.
Mamy 12 435 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozwiązanie umowy dożywocia

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 16.10.2012

Chcielibyśmy rozwiązać umowę dożywocia. Dożywotnik ma 58 lat, nie ma żony ani dzieci. Zapisał nam dom w zamian za opiekę, wyżywienie, ubranie itp. Niestety nadużywa alkoholu, awanturuje się, przeklina. Zostawia dom otwarty, więc boimy się, że w końcu ktoś nas okradnie. Ja i mój mąż mamy dzieci (2 i 4 lata), które muszą na to wszystko patrzeć. Czy da się rozwiązać umowę dożywocia? Co robić?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Polskie prawo cywilne przewiduje tylko dwie możliwości reakcji na zachowanie dożywotnika, które utrudnia lub uniemożliwia nabywcom lub ich rodzinie normalne funkcjonowanie. W obu przypadkach konieczne będzie wytoczenie procesu sądowego przeciwko dożywotnikowi. Zależnie od dokładnej analizy sytuacji i Państwa oczekiwań mogą Państwo żądać albo zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę, albo rozwiązania umowy dożywocia.

 

Jak stanowi przepis art. 913 Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 913. § 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

 

§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie”.

 

Biorąc pod uwagę trudne relacje pomiędzy Państwem oraz ich zły wpływ na małoletnie dzieci, jak również zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, w mojej ocenie jak najbardziej zasadne byłoby wystąpienie do sądu z powództwem o zamianę dożywocia na rentę dożywotnią, a nawet o rozwiązanie umowy dożywocia. Jednak rozwiązanie umowy dożywocia w drodze wyroku sądu spowoduje, że własność nieruchomości przejdzie z powrotem na zbywcę (dożywotnika), a prawo dożywocia wygaśnie (uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1994 r., sygn. akt III CZP 13/94). Państwo będą mogli tylko żądać od niego zwrotu nakładów poczynionych na nieruchomość w czasie, gdy byli Państwo jej właścicielami – jako zwrotu korzyści z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia dożywotnika. Natomiast dożywotnikowi w razie rozwiązania umowy nie będzie przysługiwało ani roszczenie o zwrot pożytków, ani roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przez nabywcę w czasie obowiązywania umowy dożywocia.

 

Z powyższego względu proponuję Państwu rozważyć wniesienie powództwa o zamianę uprawnień dożywotnika na dożywotnią rentę (określonych w treści aktu notarialnego). Sąd zdecyduje, czy zamieni wszystkie czy tylko niektóre uprawnienia na rentę. W świetle orzecznictwa sądowego nie mają istotnego znaczenia powody, dla których nie można wymagać dalszej osobistej styczności stron umowy, jednak musi istnieć wyraźna sytuacja konfliktowa. „Wyjątkowość wypadku, o jakim mowa w art. 913 § 2 KC, nie może sprowadzać się tylko do drastycznych przejawów uniemożliwiających bezpośrednią styczność stron umowy” (tak Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w wyroku z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV CK 645/04).

 

W toku procesu, po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania dowodowego (dowody z dokumentów, zdjęć, zeznań świadków), sąd podejmie decyzję, czy w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych są podstawy do orzeczenia zgodnie z żądaniem pozwu. Sąd obowiązany jest uwzględnić interesy obu stron, w tym rodzaj świadczeń oraz tło i charakter nieporozumień. O wysokości renty także orzeka sąd, po analizie materiału dowodowego, analizie potrzeb oraz sytuacji osobistej i materialnej dożywotnika, po zbadaniu, czy posiada on jakieś dochody etc. Dokonując zamiany świadczeń z tytułu prawa dożywocia na rentę, sąd powinien oznaczyć terminy i sposób spełniania poszczególnych świadczeń. Świadczenia te mogą mieć charakter świadczeń pieniężnych lub świadczeń określonej ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku. Określając rozmiary renty, sąd musi wziąć pod uwagę wartość świadczeń przysługujących dożywotnikowi, które zostają zamienione na rentę, a zatem musi tę wartość oszacować, co nie jest operacją prostą (E. Skowrońska-Bocian, Kodeks cywilny. Komentarz – red. K. Pietrzykowski).

 

Powstaje również pytanie, czy rzeczywiście zachowanie dożywotnika powoduje, że nie mogą już Państwo pozostawać w relacji niekonfliktowej, czy może są inne sposoby na rozwiązanie problemu (np. przymusowe leczenie odwykowe). Problem, który sąd będzie musiał rozstrzygnąć, sprowadzi się w konsekwencji do oceny, czy faktycznie stosunki zobowiązanego i dożywotnika uniemożliwiają dalszą wspólną ich styczność.

 

Gdyby podjęli Państwo decyzję o żądaniu rozwiązania umowy, to proszę zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 15 lipca 2010 r. (sygn. akt IV CSK 32/10):

 

„Wyjątkowy charakter instytucji rozwiązania umowy dożywocia wyłącza możliwość jej rozwiązania, gdy przyczyna złych stosunków między stronami, manifestujących się całkowitym zerwaniem więzi osobistej z dożywotnikiem, leży wyłącznie po stronie dożywotnika. Wytworzenie się między stronami stosunków wyłączających pozostawanie w bezpośredniej ze sobą styczności, daje możliwość każdej z nich, i to niezależnie od powodów takiego stanu rzeczy, wystąpienia z żądaniem zmiany treści umowy i zastąpienie wynikających z niej dla dożywotnika uprawnień dożywotnią rentą”.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 minus cztery =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »