Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Reprodukcja bajek celuloidowych a prawo autorskie

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 17.07.2017

Parędziesiąt lat temu bardzo popularny był projektor Ania z bajkami celuloidowymi. Chciałbym dziś zacząć je wykorzystywać i reprodukować. Czy nadal obowiązują prawa autorskie majątkowe na te bajki? Czy one już dawno nie wygasły, czy jest to w domenie publicznej? A jeśli nie, to kto jest właścicielem tych praw, skoro tworzące je spółdzielnie już nie istnieją (chyba)?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ochrona autorskich praw majątkowych jest ograniczona czasowo. Po okresie ochrony istnieje możliwość korzystania z danego utworu bez zgody autora lub innej osoby uprawnionej. Oczywiste jest także, iż korzystanie z praw majątkowych nie narusza autorskich praw osobistych – które nie podlegają ograniczaniom czasowym.

 

Przedmiotem prawa autorskiego jest również opracowanie cudzego utworu; a należą tu w szczególności: tłumaczenie, przeróbka, przeniesienie na inną technikę artystyczną.

 

Według ustawy z 1952 r. przedmiotem prawa autorskiego były nie tylko utwory ostatecznie wykonane, lecz także ich plany, zarysy, szkice, rysunki, modele i projekty. Obecnie obowiązująca ustawa wskazuje, że utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną. Ustalenie danego utworu (dzieła) może nastąpić w dowolnej postaci. Nie musi dojść zatem do utrwalenia na trwałym nośniku (płycie, stenogramie, maszynopisie). Objęcia ochroną utworu (dzieła) nie wymaga autora (twórcy)od spełnienia przez twórcę jakichkolwiek formalności.

 

Sposób liczenia upływu ochrony autorskich oraz upływu ochrony pokrewnych praw majątkowych jest niezależny od tego, w czyim władaniu znajdują się te prawa, od osoby autora, od osoby artysty wykonawcy czy innego podmiotu, który je od nich nabył, od osoby właściciela oryginałów utworów (klisz z bajkami). Ustalenie utworu to nadanie mu jakiejkolwiek postaci, chociażby nietrwałej, jednakże na tyle stabilnej, by cechy i treść utworu wywierały efekt artystyczny (orzeczeniem SN z 25 kwietnia 1973 r., OSN 1974, poz. 50). Z chwilą ustalenia z danym utworem mogą zapoznać się inne niż autor osoby. Przykładem może być takie jak w opisie wykonanie klisz z bajka bez jej wprowadzenia do obrotu, czyli bez publikacji.

 

W Polsce obecnie [stan prawny z 2014 r.] co do zasady czas ochrony praw majątkowych obejmuje okres życia twórcy oraz 70 lat po jego śmierci. Stosownie do ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

 

„Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, autorskie prawa majątkowe gasną z upływem lat siedemdziesięciu:

 

1) od śmierci twórcy, a do utworów współautorskich – od śmierci współtwórcy, który przeżył pozostałych;

2) w odniesieniu do utworu, którego twórca nie jest znany – od daty pierwszego rozpowszechnienia, chyba że pseudonim nie pozostawia wątpliwości co do tożsamości autora lub jeżeli autor ujawnił swoją tożsamość;

3) w odniesieniu do utworu, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca – od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia;

4) w odniesieniu do utworu audiowizualnego – od śmierci najpóźniej zmarłej z wymienionych osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego (art. 36)”.

 

Jeżeli bieg terminu wygaśnięcia autorskich praw majątkowych rozpoczyna się od rozpowszechnienia utworu, a utwór rozpowszechniono w częściach, odcinkach, fragmentach lub wkładkach, bieg terminu liczy się oddzielnie od daty rozpowszechnienia każdej z wymienionych części (art. 37). Czas trwania autorskich praw majątkowych liczy się w latach pełnych następujących po roku, w którym nastąpiło zdarzenie, od którego zaczyna się bieg terminów ochronnych z art. 36 i art. 37.

 

Oprócz praw majątkowych twórcy istnieją także prawa pokrewne: prawa majątkowe producentów fonogramów/wideogramów, prawa artystów wykonawców czy prawa majątkowe związane z pierwszymi czy krytycznymi wydaniami utworów z domeny publicznej.

Czas trwania autorskich praw majątkowych pokrewnych liczy się w latach pełnych następujących po roku, w którym nastąpiło zdarzenie, od którego zaczyna się bieg terminów ochronnych z art. 36 i art. 37.

 

Wykonywanie praw do artystycznych wykonań, fonogramów, wideogramów, nadań programów, a także pierwszych wydań oraz wydań naukowych i krytycznych, podlega odpowiednio ograniczeniom wynikającym z przepisów ustawy.

 

Prawo majątkowe do artystycznych wykonań wygasa z upływem 50 lat następujących po roku, w którym artystyczne wykonanie ustalono, czyli faktycznie wykonano. Jeżeli jednak potem je utrwalono i opublikowano (udostępniono publiczności w jakikolwiek sposób) to okres 50 lat liczy się od publikacji a nie wykonania.

 

Gdy nie było publikacji, a tylko publiczne odtworzenie – to okres 50 lat liczy się od daty owego odtworzenia. Jeżeli miało miejsce i publikacja i publiczne odtworzenie, okres ochrony liczony jest od zdarzenia, które nastąpiło wcześniej.

 

Same bajki jako utwory literackie pisane prawdopodobnie nie korzystają już z ochrony praw majątkowych i znajdują się już w domenie publicznej (np. upłynęło ponad 70 lat od śmierci ich autora lub daty publikacji). Ale ich wydanie w formie celuloidowych klisz jest objęte także prawami majątkowymi w tym pokrewnymi. Jest to opracowanie cudzego utworu – bajki (ktoś wymyślił taki sposób prezentacji, opracował klisze, układ graficzny, treść klisz, itd.) i w tym zakresie opracowanie to stanowi prawa majątkowe co do formy opracowania.

W ustawie o prawie autorskim z 1952 roku okres ochrony autorskich praw majątkowych wynosił co do zasady dwadzieścia lat. Od 23.05.1994 r. czas trwania autorskich praw majątkowych został wydłużony do pięćdziesięciu lat, a w roku 2000 roku przedłużono czasu trwania ochrony autorskich praw majątkowych – do siedemdziesięciu lat.

 

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych weszła w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisu art. 124 ust. 3, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia. Ustawa została opublikowana dnia 23.02.1994r, i weszła w życie dnia 23.05.1994r. Implementuje ona zapisy dyrektywy Rady 93/98/EWG z dnia 29 października 1993 r. w sprawie harmonizacji czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych. Na jej podstawie uchylono ustawę z dnia 10.07.1952 r. o prawie autorskim. Jednocześnie ustawa z 1994 r. stanowi:

 

„Art. 124.

1. Przepisy ustawy stosuje się do utworów:

1) ustalonych po raz pierwszy po jej wejściu w życie;

2) do których prawa autorskie według przepisów dotychczasowych nie wygasły;

3) do których prawa autorskie według przepisów dotychczasowych wygasły, a które według niniejszej ustawy korzystają nadal z ochrony, z wyłączeniem okresu między wygaśnięciem ochrony według ustawy dotychczasowej i wejściem w życie niniejszej ustawy. Ustawa nie narusza własności egzemplarzy utworów rozpowszechnionych przed dniem jej wejścia w życie”.

 

Ustawa ta wprowadziła zasadę, że jeśli prawa autorskie do utworu wygasły wskutek upływu czasu na podstawie poprzednich przepisów (ustawy z 1952r), a zgodnie z przepisami obecnie obowiązującymi jeszcze by istniały – majątkowe prawo autorskie do takich utworów trwa nadal. Warunkiem jest to, by dane dzieło było uznawane za utwór podlegający ochronie prawnoautorskiej pod rządami poprzedniej ustawy.

 

Jeżeli chce Pan dokonywać reprodukcji klisz z bajkami, które były kiedyś wypuszczone przez określony podmiot. a autorzy tego są nieznani – należałoby ustalić czas publikacji (wprowadzenia na rynek i pierwszej sprzedaży) i liczyć lat 70 od tego opublikowania.


Jeżeli chce Pan dokonywać reprodukcji klisz z bajkami, które były kiedyś wypuszczone przez określony podmiot, a autorzy tego są znani – należałoby ustalić, czy żyją, ewentualnie kiedy zmarli i liczyć lat 70 od roku ich śmierci (lub śmierci ostatniego współautora).

 

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • X minus VI =

»Podobne materiały

Sprzedaż w Polsce produktów chińskich i wysyłka do klienta bezpośrednio od producenta chińskiego

Zamierzam uruchomić działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży internetowej drobnej elektroniki z Chin. Na aukcji będę wystawiał towary, przyjmował zamówienia, a należności za towar oraz za koszty przesyłki wpływać będą na moje konto. Następnie odpowiedni towar będę zamawiał u kontrahenta chińs

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »