.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Reprezentowanie małoletniego

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 06.02.2013

10 lat temu, gdy miałem 15 lat, matka i ojczym (tata od dawna nie żyje) przepisali na mnie i siostrę (miała 19 lat) swoją działkę z domkiem, chcąc uniknąć egzekucji komorniczej. Na darowiznę nie dawałem zgody, więc matka uparła się na reprezentowanie małoletniego przed notariuszem (czy to zgodne z prawem, skoro mnie tam nie było, nic nie podpisywałem itp.?) i tak przepisano nam nieruchomość. Obecnie dostaję nakazy zapłaty podatku i w ogóle dom jest zadłużony. Czy mogę jakoś udowodnić bezprawność tego aktu notarialnego i przestać być współwłaścicielem nieruchomości? Co robić? Akt w załączniku.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z § 3 aktu notarialnego właściciele nieruchomości darują, pierwsza – dzieciom, a drugi – pasierbom, na współwłasność w udziałach po 1/2 (jednej drugiej) część prawo użytkowania wieczystego działki gruntu i własności budynku domu mieszkalnego, a córka właścicielki i właścicielka jako przedstawicielka ustawowa małoletniego syna (reprezentowanie małoletniego) oświadczają, że darowizny te przejmują i właściciel nadmienia, że jest kawalerem.

 

Nadto, zgodnie z § 6 córka właścicielki oraz w imieniu małoletniego syna właścicielki – ona sama, na nieruchomość ustanawiają nieodpłatną na życzenie darczyńców – dożywotnią osobistą służebność mieszkania, polegającą na korzystaniu przez byłych właścicieli z jednego pokoju w domu w miejscu raz wybranym przez uprawnionych.

 

Zgodnie z § 8 córka właścicielki oraz w imieniu małoletniego syna właścicielki – ona sama oświadczają, że przejmują do osobistego wykonania wszelkie obowiązki wynikające z prawa użytkowania wieczystego gruntu, a zwłaszcza obowiązek uiszczania opłat rocznych za użytkowanie wieczyste (…), z tym że właścicielka do czasu ukończenia przez syna 18 lat.

 

W powyższym wypadku zatem był Pan reprezentowany jako małoletni przez Pana matkę.

 

Zgodnie z art. 99 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka”.

 

Zgodnie z § 2 „jednakże żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka:

 

  • przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;
  • przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania”.

 

„Jeżeli rodzicom dokonującym czynności w imieniu dziecka nie przysługuje prawo do jego reprezentowania, albo czynność przekracza zakres ich kompetencji, to czynność taka jest bezwzględnie nieważna i nie stosuje się tutaj w drodze analogii art. 103-105 k.c.” (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1961 r., sygn. akt I CO 16/61, OSNCP 1963, nr 9, poz. 187); S. Grzybowski, w: System Prawa Cywilnego, t. I, s. 621; B. Dobrzański, w: B. Dobrzański, J. Ignatowicz (red.), Kodeks, 1975, s. 668; T. Sokołowski, Władza rodzicielska…, s. 35 i n.; odmiennie A. Szpunar, Stanowisko prawne pełnomocnika, PN 1949, nr 1-2, s. 62). Nie stosuje się tutaj także konstrukcji negotium claudicans (z łac. czynność prawnie kulejąca), ponieważ wypadki jej zastosowania są zawsze wyraźnie wskazane w ustawie, np. art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

 

Jak wynika z przepisu, możliwość reprezentacji małoletniego dziecka dotyczy tylko czynności polegających na bezpłatnym przysporzeniu.

 

W powyższym przypadku są duże wątpliwości, czy czynność ta polegała na bezpłatnym przysporzeniu, gdyż:

 

  1. Po pierwsze– w zamian za darowiznę została ustanowiona służebność mieszkania i to na rzecz obojga darczyńców, której wartość określono w akcie.
  2. Po drugie – dodatkowo na Pana spadł obowiązek uiszczania opłat za użytkowanie wieczyste, które wcale nie są niskie. De facto doszło tutaj więc do obciążenia Pana obowiązkiem bez porozumienia się z Panem.

 

Dodatkowo należy się zastanowić, czy na tego typu umowę nie powinno być zgody sądu. Zgodnie bowiem z art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „rodzice nie mogą bez zezwolenia sadu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko”. Nabycie nawet na podstawie darowizny nieruchomości z jednoczesnym ustanowieniem służebności i nabycie użytkowania wieczystego z obowiązkiem uiszczania opłat może kwalifikować się jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu.

 

Sąd Najwyższy w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej – zasadzie prawnej z 30.04.1977 r., sygn. akt III CZP 73/76, orzekł że „rodzice mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego przewidzianego w art. 101 § 3 KRO nabywać dla małoletniego dziecka nieruchomości na podstawie darowizny w stanie wolnym od zobowiązań wobec darczyńcy lub osób trzecich”.

 

Należy mieć zwłaszcza na uwadze, czy zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego konkretna czynność prawna w przeciętnych i typowych sytuacjach życiowych naraża dobro dziecka i jego interes majątkowy, czy też – przeciwnie – z reguły leży w jego interesie. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że bezpłatne przysporzenie majątkowe na rzecz dziecka zazwyczaj zgodne jest z jego dobrem. W niniejszym przypadku bez wątpienia darowanie Panu nieruchomości nie leżało Pana w interesie.

 

W związku z tym proponuję wystąpić z pozwem o ustalenie nieważności przedmiotowej umowy w zakresie dotyczącym Pana udziału.

 

Jeśli jest Pan zainteresowany, oczywiście pomożemy w jego przygotowaniu. Proszę też o podanie orientacyjnej wartości nieruchomości oraz udziału w celu określenia wartości przedmiotu sporu (ma to znaczenie dla wysokości opłaty sądowej, wynosi 5% od wartości przedmiotu sporu). W praktyce często podaje się niższą wartość nieruchomości, tym bardziej że obecnie jest ona obciążona.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I plus dziesięć =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »