.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozdzielność majątkowa a podział majątku po rozwodzie

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 19.08.2013

Mój brat mieszka z żoną i dorosłą córką w nieruchomości po dziadkach. Działka jest własnością moją, brata i mamy po 1/3. W małżeństwie brata ostatnio nie układa się najlepiej. Dwa lata temu wprowadzili z żoną rozdzielność majątkową. Czy w przypadku rozwodu i podziału majątku jego żonie przypadnie udział w nieruchomości? W jakiej części? Brat stał się właścicielem 1/3 nieruchomości już po zawarciu małżeństwa.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

 

Zgodnie z art. 31 § 2 K.r.o.: „do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

 

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

 

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

 

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.)”.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 K.r.o.: „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

 

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

 

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

 

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

 

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

 

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

 

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

 

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

 

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

 

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Jak wynika z powyższego, spadek po dziadkach nabyty na rzecz Pana brata wchodzi do jego majątku osobistego i nie będzie podlegał podziałowi w sprawie o podział majątku.

 

Oczywiście pozostaje kwestia wykazania, że nieruchomość wraz z domem została nabyta w drodze dziedziczenia spadku.

 

Nie mam też informacji, czy Pana brat otrzymał nieruchomość w spadku już zabudowaną czy nieruchomość niezabudowaną i dopiero w trakcie trwania małżeństwa doszło do budowy domu. W tym drugim przypadku żona w sprawie o podział majątku wspólnego może żądać zwrotu nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty Pana brata, czego podstawą jest przepis, o którym wspomnę poniżej.

 

Zaznaczył Pan, że od 2 lat Pana brat pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Znaczy to, że posiadają oni majątki osobiste, do których należą odpowiednie udziały po 1/2 w przedmiotach nabytych w trakcie wspólności (z wyłączeniami, które wynikają z przepisów wskazanych powyżej). Aby znieść współwłasność, muszą przeprowadzić sprawę o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności.

 

W tym miejscu przybliżę Panu uregulowania i zasady obowiązujące przy podziale majątku wspólnego.

 

Podział majątku może być przeprowadzony w drodze umowy (jeżeli do majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, to umowa taka musi być zawarta w formie aktu notarialnego), jeżeli istnieje zgoda byłych małżonków co do podziału.

 

Jeżeli nie ma zgody co do podziału między byłymi małżonkami, to jedynym sposobem na dokonanie podziału majątku jest droga postępowania sądowego.

 

W postępowaniu takim sąd rozstrzygnie, które przedmioty majątkowe należały do majątku osobistego małżonków, a które wchodzą w skład majątku wspólnego, a ponadto w razie potrzeby orzeknie o odpowiednich spłatach i dopłatach między byłymi małżonkami.

 

Do podziału majątku wspólnego małżonków mają zastosowanie przepisy K.r.o., a mianowicie zgodnie z art. 43 K.r.o.:

 

„§ 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

 

§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

 

§ 3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym”.

 

Na podstawie powyższego art. należy stwierdzić, że wyjątkiem od zasady równych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest możliwość ustalenia innej wielkości tych udziałów, tj. nierównych udziałów.

 

Warunkiem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek:

 

  • istnienie ważnych powodów i
  • przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

 

Ustawa nie definiuje pojęcia „ważne powody”. Ogólnie mówiąc, rozumie się przez nie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu z małżonków korzyści z majątku wspólnego w takim zakresie, w jakim nie przyczynił się on do powstania tego majątku. Przy ocenie istnienia „ważnych powodów” w rozumieniu art. 43 § 2 K.r.o. należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 października 1974 r., III CRN 190/74, LexPolonica nr 322056).

 

Nie wspominał Pan, że w Pana przypadku mamy do czynienia z „ważnymi powodami” uzasadniającymi żądanie nierównych udziałów.

 

Ponadto we wniosku o podział majątku można żądać według art. 45 K.r.o., aby każdy z małżonków zwrócił wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

 

Ten przepis może być podstawą dla żony Pana brata o zwrot nakładów na jego majątek osobisty z majątku wspólnego (jeżeli do takich nakładów dochodziło, np. remont nieruchomości lub właśnie budowa domu na gruncie, który Pana brat odziedziczył).

 

Sąd ustalając bowiem skład majątku wspólnego, będzie starał się ustalić ewentualne nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny stron.

 

Zgodnie z art. 566 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) w sprawie o podział majątku wspólnego rozstrzyga sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli jeden z małżonków zmarł – sąd spadku. Właściwy do rozpoznania wniosku jest sąd rejonowy.

 

We wniosku o podział majątku należy dokładnie określić składniki majątku podlegające podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. Przede wszystkim do wniosku należy dołączyć odpis z księgi wieczystej, jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość.

 

W przypadku rzeczy ruchomych sądy w zasadzie nie wymagają specjalnych dokumentów. Jeżeli jednak dojdzie do sporu między małżonkami, konieczne będzie przedstawienie dowodów na poparcie swoich racji. Bardzo popularnym środkiem dowodowym jest przesłuchanie świadków wskazanych przez małżonków.

 

Wniosek powinien zawierać:

 

  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, dane osobowe uczestników, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,

 

  • formułkę: „Wniosek o podział majątku wspólnego”,

 

  • określenie wartości majątku podlegającego podziałowi,

 

  • przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie oraz przedstawienie dowodów na poparcie tych okoliczności,

 

  • podpis wnioskodawcy albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,

 

  • załączniki.

 

Wraz z wnioskiem o podział majątku należy sądowi przedstawić dokument, który potwierdza ustanie wspólności majątkowej, np. małżeńską umowę majątkową (w formie notarialnej), wyrok sądu ustanawiający rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa.

 

Skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala sąd. Skład majątku ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, jego wartość zaś według cen rynkowych z daty podziału.

 

Jeśli między małżonkami istnieje rozbieżność co do wartości majątku, niezbędne może się okazać powołanie biegłego. Dotyczy to głównie wyceny nieruchomości. Za opinię sporządzoną przez biegłego płacą małżonkowie.

 

Podejmując decyzję o sądowym podziale majątku, małżonkowie powinni liczyć się z następującymi kosztami:

 

  • opłata sądowa,

 

  • wynagrodzenie biegłego,

 

  • koszty apelacji (w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy).

 

Opłatę sądową od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej pobiera się w wysokości stałej w kwocie 1000 zł. Jeżeli zaś wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, opłata stała wynosi 300 zł.

 

Koszty wynagrodzenia biegłego mogą wahać się od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych (szczególnie, jeśli pojawią się spory między małżonkami i trzeba będzie powołać kilku biegłych).

 

W postępowaniu o podział majątku każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Regulują to odpowiednie przepisy K.p.c.

 

Podsumowując, na podstawie przedstawionych przez Pana okoliczności w świetle powyższych rozważań sugeruję w ewentualnej sprawie sądowej o podział majątku wykazać, że nieruchomość wraz z budynkami (jeżeli tak było w rzeczywistości) zostały nabyte w drodze dziedziczenia, i przedstawić odpowiedni dokument. Gdy dokumenty nie budzą wątpliwości, to sąd nie ma podstaw zaliczyć otrzymanego spadku do majątku wspólnego podlegającego podziałowi.

 

Na marginesie nadmieniam, że w opisywanym przez Pana przypadku nie musi zostać przeprowadzony rozwód, aby mogło dojść do podziału majątku, gdyż wspólność majątkowa została zastąpiona rozdzielnością majątkową.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 - 2 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »