.
Mamy 13 116 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem zatrudnionym przez wiele lat

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 24.03.2010

Za niecały miesiąc kończy mi się ostatnia umowa o pracę na czas określony (podpisywałam osiem takich umów), który wynosił 10 lat. Dowiedziałam się, że umowa nie zostanie przedłużona. Z tą firmą jestem związana od 1984 roku, pracowałam w niej z przerwami. Czuję się oszukana, tym bardziej że za trzy miesiące dostałabym premię jubileuszową. Czy mogę coś zrobić w tej sytuacji?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z pytania wynika, że zawarła Pani z pracodawcą umowę o pracę na czas określony (10 lat) w 2000 r. Wspomina Pani, że takich umów na czas określony było zawieranych z pracodawcą więcej.

 

Faktem jest, że Kodeks pracy (w skrócie K.p.) przewiduje pewne ograniczenia, jeśli chodzi o zawieranie tego typu umów terminowych. Zawarcie trzeciej „umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, a przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 1 miesiąca” (art. 251 § 1 K.p.).

 

Przepis ten obowiązywał od 2 czerwca 1996 r., jego stosowanie zostało jednak zawieszone 29 listopada 2002 r. aż do momentu przystąpienia Polski do Wspólnoty Europejskiej (01.05.2004 r.).

 

Ustawa z 14 listopada 2003 r. nowelizująca Kodeks pracy, obowiązująca właśnie od dnia 01.05.2004 r., wprowadziła zasadę, iż zawarcie trzeciej umowy o pracę na czas określony, jeżeli poprzednio, w odstępie krótszym niż miesiąc, strony stosunku pracy dwukrotnie zawarły umowy o pracę na czas określony, jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony.

 

Trzeba jednak podkreślić, że powyższa zasada (że trzecia umowa na czas określony przekształca się w umowę na czas nieokreślony) obowiązuje, jeśli wszystkie trzy umowy terminowe zostały zawarte po dniu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

 

Jak wynika z powyższego, umowy zawarte na czas określony zawarte przed datą 01.05.2004 r. nie podlegają w takiej sytuacji uwzględnieniu.

 

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z długoterminową umową o pracę na czas określony. Co prawda przepisy Kodeksu pracy nie ograniczają czasu trwania takich umów, jednak zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że obowiązują w tym względzie pewne granice.

 

Należy bowiem pamiętać, że umowa o pracę musi odpowiadać swojemu społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu (art. 8 K.p.). Strony zawierające umowę mogą wprawdzie ułożyć stosunek prawny według własnego uznania, byleby jednak jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 K.p.).

 

Strony mają więc swobodę wyboru rodzaju umowy, a także określania długości umowy czasowej, jednakże w niektórych przypadkach pojawia się możliwość oceny długości nawiązanej umowy czasowej pod kątem sprzeczności z celem społeczno-gospodarczym nawiązywania takich umów. Jak już kilkukrotnie zauważył Sąd Najwyższy, wprawdzie niemożliwe jest wskazanie maksymalnej długości trwania umowy zawartej na czas określony, to jednak ich dopuszczalność nie może sprzeciwiać się właściwości (naturze) zobowiązań pracowniczych, uznających prymat zawierania umów o pracę na czas nieokreślony w zgodzie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Zawieranie długoterminowych umów o pracę jest zatem uzasadnione wtedy, gdy szczególne przepisy ustawowe w sposób wyczerpujący określają okoliczności i przesłanki dopuszczalności zawierania wyłącznie takich umów, bądź gdy strony stosunku pracy jednoznacznie i zgodnie zmierzały tylko do zawarcia umowy terminowej.

 

W wyroku z dnia 07.09.2005 r., sygn. akt II PK 294/04, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zawarcie umowy czasowej na 9 lat, z dopuszczalnością wcześniejszego jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem, może być kwalifikowane jako obejście przepisów prawa pracy, ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia lub zasad współżycia społecznego (art. 58 § 1 i 2 K.c. w związku z art. 300 K.p.).

 

W uzasadnieniu podano, że zasada wolności nawiązywania umów nie wyklucza możliwości badania zgodności nawiązanej umowy ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i z zasadami współżycia społecznego (art. 353.1 K.c., art. 300 K.p.).

 

W ocenie Sądu Najwyższego zawieranie długotrwałej umowy o pracę na czas określony, z możliwością jej rozwiązania za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia, można postrzegać jako działanie zmierzające do obejścia imperatywnych unormowań zawartych w art. 251 § 1 i 2 K.p., które przewidują, że zawarcie trzeciej kolejnej umowy o pracę na czas określony lub uzgodnienie między stronami w czasie trwania umowy o pracę na czas określony dłuższego wykonywania pracy na tej podstawie jest równoznaczne w skutkach prawnych lub uważa się z mocy prawa za zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zawarcie długoterminowej umowy o pracę na czas określony może więc prowadzić do stwierdzenia przez sąd nieważności postanowienia dotyczącego rodzaju umowy o pracę (długoterminowej) – już w dniu zawarcia umowy o pracę – oraz do zastąpienia tego nieważnego postanowienia przez odpowiednie przepisy ustawy (art. 58 § 1 K.c. w związku z art. 300 K.p.). Taki sam skutek wynika też z art. 18 § 1 i 2 K.p. w przypadkach, w których zawarcie długotrwałej terminowej umowy o pracę może być ocenione jako mniej korzystne, niż przewidują to przepisy prawa (np. gdy zmierza to do obejścia art. 251 § 1 i 2 K.p.), ponieważ zamiast takiego nieważnego uzgodnienia terminowego rodzaju zatrudnienia stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy o zatrudnieniu na podstawie umowy na czas nieokreślony (art. 18 § 2 K.p.).

 

Reasumując, należy stwierdzić, iż mimo że nie ma przepisu prawa zabraniającego zawarcia długoletniej umowy terminowej, może to nastąpić tylko wówczas, gdy istnieją uzasadnione przesłanki dla takiego kontraktu. W przeciwnym wypadku zawarcie takiej długoterminowej umowy o pracę (np. na 10 lat) może zostać potraktowane jako obejście przepisów prawa pracy, społeczno-gospodarczego przeznaczenia lub zasad współżycia społecznego. Należy przyjąć, że umowa o pracę na czas określony ma swoje społeczno-gospodarcze przeznaczenie – nie służy długoterminowemu zatrudnianiu pracowników.

 

Z kolei zasady współżycia społecznego nakazują uwzględniać interes pracownika, dla którego (zbyt) długa umowa na czas określony nie jest korzystna.

 

Ponadto w wyroku z 25.10.2007., sygn. akt II PK 49/07, Sąd Najwyższy uznał, że pracodawca, który zawarł z pracownikiem umowę na czas określony na okres 5 lat, również naruszył przepisy.

 

W wyroku tym uznano, że przepisy prawa pracy zakazują korzystania z nich w sposób sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (tj. z celem regulacji prawnej) lub z zasadami współżycia społecznego (normami moralnymi, obyczajowymi i zwyczajowymi) – art. 8 K.p. Działanie naruszające powyższe zasady nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Umowa o pracę zawarta na czas określony na zbyt długi przedział czasu może zatem zostać uznana za umowę o pracę na czas nieokreślony.

 

Oczywiście zastosowanie zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa nie może być rozpatrywane w oderwaniu od stanu faktycznego danej sprawy. Jedynie do właściwości sądu należy zadecydowanie o potrzebie i sposobie ich zastosowania w okolicznościach danej sprawy. Natomiast ciężar dowodu będzie spoczywał na tym podmiocie, który zarzuca naruszenie zasad współżycia społecznego.

 

Na koniec warto przytoczyć dyrektywę Rady Europy z dnia 28 czerwca 1999/70/WE, zgodnie z którą zawieranie bezterminowych umów jest traktowane jako standard prawa pracy.

 

Mając na uwadze powyższe, może Pani spróbować wystąpić do sądu pracy z żądaniem ustalenia, że faktycznie łączył Panią z pracodawcą stosunek pracy na czas nieokreślony, wykazując, że takie długoletnie zatrudnianie Pani na podstawie umowy o pracę na czas określony sprzeciwia się przepisom prawa, a także godzi w jej społeczno-gospodarcze przeznaczenie i zasady współżycia społecznego.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 10 plus II =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl