.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czym jest rozdzielność majątkowa i jak ona funkcjonuje w czasie?

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 21.05.2008

Chciałbym dowiedzieć się, czym jest rozdzielność majątkowa i jak ona funkcjonuje w czasie? Jeśli przed ślubem ja i moja żona nie podpisaliśmy intercyzy, a kupiliśmy w czasie trwania małżeństwa mieszkanie, którego notarialnie właścicielem jest mój brat, to czy po rozwodzie żona będzie miała do niego prawo? I jakie ja mam prawo do mieszkania (drugiego), które kupili teściowie, a którego w 1/4 jestem właścicielem? Co z dziećmi, które są jeszcze nieletnie? Czy jeśli na przykład żona kupi synowi samochód, będę musiał jej oddać połowę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Rozdzielność majątkowa może mieć charakter zarówno dobrowolny (powstaje wówczas w drodze umowy między małżonkami) jak i przymusowy (powstaje w związku z rozwodem czy separacją prawną). Ustrój rozdzielności majątkowej polega na tym, że małżonkowie nie mają majątku wspólnego, a każde z nich ma swój majątek osobisty, którym zarządza i rozporządza samodzielnie, to jest bez udziału drugiego małżonka.

 

Jeżeli umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej zawarta została w czasie trwania ustawowej lub umownej wspólności majątkowej, to do majątków osobistych każdego z małżonków wejdą przedmioty majątkowe nabyte przez każdego z nich przed powstaniem wspólności majątkowej, przedmioty majątkowe stanowiące majątek osobisty każdego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej, udział przypadający małżonkowi w majątku, który był dotychczas objęty wspólnością majątkową i przedmioty majątkowe nabyte przez każdego z małżonków po zawarciu umowy.

 

Udziały małżonków w ich majątku wspólnym są równe. Wyjątkowo małżonek może żądać ustalenia nierównych udziałów, o ile zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki: istnienie ważnych powodów i przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

 

W małżeństwie, w którym obowiązuje ustrój wspólności ustawowej, występują trzy masy majątkowe: majątek wspólny małżonków oraz dwa majątki osobiste każdego z nich. Pomimo odrębności prawnej majątku wspólnego i majątków osobistych, z reguły majątki te w czasie trwania wspólności ustawowej praktycznie nie są wyodrębnione i stanowią jedną całość gospodarczą. Rozdzielenie majątków i dokonanie rozliczeń między nimi w zasadzie następuje po ustaniu wspólności.

 

Zatem z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartym lub z pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

 

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

Przedmioty zwykłego urządzenia domowego, służące do użytku obojga małżonków, są objęte wspólnością ustawową także wówczas, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

 

Majątek, który był objęty wspólnością majątkową, może zostać podzielony pomiędzy małżonkami i wówczas w skład majątków osobistych każdego z nich wejdą – w miejsce udziałów w majątku wspólnym – przedmioty majątkowe otrzymane w wyniku jego podziału.

 

Małżonkowie mogą też dokonać rozliczeń przewidzianych w art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w myśl którego każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, ale nie może żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

 

Zatem w przedziale: od chwili zawarcia rozdzielności majątkowej między Państwem do chwili podziału majątku, można mówić tylko o równych udziałach w rzeczach lub prawach. Każdy z Was będzie miał prawo do współposiadania rzeczy wchodzących w skład uprzedniego Waszego majątku wspólnego. Dopiero podział majątku (na drodze umowy czy sądownie) spowoduje, że dany przedmiot, czy prawo wejdzie do majątku osobistego.

 

Jeśli nie będziecie zgodni co do tego, jak fizycznie podzielić Wasz majątek, wówczas każde z Was może złożyć wniosek do sądu o podział majątku wspólnego. We wniosku tym należy powołać – i udokumentować – podstawę ustania wspólności oraz wskazać majątek, który ma być przedmiotem podziału. W wypadku gdy w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że stanowi ona dorobek małżonków. Dowodami tymi są najczęściej wypisy z ksiąg wieczystych oraz odpisy orzeczeń sądowych lub innych organów.

 

Tym samym, jeśli w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości jest wpisany brat, wówczas w świetle prawa jest ona jego własnością.

 

Jeśli chodzi o mieszkanie kupione przez teściów, to rozstrzygającym będzie tu fakt, w jaki sposób zostało ono Wam, czy też Pana żonie, przekazane? Czy było to np. w formie darowizny? I w jaki sposób Pan nabył do niego własność w 1/4? Jeżeli jest Pan wpisany do księgi wieczystej jako właściciel w 1/4, to taki właśnie będzie Pana udział w tej nieruchomości, pod warunkiem że żony udział również wynosi 1/4. Aczkolwiek żona może żądać ustalenia nierównych udziałów, czy zwrotu wydatków i nakładów poniesionych na kupno Waszego małżeńskiego mieszkania, jeśli wykaże, że pieniądze od jej rodziców weszły do jej majątku osobistego.

 

Natomiast mieszkanie, którego formalnym (notarialnym) właścicielem jest brat, nie stanowi Waszego majątku wspólnego, zatem nie będą miały tu zastosowania powyższe zasady.

 

Jeśli zaś chodzi o nieletnie dzieci, to niewątpliwie rodzice są zobowiązani do dostarczania im środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Mowa tu o obowiązku alimentacyjnym. Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych (np. w drodze umowy), jak i określonych w następstwie dochodzenia ich przed sądem. Uprawnione do alimentacji – dzieci reprezentowane przez matkę – mogą w szczególności ustalić rodzaj i zakres świadczenia w umowie zawartej na zasadach ogólnych, w ugodzie zawartej przed mediatorem lub też w toku postępowania pojednawczego.

 

W razie dochodzenia alimentów przed sądem, właściwy jest tryb procesowy. Należy pamiętać, że obowiązek alimentacyjny ciąży zarówno na Panu, jak i na Pana żonie.

 

W przypadku, gdy żona kupi synowi samochód, nie będzie miał Pan obowiązku zwrócić połowy ceny zakupu. Treścią obowiązku alimentacyjnego jest dostarczanie środków utrzymania i wychowania. „Dostarczanie środków utrzymania” to – w powszechnym rozumieniu tego wyrażenia – zaspokajanie normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych przedmiotów umożliwiających przebywanie w środowisku i w rodzinie, leków itp. Natomiast „dostarczanie środków wychowania” obejmuje powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia, zapewnienie dostępu do dóbr kultury itp. Środki utrzymania i środki wychowania służą temu samemu celowi – zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego.

 

Warto też wiedzieć, iż w czasie trwania rozdzielności majątkowej małżonkowie mogą wspólnie nabywać przedmioty majątkowe. Przedmioty te nie będą jednak objęte małżeńską wspólnością majątkową, ale współwłasnością w częściach ułamkowych.

 

W razie ogłoszenia upadłości jednego z małżonków ustanowienie rozdzielności majątkowej jest skuteczne w stosunku do masy upadłości tylko wtedy, gdy umowa zawarta została co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IX - 7 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »