Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozwiązanie umowy przedwstępnej zawartej z przyszłym pracownikiem – czy jest możliwe?

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 22.03.2012

Nauczyciel zwrócił się z prośbą o możliwość przejścia na świadczenie kompensacyjne, a tym samym – o rozwiązanie umowy. Zostało podpisane porozumienie o rozwiązaniu umowy, zacząłem więc szukać nowego nauczyciela, z którym podpisałem umowę przedwstępną. Teraz okazało się, że odchodzącemu nauczycielowi brakuje roku pracy, prosi więc o wycofanie porozumienia. Co robić, jeżeli zawarłem już umowę przedwstępną z nowym pracownikiem (i nie chcę płacić odszkodowania), a jednocześnie zależy mi dawnym nauczycielu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 389 Kodeksu cywilnego przez umowę przedwstępną jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy. Umowa przedwstępna powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Istotne postanowienia umowy o pracę są określone w art. 29 § 1 Kodeksu pracy. „Umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności:

 

  1. „rodzaj pracy,
  2. miejsce wykonywania pracy,
  3. wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
  4. wymiar czasu pracy,
  5. termin rozpoczęcia pracy”.

 

Umowa o pracę powinna być zwarta w formie pisemnej. Natomiast żaden przepis nie wskazuje formy zawarcia przedwstępnej umowy o pracę. Umowa przedwstępna może być zatem zawarta w dowolnej formie, także ustnej. Forma zawarcia przedwstępnej umowy o pracę ma natomiast znaczenie dla skutków, jakie umowa ta wywiera.

 

Umowa przedwstępna nie musi wskazywać terminu zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeśli jednak termin ten nie zostanie wskazany, umowa przyrzeczona powinna być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeśli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

 

W przypadku gdy strona uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, skutki umowy są zależne od formy, w jakiej zawarto umowę przedwstępną. Gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy – w przypadku umowy o pracę będzie to forma pisemna – strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. Gdy strona zobowiązana uchyla się od złożenia stosownego oświadczenia woli (zawarcia umowy o pracę), uprawniony może dochodzić sądownie nawiązania stosunku pracy. Zgodnie z art. 64 Kodeksu cywilnego prawomocne orzeczenie sądu zastępuje oświadczenie woli i w tym przypadku powoduje nawiązanie stosunku pracy.

 

Pracodawca z tytułu przedwstępnej umowy o pracę może dochodzić jedynie odszkodowania – nie może zaś żądać zawarcia przez pracownika umowy o pracę.

 

Natomiast gdy przedwstępna umowa o pracę nie została zawarta w formie pisemnej, strona może dochodzić jedynie naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej.

 

W umowie przedwstępnej strony mogą określić odmiennie zakres odszkodowania. Stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22.04.1977 r. (sygn. akt I PZP 5/77, OSNCP 1977/10, poz. 180) „w razie odmowy przez zakład pacy zawarcia przyrzeczonej umowy o pracę na czas nieokreślony, poszkodowanemu przysługuje na podstawie ar. 390 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 300 kodeksu pracy roszczenie o odszkodowanie, którego wysokość z reguły nie powinna przekraczać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę na stanowisku objętym umową przedwstępną. Dochodzenie tego odszkodowania nie jest uzależnione od żądania zawarcia umowy przyrzeczonej”.

 

Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

 

Konieczność zapłaty odszkodowania wchodzi w grę wówczas, gdy zobowiązany dopuszcza się świadomie działania lub zaniechania zmierzającego do bezpodstawnego niezawarcia umowy przyrzeczonej, a przynajmniej godzi się z takim skutkiem, np. poprzez nieuzasadnioną zwłokę, odpowiadając w razie spełnienia ogólnych przesłanek z art. 471 Kodeksu cywilnego, z reguły za niezachowanie należytej staranności. Tak też stwierdził Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 17.01.2001 r. (sygn. akt I ACa 1094/00 Wokanda 2002/2/33). Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.12.1999 r. (sygn. akt II CKN 624/98, Pr. Gosp. Nr 7/2000, s. 9), podnosząc, że „niewykonanie umowy w rozumieniu art. 394 § 1 k.c. może być następstwem »uchylania się« od zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 390 § 1 k.c.) przez które należy rozumieć także samą zwłokę zobowiązanego. Przy czym to na osobie uchylającej się od zawarcia umowy przyrzeczonej spoczywa ewentualny ciężar dowodu, że niewykonanie zobowiązania, czyli niezawarcie umowy przyrzeczonej jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (art. 6 k.c.)”. Jako okoliczność, za którą Pan nie ponosi odpowiedzialności, można wskazać na błąd osoby, na której miejsce nowy nauczyciel miałby zostać zatrudniony o spełnieniu warunków świadczenia. Błąd jest jedną z wad oświadczenia woli, o której mówi art. 84 Kodeksu cywilnego. Przez błąd należy rozumieć mylne wyobrażenie osoby, która składa oświadczenie woli o istnieniu (bądź braku) okoliczności faktycznych lub prawnych, które wywarły wpływ na wyrażenie woli przez tą osobę. Typowym przykładem złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu jest sytuacja, gdy osoba kupuje obraz, błędnie sądząc, że jest to oryginał, a w rzeczywistości obraz jest kopią.

 

Błąd jako wada oświadczenia woli ma znaczenie prawne jedynie, gdy dotyczy treści czynności prawnej oraz gdy jest to błąd istotny. W praktyce błąd co do treści czynności prawnej wiąże się z treścią zawartej umowy. Błąd taki może dotyczyć właściwości podmiotu zawierającego umowę, przedmiotu umowy (np. sprzedawanej rzeczy) lub też rodzaju umowy. Przykładowo, w przypadku umowy sprzedaży nieruchomości błędem co do właściwości sprzedawanej rzeczy jest mylne przekonanie kupującego, że kupuje działkę budowlaną, gdy w rzeczywistości jest to działka rolna. Z kolei błąd jest istotny wówczas, gdy uzasadnia przypuszczenie, że składający oświadczenie woli byłby tego oświadczenia nie złożył, gdyby nie działał pod wpływem błędu i oceniał rzecz rozsądnie. Istnienie błędu istotnego wiąże się obiektywnym przekonaniem, że nie tylko osoba działająca pod wpływem błędu, lecz każdy rozsądny człowiek w danych okolicznościach nie złożyłby podobnego oświadczenia, gdyby nie działał pod wpływem błędu.

 

Skutkiem złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu (który dotyczy treści czynności prawnej oraz jest istotny) jest możliwość uchylenia się od skutków takiego oświadczenia. Ponadto w przypadku zawarcia umowy, aby wspomniane uchylenie było możliwe, błąd musi zostać wywołany przez drugą stronę umowy, nawet w sposób niezawiniony. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Oświadczenie to należy złożyć nie później niż z upływem roku od wykrycia błędu (art. 88 Kodeksu cywilnego). Późniejsze złożenie tego oświadczenia nie będzie skuteczne.

 

W pewnych sytuacjach uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli jest możliwe nawet wtedy, gdy błąd nie dotyczy treści czynności prawnej oraz gdy nie jest istotny. Chodzi tu o przypadki, gdy błąd został wywołany przez drugą stronę umowy podstępnie. Wówczas mamy do czynienia z kwalifikowaną postacią błędu, czyli podstępem. Istnieje zatem możliwość uchylenia się przez nauczyciela od swojego oświadczenia woli przy powołaniu się na treść przepisu art. 84 § 1 Kodeksu cywilnego. Nikt nie jest jednak w stanie dać Panu 100% pewności, że sąd potraktuje to niezawarcie umowy przyrzeczonej jako następstwo okoliczności, za które nie ponosi Pan odpowiedzialności. Co do zakresu odszkodowania, to zamyka się ono w granicach tzw. negatywnego interesu umowy.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I plus 2 =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki