Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Roszczenie o wydanie rzeczy

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 30.07.2013

Mój ojciec, zmarły pół roku temu, prawdopodobnie dał pewne wartościowe rzeczy swojej siostrze na przechowanie. Niestety było to wiele lat temu i nie mam pewności ani co do tego, czy faktycznie tak było (słyszałam różne wersje), ani co do tego, jakie dokładnie to były przedmioty – mam tylko ich ogólny spis sporządzony przez ojca. Ciotka prawdopodobnie nie będzie chciała dobrowolnie ich oddać, stwierdzi, że była to darowizna albo rekompensata za to, że opiekowała się mną, kiedy byłam mała.

Wydaje mi się, że ojciec wytoczył kiedyś ciotce sprawę sądową o zwrot tych rzeczy (w jego dokumentach znalazłam informacje, które to sugerują), ale nie znam wyniku. Czy da się ustalić, jakie sprawy spadkowe ojciec toczył z ciotką? Poza tym istnieje potencjalny świadek powierzenia rzeczy, jednak nie mam z nim kontaktu; znam tylko imię i nazwisko. Znajomy powiedział mi, że przysługuje mi roszczenie o wydanie rzeczy. Na czym to polega i co powinnam zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ze względu na fakt, że jest Pani spadkobierczynią ustawową swego ojca, ma Pani prawo domagać się wydania wszelkich składników majątkowych należących do masy spadkowej, bez względu na to, gdzie i u kogo się znajdują. Proszę spróbować uzyskać dane dotyczące miejsca zamieszkania osoby, która Pani zdaniem była potencjalnym świadkiem zawarcia umowy przechowania pomiędzy ojcem a jego siostrą, będą one potrzebne w ewentualnym procesie o wydanie ruchomości, jeśli ciotka nie przekaże Pani własności dobrowolnie.

 

W pierwszej kolejności proszę wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu lub udać się do notariusza, aby ten sporządził protokół dziedziczenia oraz notarialny akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego. Jak stanowi przepis art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej – K.c.), sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę . Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 K.c.). Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (por. art. 1027 K.c.).

 

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu rejonowego, w którego okręgu ostatnio zamieszkiwał spadkodawca (ostatnie miejsce zamieszkania widnieje na odpisie skróconym aktu zgonu), wniosek podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 50 zł (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, j.t.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Notarialne poświadczenie dziedziczenia, w przeciwieństwie do drogi sądowej, wymaga jednoczesnej obecności wszystkich spadkobierców ustawowych, a zatem jeśli spadkodawca pozostawił także inne dzieci oraz małżonkę, muszą oni stawić się w kancelarii notarialnej. O kosztach czynności notarialnych poinformuje Panią wybrany notariusz. 

 

Dzieci oraz małżonek spadkodawcy dziedziczą z ustawy w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku (art. 931 § 1 K.c.). Nawet jeśli Pani ojciec pozostawił tylko jedno dziecko, żadne inne osoby z jego rodziny, w tym rodzeństwo, nie są powołane do spadku z ustawy, całość spadku przypada wówczas jedynemu zstępnemu. Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia ma moc równoprawną postanowieniu sądu, a przewaga formy notarialnego potwierdzenia praw do spadku polega na tym, że można je uzyskać w ciągu jednego dnia, uprzednio dostarczając notariuszowi wymagane dokumenty (odpisy skrócone aktów urodzenia, zgonu, małżeństwa).

 

Należy też dodać, że zgodnie z art. 1026 K.c., stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dzień otwarcia spadku to dzień śmierci spadkodawcy (art. 924 K.c.). Jak Pani wskazuje, od śmierci ojca upłynęło już pół roku, nie będzie zatem potrzeby składania oświadczeń spadkowych. W takim przypadku przyjmuje się fikcję prawną, że spadkobiercy, którzy nie złożyli żadnego oświadczenia w przepisanym terminie półrocznym, przyjęli spadek wprost, a zatem bez ograniczenia odpowiedzialności za ewentualne długi spadkowe (art. 1015 § 2 K.c.). Kiedy już uprawomocni się postanowienie sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku (lub zostanie zarejestrowany notarialny akt poświadczenia dziedziczenia), będzie Pani mogła uzyskać w sekretariacie sądu odpis postanowienia ze stwierdzeniem jego prawomocności i na tej podstawie podjąć kolejne kroki zmierzające do odzyskania swej własności, zdeponowanej u ciotki.

 

Bez znaczenia prawnego jest fakt, że ciotka opiekowała się Panią w dzieciństwie, nie może ona na tej podstawie twierdzić, że z tego tytułu powinna się stać właścicielką przechowywanych rzeczy. Nie ma także znaczenia długość jej posiadania. Przechowawca jest tzw. posiadaczem zależnym, a taki rodzaj posiadania nigdy nie doprowadzi do nabycia prawa własności wskutek zasiedzenia. Zasiedzieć ruchomość lub nieruchomość może wyłącznie posiadacz samoistny, czyli taki który włada faktycznie rzeczą jak właściciel. Ponadto, zasiedzieć rzecz ruchomą można tylko będąc w dobrej wierze (art. 174 K.c.), przechowawca zaś wie, że właścicielem nie jest.

 

Jeśli ciotka nie zgodzi się wydać ruchomości dobrowolnie, jako spadkobiercy służyć Panu będą określone instrumenty prawne i procesowe, zmierzające do odzyskania rzeczy. Jak stanowi przepis art. 1029 § 1 K.c., „spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem [lub częścią spadku – przyp. aut.] jako spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek”. To samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku. We własnym interesie proszę ustalić, o jakie rzeczy chodzi. Upływ czasu będzie tu ewidentną przeszkodą, ale być może pomocne okażą się spostrzeżenia świadka, o którym Pani pisze. Wstępny spis rzeczy, nawet bez identyfikujących szczegółów, także jest dosyć dobrym zaczątkiem. Nie mogę wnioskować na podstawie opisu sytuacji, czy Pański ojciec wytoczył jakieś sprawy sądowe swej siostrze, tym bardziej jakie „sprawy spadkowe” toczyły się pomiędzy nimi, czy dziedziczyli po kimś wspólnie. Ten wątek jednak nie ma wpływu na skuteczność roszczeń o wydanie rzeczy, które służą Pani wobec siostry ojca, choć dołączenie dokumentów z akt sprawy o wydanie rzeczy wytoczonej przez ojca mogłoby Pani niewątpliwie pomóc, zależnie od tego, co zostało w toku takiego procesu udowodnione. Jeśli ewentualny proces toczył się wiele lat temu, akta są już w archiwum i tylko tam może Pani uzyskać dostęp do nich jako spadkobierca legitymujący się stwierdzeniem nabycia spadku. Jednak bez sygnatury i danych sądu orzekającego będzie to niewykonalne.

 

Roszczenie o wydanie rzeczy znajduje oparcie w treści przepisu art. 222 § 1 K.c., zgodnie z którym „właściciel może żądać od osoby, która faktycznie włada jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą”. Roszczenie o wydanie rzeczy nigdy nie ulega przedawnieniu tylko wtedy, jeśli dotyczy nieruchomości (art. 223 § 1 K.c.). Roszczenie o wydanie rzeczy ruchomej ulega przedawnieniu dziesięcioletniemu, jeśli nie jest związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (art. 118 K.c.), licząc od dnia wymagalności roszczenia. W przypadku konieczności odzyskania ruchomości nabytych w drodze dziedziczenia, roszczenie staje się wymagalne od następnego dnia po upływie terminu wskazanego posiadaczowi zależnemu do wydania ich uprawnionemu spadkobiercy. Dzień wymagalności roszczenia to też jednocześnie pierwszy dzień biegu terminu przedawnienia (por. art. 120 § 1 K.c.). W toku ewentualnego procesu o wydanie ruchomości ciotka może oczywiście podważać fakt, że rzeczy te zostały jej przekazane na mocy umowy przechowania. Może twierdzić, że brat dokonał darowizny, ale wszelkie twierdzenia zmierzające do obalenia Pani powództwa będzie musiała udowodnić. Brak świadków przekazania ruchomości, znających także ustalenia ustne pomiędzy ojcem a jego siostrą oraz upływ czasu znacznie komplikują sytuację dowodową obu potencjalnych stron procesu.

 

Dodać też należy, że pozew w sprawie o prawa majątkowe podlega stosunkowej opłacie sądowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 30 zł (art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Wartość przedmiotu sporu stanowi w tym wypadku wartość rzeczy objętych pozwem, których wydania będzie się Pani domagać, gdy ciotka nie wyda ich dobrowolnie, na skutek wezwania zakreślającego termin (wysłanego listem poleconym, za potwierdzeniem odbioru, dla celów dowodowych). Wartość ta nie musi wynikać z wyceny specjalisty, może ją Pani podać wedle własnego realnego szacunku. Może Pani także dochodzić zasądzenia zapłaty za korzystanie z rzeczy przez ciotkę (jeśli przynosiły dochód), naprawienia szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty przedmiotów, co może być jednak trudne udowodnienia, jeśli nie jest Pani znany stan przedmiotów ani w chwili przekazania, ani w chwili obecnej. Roszczenia te ulegają przedawnieniu z upływem jednego roku od dnia zwrotu rzeczy (art. 1029 § 2 K.c. w związku z art. 229 § 1 K.c.). Ciotka także może żądać zapłaty z tytułu zwrotu nakładów poniesionych na rzeczy, jeśli udowodni fakt ich ponoszenia oraz wysokość.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • osiem - 5 =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki