego na świadczeniu usług. Należą one do majątku osobistego tego małżonka, z którego uczestnictwem w spółce są związane. Obecnie obowiązująca regulacja przesądza, że do majątku osobistego małżonka należą wszystkie jego prawa majątkowe wynikające z uczestniczenia w spółce cywilnej, a więc zarówno prawa organizacyjne, jak i prawa czysto majątkowe.

 

Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15.09.2004 r. (sygn. akt III CZP 46/04), uznając, że „zawarcie przez jedno lub też oboje małżonków umowy spółki cywilnej nie powoduje żadnych zmian w stosunkach majątkowych małżonków uregulowanych w dziale III K.r.io. Do składników, które małżonek wspólnik wniósł jako wkład do spółki cywilnej, znajdują od tej chwili zastosowanie wyłącznie przepisy o spółce, bez względu na to, czy przedmiot wkładu przynależał do majątku odrębnego małżonka wspólnika, czy też do majątku wspólnego małżonków”.

 

Jeśli jednak wkład wniesiony przez męża został sfinansowany z majątku dorobkowego, to powinien zostać rozliczony – w razie podziału tego majątku – jako nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty. Zgodnie bowiem z art. 45 § 1 K.r.io. „każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty. Nie dotyczy to jednak wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Ponadto rozwodzący się małżonek może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny”.

 

Jak podkreślił Sąd Najwyższy we wspomnianej uchwale z dnia 15.09.2004 r., „wierzytelność z tytułu pokrycia wkładu jednego z małżonków w spółce cywilnej ze środków należących do majątku wspólnego podlega rozliczeniu na podstawie art. 45 K.r.io., stosowanego w drodze analogii”.

 

Jeśli więc mąż pokrył wkład w spółce cywilnej, np. w kwocie 50 000 zł, z majątku wspólnego małżonków, jego była żona będzie miała roszczenie o zwrot 25 000 zł, chyba że sąd ustali inne udziały małżonków w majątku dorobkowym (przyjmuje się bowiem, że co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe). Na marginesie przypomnę, że majątek wspólny obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jedno z nich, a w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Warto jednak pamiętać, że nawet jeśli udziały w spółce należą do majątku osobistego, to dochody z tego majątku są już dorobkiem obojga małżonków (zgodnie z art. 31 § 2 K.r.io.).

 

Do majątku wspólnego będą więc wchodziły wszystkie zyski, które małżonek będący wspólnikiem otrzymał ze spółki, np. z tytułu zysku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe.

 

Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 25.03.1997 r. (sygn. akt I ACa 46/97) stwierdził, że „prawa małżonka pozostającego we współwłasności majątkowej ze wspólnikiem spółki cywilnej w sytuacji, gdy stroną umowy spółki było tylko jedno z małżonków, nie obejmują składników majątkowych nabywanych przez spółkę, lecz ograniczają się do tych praw majątkowych, które przysługują wspólnikowi w czasie trwania spółki (umowy) jako wynik zarządzania majątkiem spółki, tj. do zysków i do podziału majątku spółki, który może nastąpić wyłącznie po rozwiązaniu umowy spółki”. Takie samo stanowisko zajął także Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 14.01.2000 r. (sygn. akt I ACa 941/99).

 

W związku z tym w przypadku rozwiązania spółki i podziału jej majątku małżonkowi wspólnika spółki cywilnej przysługiwać mogą z tego tytułu określone roszczenia.

 

Proszę jednak pamiętać, że po prawomocnym orzeczeniu rozwodu nie istnieje już wspólność majątkowa (między byłymi małżonkami powstaje z mocy prawa rozdzielność majątkowa), zatem byłej żonie nie należy się już zysk ze spółki cywilnej za okres od orzeczenia rozwodu.

 

Trzeba bowiem pamiętać, że majątek wspólny tworzą przedmioty nabyte do czasu powstania rozdzielności majątkowej. Majątek, który podlegać będzie podziałowi, to majątek wspólny małżonków na dzień powstania rozdzielności majątkowej. Jeżeli sprawa o podział majątku wspólnego będzie się toczyła – nawet po kilku latach po zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej – to ten majątek będzie oceniany na dzień ustania wspólności majątkowej.

 

Pomiędzy wspólnikami spółki cywilnej istnieje współwłasność łączna. Nazywa się ją inaczej bezudziałową lub niepodzielnej ręki.

 

W trakcie trwania spółki żaden z jej wspólników nie może dysponować jej majątkiem. Każdemu z nich przysługują równe prawa do całości majątku. Wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników. Także wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku.

 

Podział majątku staje się możliwy dopiero z chwilą rozwiązania spółki. Wówczas bowiem współwłasność łączna ulega z mocy prawa przekształceniu we współwłasność w częściach ułamkowych.

 

Rozwód jednego ze wspólników nie jest zatem przyczyną rozwiązania spółki i rozliczenia wspólników. Zasada jest bowiem taka, że w skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi nie wchodzi udział.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (4):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • osiem - jeden =

08.01.2012

Nie ma zadnej głowy do uchwały, wiem ze ciezko jest sie przyznac do nieznajomosci orzeczen i racjonalnosci ,ja juz raz sie cos wbilo do glowy to juz tam musi zostac..nie jestem za.

Jula

27.07.2011

@ do Juli
Uchwała SN z 13 III 208r mówi \". Jeżeli wkład jednego z małżonków do spółki cywilnej przekształconej w
spółkę jawną pochodzi z majątku objętego wspólnością majątkową
małżeńską, do majątku tego należy wierzytelność z tytułu nakładu, którym
pokryto wkład. Wysokość tej wierzytelności ustala się według reguł
obowiązujących przy obliczaniu wartości udziału kapitałowego w przypadku
wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej (art. 65 k.s.h.)., czyli o podziale majątku Spółki Handlowej. Mówi o tym również glosa do tego orzeczenia

Maria

27.07.2011

Do majątku wspólnego małżonków, z których jeden jest wspólnikiem spółki cywilnej, nie wchodzą przedmioty majątkowe nabyte przez spółkę ani dochody przez nią uzyskane, nawet, gdy wkład wniesiony do spółki pochodzi z majątku wspólnego małżonków. W tym ostatnim wypadku do majątku wspólnego małżonków wchodzi zysk spółki - po jego podziale - wypłacony jednemu z małżonków ( art. 867 i 868 k.c.), a po rozwiązaniu spółki - wkład zwrócony małżonkowi ( art. 875 § 2 k.c.), i wypłacona temu z nich część nadwyżki wspólnego majątku spółki. (art. 875 § 3 k.c.;
Pobranie wynagrodzenia za pracę oraz dochodu z innej działalności zarobkowej to podjęcie należności przez jedno z małżonków osobiście, przez jego pełnomocnika albo przez jego współmałżonka, na podstawie art. 29 , wprost od dłużnika lub za pośrednictwem np. poczty. Pobraniem takim jest też wpłynięcie należności na rachunek bankowy jednego z małżonków oraz złożenie go do depozytu sądowego w wypadkach przewidzianych w art. 463, 465, 467 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 486 k.c.

Prawnik

05.05.2011

Zapomniano o Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt III CZP 9/08, z niej można wywnioskować, że jeżeli wkład w spółce cywilnej pochodzi z majątku wspólnego małżonków, do majątku tego należy wierzytelność z tytułu nakładu, którym pokryto wkład. Co do wartości udziału w spółce, trzeba kierować się ogólną zasadą obowiązującą w sprawach działowych, która nakazuje uwzględniać stan spółki na datę ustania wspólności majątkowej, a cen z chwili orzekania.
Zatem żona wspólnika, może wystąpić podczas procesu o wycenę majątku spółki i żądać ustalenia wysokości udziału męża w spółce w tym majątku, jeśli z umowy spółki to nie wynika.Warunek, wkład do spółki został wniesiony z majątku wspólnego małżonków a następnie poczyniono z niego nakład/zakupiono z tego wkładu nieruchomość do spółki.Wartość nieruchomości określa się na dzień orzeczenia podziału majątku. Mamy do czynienia z ogromnym wzrostem wartości spółki w stosunku do początkowego wkładu. Uprawnienie żony do partycypowania w tym powiększeniu majątku wynika z art. 31 k. r. i o. W orzecznictwie na tle tych przepisów przyjmuje się założenie o istnieniu ustawowej preferencji majątku wspólnego, w stosunku do majątków osobistych małżonków.Odsyłam do cyt.wyżej uchwały.

Jula

»Podobne materiały

Podział majątku a prawa do udziału w spółce z o.o.

Jestem po rozwodzie, planujemy podział majątku wspólnego. Czy mam jakieś prawa do firmy męża, która jest spółką z o.o., a były mąż prowadzi ją razem ze wspólnikiem? Czy mam prawo do części udziałów, wartości spółki lub nakładów poniesionych przez męża? Spółka powstała w czasie trwania małżeństwa.

Prawo współmałżonka do majątku spółki jawnej

Czy w przypadku rozwodu współmałżonek może żądać podziału majątku będącego częścią majątku spółki jawnej? Jedno z małżonków jest wspólnikiem w spółce jawnej i posiada 60% udziałów w spółce, w tym również w majątku spółki, który stanowią nieruchomości. Co się dzieje z udziałem wspólnika w p
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »