Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozdzielność majątkowa i podział majątku wspólnego z powodu długów żony

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 14.04.2010

Interesuje mnie rozdzielność majątkowa, gdyż moja żona zaciągnęła bardzo wiele długów. Gdy wszystko się wydało, jakoś je spłaciliśmy, ale teraz pozaciągała kolejne. Zamierzam wnieść pozew o rozdzielność majątkową. Czy taka rozdzielność majątkowa coś da? Chciałbym też ustalić nierówne udziały w podziale majątku, ponieważ zarabiam znacznie więcej niż żona. Czy mam do tego prawo? Gdzie i jak złożyć te wnioski o rozdzielność i o podział majątku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z pytania wynika, że interesuje Pana rozdzielność majątkowa między Panem a żoną.

 

Rozdzielność majątkowa

 

Rozdzielność majątkowa ma ten skutek, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed ustanowieniem rozdzielności, jak i majątek nabyty później, zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

 

Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona na dwa sposoby: bądź w drodze umowy, bądź w postępowaniu sądowym. Jeśli chodzi o umowę, to musi być ona sporządzona w formie aktu notarialnego. Stawka maksymalna notariusza za tego rodzaju czynności to 400 zł. Z oczywistych względów, jako że umowa jest zgodnym oświadczeniem woli dwóch stron, ustanowienie rozdzielności majątkowej w tym trybie może mieć miejsce tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie są zgodni zarówno co do tego, że umowę trzeba podpisać, jak i co do treści umowy.

 

Jeśli jeden z małżonków nie godzi się na podpisanie takiej umowy, wówczas pozostaje tylko droga sądowa. Problematyka ta uregulowana jest w art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.io.). Tak ustanowiona rozdzielność majątkowa określana jest mianem ustroju przymusowego. Zgodnie z tym przepisem z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. W takiej sytuacji, jeśli sąd pozytywnie rozpatrzy pozew, rozdzielność majątkowa powstanie z chwilą wskazaną w wyroku (która, co do zasady, nie może być wcześniejsza niż dzień złożenia pozwu w sądzie). Jednak w wyjątkowych przypadkach sąd może wskazać w orzeczeniu jako początek obowiązywania rozdzielności majątkowej termin wcześniejszy niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

 

Przepis nie podaje, co należy rozumieć przez pojęcie „ważne powody”. W tym celu należy sięgnąć do literatury przedmiotu. Jako przykłady ważnych powodów podaje się takie sytuacje, w których dalsze utrzymywanie wspólności pociąga za sobą poważne zagrożenie lub naruszenie interesu majątkowego małżonka żądającego zniesienia wspólności. Tytułem przykładu można wskazać na trwonienie przez jednego małżonka wspólnego majątku (hulaszczy tryb życia, alkoholizm, rażąco niegospodarne postępowanie), zaciąganie długów, które mogą być egzekwowane z majątku wspólnego, nieprzyczynianie się do powiększenia majątku wspólnego przez uchylanie się od pracy, zatrzymanie majątku wspólnego dla siebie, niedopuszczanie drugiego współmałżonka do korzystania z niego, także separacja faktyczna, która uniemożliwia współdziałanie małżonków w zarządzie majątkiem wspólnym.

 

Zgodnie natomiast z wyrokiem Sądu Najwyższego z dn.31.01.2003 r. (IV CKN 1710/00) przez ważne powody, dające podstawę do zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej, przyjęło się rozumieć wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny.

 

Z kolei zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dn.07.07.1995 r. (I CRN 89/95) rozstrzygnięcie o zniesieniu ustawowej wspólności małżeńskiej musi być oparte na starannych i wnikliwych ustaleniach, czy i jakie poważniejsze zobowiązania zostały zaciągnięte przez pozwanego małżonka, na jakie cele zostały zużyte aktualnie uzyskane kredyty i pożyczki, w jaki sposób są one zabezpieczone.

 

Warto też przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dn.27.02.1995 r. (III CRN 7/95), zgodnie z którym nie samo zaciągnięcie długu, nawet znacznego, lecz dopiero zaciągnięcie takiego długu, który nie był usprawiedliwiony interesem rodziny kwalifikuje zachowanie pozwanego małżonka jako naganne i przy istnieniu niepomyślnych prognoz co do tego, aby małżonek ten powstrzymał się w przyszłości od tego rodzaju zachowania, spełnia warunki do uznania zaciągnięcia długu za ważny powód w rozumieniu art. 52 K.r.io.

 

Mając na uwadze powyższe, jeśli chce Pan wnieść do sądu pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej, to musi Pan pamiętać o następujących rzeczach: sądem właściwym do rozpatrzenia sprawy o ustalenie rozdzielności majątkowej jest sąd rejonowy. Właściwym miejscowo sądem rejonowym jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne zamieszkanie.

 

W pozwie musi znaleźć się żądanie, aby sąd ustanowił rozdzielność majątkową między małżonkami. W pozwie może Pan także zawrzeć inne wnioski, np. wnioski dowodowe (np. o wezwanie konkretnych świadków). Ponadto zgodnie z art.187 § 2 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego pozew może zawierać wniosek o polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu. Może Pan więc w pozwie wnioskować, aby sąd zobowiązał żonę do dostarczenia określonego dokumentu przedstawiającego stan jej zadłużenia.

 

Musi Pan pamiętać, że pozew musi być należycie uzasadniony, czyli muszą zostać wskazane przez Pana fakty mające znaczenie dla sprawy (trwonienie majątku wspólnego, nieprzyczynianie się do jego powstawania, rażąco niegospodarne postępowanie czy zaciąganie długów), jak i dowody na ich poparcie. Pozew należy opłacić opłatą sądową w wysokości 200 zł.

 

Po tym, jak rozdzielność majątkowa między małżonkami zostanie orzeczona przez sąd, majątek wspólny powinien być podzielony. Dopiero wtedy każdy z małżonków może swobodnie dysponować przedmiotami wchodzącymi w skład tego majątku.

 

Podział majątku

 

Jeśli chodzi o dokonanie podziału, to podział ten może być przeprowadzony w drodze umowy między małżonkami. Jeśli w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, wówczas umowa taka musi mieć formę aktu notarialnego. Jeśli jeden z małżonków nie wyraża zgody na umowny podział majątku – wówczas konieczny jest podział sądowy. Postępowanie o podział majątku wspólnego nie toczy się w trybie procesowym, w związku z czym małżonek wnosi nie pozew, lecz wniosek o dokonanie podziału majątku wspólnego.

 

Na marginesie pragnę zauważyć, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego nie są dzielone długi małżonków.

 

Co do zasady istnieje w art. 43 § 1 K.r.io. domniemanie prawne, że majątek dorobkowy małżonków stanowi ich współwłasność i dzieli się między nimi (w razie podziału) po połowie. Art. 43 § 2 K.r.io. wprowadza jednak wyjątek w tym zakresie: „Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku”.

 

Przepis ten również nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem „ważnych powodów”. W literaturze prezentowane jest stanowisko, że z ważnymi powodami będziemy mieli do czynienia w następujących sytuacjach:

 

  1. tylko jeden z małżonków pracuje, łoży na utrzymanie dzieci, wychowuje je, prowadzi sprawy życiowe rodziny przy zupełnie biernej postawie drugiego z małżonków. W takich przypadkach jest możliwe nawet przyznanie majątku dorobkowego w całości jednemu małżonkowi,
  2. oboje małżonkowie pracują, ale zarobki jednego z nich w ogóle nie przyczyniają się do pomnażania majątku wspólnego, np. są przeznaczane na powiększanie majątku odrębnego tego małżonka czy też przekazywane na potrzeby osób spoza rodziny, a ponadto małżonek ten nie zajmuje się domem i wychowaniem dzieci.
  3. gdy co prawda oboje małżonkowie pracują, ale dysproporcje w ich dochodach są tak duże, że ich zestawienie prowadzi do niebudzącego wątpliwości wniosku, że majątek wspólnym powstał w znacznej części z dochodów jednego z nich.

 

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1973 r. (sygnatura: III CRN 227/73), art. 43 § 2 K.r.io. może mieć zastosowanie nie w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz tylko w tych wypadkach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych.

 

Nierówny podział majątku dorobkowego powinien dotyczyć więc sytuacji ewidentnych.

 

Proszę pamiętać, że zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z 27.06.2003 r. (IV CKN 278/01) małżonek nie może żądać na podstawie art. 43 § 2 K.r.io. ustalenia nierównych udziałów w niektórych składnikach majątku wspólnego, a co za tym idzie – ustalenie nierównych udziałów powinno dotyczyć całego majątku wspólnego.

 

Sądem właściwym do rozpoznania spraw o podział majątku wspólnego małżonków jest sąd rejonowy, właściwy ze względu na miejsce położenia majątku. Do tego też sądu należy złożyć odpowiedni wniosek.

 

Art. 567 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stwierdza, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi.

 

Wniosek może być zgłoszony jedynie do zakończenia postępowania o podział majątku dorobkowego. Po jego zakończeniu i dokonaniu podziału majątku wspólnego jego złożenie nie będzie możliwe (ściślej mówiąc, nie będzie skuteczne).

 

Pismo takie powinno wskazywać, jakiego rodzaju okoliczności mają przemawiać za ustaleniem nierównych udziałów (czyli jakie są „ważne przyczyny” dokonania zróżnicowania byłych małżonków), a także proponowany podział majątku.

 

Istotne jest to, że przedstawienie i udowodnienie ważnych powodów przemawiających za ustaleniem nierównych udziałów obciąża tego małżonka, który zgłosił wniosek o ustalenie nierównych udziałów.

 

Oczywiście sąd nie jest związany takim wnioskiem, może i powinien poczynić własne ustalenia i na ich podstawie orzec o dziale. Jeśli postępowanie dowodowe wykaże stan faktyczny inny niż podany we wniosku i jego uzasadnieniu, to sąd może orzec inaczej, niż żąda wnoszący pismo.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 + IV =

»Podobne materiały

Rozdzielność majątkowa a kredyty żony

Sąd ustanowił rozdzielność majątkową z datą wsteczną (od 1 marca 2011 r.). We wrześniu 2011 r. żona (bez mojej wiedzy i zgody) zaciągnęła kilka kredytów. Przez wiele lat mieszkaliśmy w spółdzielczym mieszkaniu lokatorskim, które otrzymaliśmy w trakcie trwania małżeństwa. Na początku 2011 r. żona wyp

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »