.
Mamy 13 183 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Rozliczenie nakładów na mieszkanie

Autor: Patrycjusz Miłaszewicz • Opublikowane: 01.06.2012

Jestem mężatką od 1999 r. Wcześniej żyliśmy kilka lat w nieformalnym związku i już wtedy prowadziliśmy wspólnie gospodarstwo domowe; obydwoje pracowaliśmy. W 2006 r. zrobiliśmy gruntowny remont mieszkania (m.in. wymieniliśmy meble, oświetlenie, płytki). Wspomniane mieszkanie to własność tylko mojego męża. Jednak zawsze powtarzał, że ów lokal jest nasz wspólny. Tymczasem dowiedziałam się, że jakiś czas temu mąż podarował „nasze” mieszkanie – aktem notarialnym – swojej córce. Po tylu latach zostałam z niczym. Czy mogę w jakiś sposób odzyskać pieniądze, które włożyłam w ten lokal? Czy przysługuje mi rozliczenie nakładów na mieszkanie? Obawiam się o swoją przyszłość – różnie w życiu bywa. Czy istnieje możliwość, że zostanę wyrzucona na ulicę?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Interesuje Panią między innymi, czy przysługuje Pani rozliczenie nakładów na wspomniane mieszkanie.

 

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czym jest majątek wspólny, a czym – osobisty. Pojęcia te zostały zdefiniowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.; w skrócie K.r.o.).

 

Jak podaje art. 31 K.r.o.:

 

„Art. 31. § 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków”.

 

Ustawodawca posługując się zwrotem „w szczególności”, wskazał jedynie przykładowe składniki majątku wspólnego. Ponadto chciałbym zauważyć, iż majątek wspólny to ta część majątku, która podlega podziałowi po rozpadzie małżeństwa.

 

Zamknięty katalog składników majątku osobistego każdego z małżonków, którego składniki nie będą podlegały podziałowi w przypadku rozpadu małżeństwa, został wskazany w art. 33 K.r.o. Zgodnie z tym przepisem:

 

„Art. 33. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego opisanego w pytaniu, pragnę wyjaśnić, iż przedmiotowe mieszkanie, o którym Pani wspomina, wchodziło do momentu darowizny w skład majątku osobistego Pani męża, a zatem przysługiwało mu prawo darowania nieruchomości swojej córce.

 

Zanim przejdę do wyjaśnienia kolejnych kwestii, chciałbym zauważyć, iż do momentu zawarcia związku małżeńskiego dysponowali Państwo majątkami osobistymi, natomiast od chwili zawarcia małżeństwa z mocy ustawy powstała między małżonkami wspólność majątkowa.

 

Z treści pytania wynika, iż nakłady poczynione zostały w 2006 r., czyli w trakcie trwania wspólności majątkowej, a zatem ma Pani prawo domagać się rozliczenia nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty męża. Podstawą prawną wspomnianego żądania jest art. 45 § 1 K.r.o.

 

„Art. 45. § 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności”.

 

Z analizy cytowanego powyżej przepisu wynika, iż przysługuje Pani roszczenie o zwrot wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty męża, o ile nie były to wydatki i nakłady konieczne na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Za wydatki konieczne należy uznać wszelkie nakłady niezbędne do utrzymania przedmiotu majątkowego w stanie, który umożliwia korzystanie z rzeczy. Zatem wydatkami koniecznymi będą niezbędne remonty, konserwacje, naprawy.

 

Powyższe rozważania dotyczą sytuacji, w której poczynione zostały nakłady z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty małżonka. Gdyby okazało się jednak, iż poczyniła Pani nakłady ze swojego majątku osobistego na majątek osobisty męża, wówczas również może Pani domagać się ich rozliczenia.

 

Artykuł 45 § 1 K.r.o. nie rozstrzyga sposobu rozliczenia nakładów dokonanych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego z nich, a zatem podstawę materialnoprawną tych rozliczeń stanowić będą przepisy Kodeksu cywilnego.

 

Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2002 r. (sygn. akt IV CKN 1108/00), zgodnie z którym: „Nakłady z majątku odrębnego jednego z małżonków na majątek odrębny drugiego podlegają rozliczeniu z majątku wspólnego tylko wówczas, gdy na przedmiot majątkowy stanowiący majątek odrębny jednego z małżonków dokonano nakładów zarówno z majątku wspólnego, jak i z majątku odrębnego małżonków”. Taka sytuacja może mieć miejsce w Pani przypadku.

 

Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2000 r. (sygn. akt I CKN 376/98) rozliczeń nakładów można dokonać nie tylko po ustaniu wspólności ustawowej, lecz także w trakcie jej trwania, jeśli wymaga tego dobro rodziny. Rozliczenie nakładów przed ustaniem wspólności majątkowej może nastąpić tylko i wyłącznie w drodze procesu na skutek wytoczenia powództwa jednego z małżonków przeciwko drugiemu.

 

Należy zauważyć, iż w Pani sytuacji w zasadzie nic się nie zmieni do momentu, w którym aktualny właściciel mieszkania zażąda opuszczenia tego lokalu. Gdyby takie żądanie się pojawiło, natomiast Pani nie chciała opuścić mieszkania, właścicielowi przysługiwać będzie prawo do wystąpienia z pozwem o eksmisję do właściwego sądu rejonowego.

 

Pojęcie „eksmisja” nie zostało uregulowane w treści przepisów prawnych, natomiast przez to pojęcie należy rozumieć zespół czynności faktycznych i prawnych, które zmierzają do opróżnienia lokalu lub nieruchomości z osób i rzeczy oraz wydania uprawnionej osobie.

 

Eksmisja prowadzona jest wyłącznie na podstawie wyroku, który sąd wydaje po przeprowadzeniu sprawy z powództwa o eksmisję. Podstawą orzeczenia eksmisji są konkretne powody, natomiast jednym z nich jest zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, czyli sytuacja, w której np. najemca pomimo wypowiedzenia umowy najmu nadal zamieszkuje w lokalu, mimo że upłynął termin wypowiedzenia mu umowy najmu bądź gdy dana osoba zajmuje lokal, nie mając do tego tytułu prawnego, co ma miejsce w Pani przypadku.

 

Podstawą prawną eksmisji jest przede wszystkim art. 222 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem:

 

„Art. 222. § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą”.

 

Niemniej jednak przeprowadzenie eksmisji nie jest w chwili obecnej proste. Zgodnie z obowiązującą od 5 maja 2005 r. nowelizacją ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.; dalej K.p.c.) zakazana jest eksmisja z lokalu mieszkalnego bez dania eksmitowanemu jakiegokolwiek pomieszczenia (zwana eksmisją na bruk).

 

Proszę zwrócić uwagę na sformułowanie art. 1046 § 4 K.p.c., zgodnie z którym wykonując obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego, z którego nie wynika prawo dłużnika do lokalu socjalnego lub zamiennego, komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności do czasu, gdy gmina wskaże tymczasowe pomieszczenie lub gdy dłużnik znajdzie takie pomieszczenie.

 

Stosownie natomiast do art. 1046 § 6 K.p.c. tymczasowe pomieszczenie powinno nadawać się do zamieszkania, zapewniać co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę oraz znajdować się w tej samej miejscowości lub pobliskiej, jeżeli zamieszkanie w tej miejscowości nie pogorszy nadmiernie warunków życia osób przekwaterowywanych.

 

Ponadto rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości oraz szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać tymczasowe pomieszczenie (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 155) wskazuje, że tymczasowe pomieszczenie powinno:

 

  1. posiadać dostęp do źródła zaopatrzenia w wodę i do ustępu, chociażby te urządzenia znajdowały się poza budynkiem,
  2. posiadać oświetlenie naturalne i elektryczne,
  3. posiadać możliwość ogrzewania,
  4. posiadać niezawilgocone przegrody budowlane,
  5. zapewniać możliwość zainstalowania urządzenia do gotowania posiłków.

 

W świetle obowiązującego art. 1046 Kodeksu postępowania cywilnego należy zauważyć, iż dyspozycja wspomnianego artykułu stanowi poważny problem z uwagi na brak określenia w sposób, który nie pozostawi wątpliwości, czy gmina ma obowiązek zapewnienia pomieszczenia tymczasowego, na jaki okres ma być zawierana umowa, a także brakuje uregulowania dotyczącego wysokości czynszu. Na uwagę zasługuje fakt, iż Trybunał Konstytucyjny 4 listopada 2010 r. rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący eksmisji do pomieszczenia tymczasowego, a następnie orzekł, iż art. 1046 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego jest niezgodny z art. 2 i wynikającą z niego zasadą prawidłowej legislacji, z art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a ponadto w zakresie, w jakim dotyczy wykonania obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego orzeczonego wyrokiem sądowym z powodu znęcania się nad rodziną, jest niezgodny także z art. 71 ust. 1 Konstytucji. Powyższy przepis traci moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. 4 listopada 2011 r.

 

Trybunał Konstytucyjny uznał, iż stopień niedookreśloności kwestionowanego przepisu jest tak znaczny i dotyczy tak wielu elementów, że uniemożliwia prawidłową wykładnię i stosowanie zaskarżonego przepisu, a zwłaszcza jednoznaczne ustalenie praw i obowiązków dłużnika, wierzyciela i gminy w odniesieniu do zapewnienia dłużnikowi pomieszczenia tymczasowego. Konsekwencją takiego stanu jest konieczność wstrzymywania czynności egzekucyjnych przez komorników, co w praktyce skutkuje tym, iż wyroki eksmisyjne nie są wykonywane.

 

 

 

 

*Stan prawny z dnia 8.09.2011 r.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 plus III =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl