Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 03.12.2013

Czy można ustanowić u notariusza rozdzielność majątkową z datą wsteczną? Ile to będzie kosztowało?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wspólność majątkowa (ustawowa) między małżonkami powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa z mocy samej ustawy i co do zasady obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub jednego z nich (art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – dalej: K.r.o.). Tym samym wspólność majątkowa jest przypisaną małżeństwu cechą ustrojową.

 

Jednak małżonkowie mogą zdecydować o zawarciu umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową, nawet jeżeli nie istnieją ważne powody ku temu. W sytuacji gdy małżonkowie zawierają umowę przed zawarciem małżeństwa, staje się ona skuteczna z dniem wstąpienia w związek małżeński – wtedy ustawowa wspólność w ogóle nie powstaje. W przypadku gdy małżonkowie zdecydują się zawrzeć umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową w trakcie trwania małżeństwa skutkuje ona z chwilą zawarcia umowy lub z chwilą w niej wskazaną.

 

Zgodnie z brzmieniem art. 52 § 1 K.r.o: „z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej”. Na podstawie zaś art. 47 § 1 K.r.o.: „małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa) […]”.

 

Rozdzielność majątkową można zatem ustanowić na dwa sposoby, tj. sporządzić umowę w formie aktu notarialnego u notariusza bądź wystąpić z pozwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd rejonowy. W pierwszym z przypadków oboje małżonkowie muszą stawić się przed notariuszem i dobrowolnie podpisać tzw. intercyzę – jest to sposób mniej czasochłonny, ale jednak tylko dla tych, którzy dobrowolnie wyrażają zgodę na takie rozwiązanie. Niekiedy jednak to sąd musi rozstrzygnąć, czy małżonkowie w dalszym ciągu mają trwać w ustawowej wspólności, czy z ważnych powodów należy orzec o zmianie ustroju majątkowego.

 

Pana pytanie jednak dotyczyło ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, i to w umowie zawartej przed notariuszem. Niestety obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na notarialne ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną, gdyż co do zasady umowa majątkowa małżeńska wywiera skutki na przyszłość, nie może regulować sytuacji prawnej z datą wsteczną.

 

Takie uprawnienie ma jedynie sąd. Kierując pozew do sądu rejonowego o ustanowienie rozdzielności majątkowej należy mieć na uwadze to, że sprawy z art. 52 K.r.o. są sprawami majątkowymi i dlatego wymienione w tym przepisie ważne powody także powinny mieć charakter majątkowy. Jako ważne powody wskazuje się m.in.: trwonienie przez jednego małżonka wspólnego majątku (hulaszczy tryb życia, alkoholizm, rażąco niegospodarne postępowanie), zaciąganie długów, które mogą być egzekwowane z majątku wspólnego, nieprzyczynianie się do powiększenia majątku wspólnego przez uchylanie się od pracy, zatrzymanie majątku wspólnego dla siebie, niedopuszczanie drugiego współmałżonka do korzystania z niego, separacja faktyczna, która uniemożliwia współdziałanie małżonków w zarządzie majątkiem wspólnym (por. komentarz do art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego [w:] M. Olczyk, Komentarz do ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw).

 

Kolejną kwestią, która wiąże się z ustanowieniem rozdzielności majątkowej przez sąd, jest data, z jaką ma zostać rozdzielność orzeczona. Zgodnie z art. 52 § 2 K.r.o.: „Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia (chodzi o dzień wydania wyroku – przyp. aut.). W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu”. Przykładem może być tu wieloletnie mieszkanie i życie z dala od siebie (tzw. separacja faktyczna). Separacja faktyczna musi się jednak cechować brakiem możliwości współdziałania w zarządzie tym, co małżonkowie posiadają wspólnie, aby rozważać orzeczenie rozdzielności z datą wsteczną. W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się, że przy ustalaniu wcześniejszej daty sąd powinien brać pod uwagę nie tylko interesy małżonków, lecz także wierzycieli, gdyż zdarza się, że małżonkowie wnosząc o rozdzielność majątkową z datą wsteczną, chcą ochronić swój majątek przed egzekucją.

 

Przykładem sytuacji warunkującej ustanowienie ustroju rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest np. opuszczenie przez jednego z małżonków rodziny, udanie się za granicę i nieutrzymywanie żadnych relacji z drugim małżonkiem, tj. brak wykazywania zainteresowania życiem osobistym i sytuacją materialną pozostałego na miejscu małżonka. Jeśli taka sytuacja trwa nieprzerwanie przez np. kilka lat, to wówczas niewątpliwe jest to, że żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest zasadne.

 

Ponadto należy podkreślić, że sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej podlegają rozpoznaniu przez sądy rejonowe bez względu na wartość przedmiotu sporu w trybie postępowania odrębnego.

 

Jak wynika z powyższego, małżonek może wnosić o orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą, w tym z datą wcześniejszą niż złożenie pozwu. Należy jednak pamiętać, że niezbędne jest tu uzasadnienie. Nie mogą to być tylko przypuszczenia, nawet bowiem fakt, że drugi małżonek zgodzi się z żądaniem pozwu, nie zwalnia sądu z obowiązku ustalenia „ważnych powodów” zniesienia wspólności ustawowej i zbadania, czy istniały takie powody w dacie przyjętej w pozwie, mającej wyznaczać „wsteczny” termin ustanowienia rozdzielności majątkowej. W praktyce orzeczenia takie wydawane są rzadko i tylko w wyjątkowych przypadkach, ale są możliwe.

 

Nie wiem, czy umowa zawarta u notariusza nadal Pana interesuje, jednak dodam, że za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego umowę majątkową małżeńską notariusz pobiera taksę wynoszącą 400 zł. Razem z wypisami i podatkiem VAT łączny więc koszt podpisania intercyzy wynosi ok. 550 zł.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 - sześć =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki