Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rażąca niewdzięczność a odwołanie darowizny

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 06.11.2013

Jakiś czas temu kupiłem dom w celach inwestycyjnych za zgromadzone oszczędności. Na prośbę syna dokonałem darowizny tego domu na jego rzecz. Umówiliśmy się, że w zamian odda mi pieniądze pochodzące ze sprzedaży jego mieszkania, które zresztą również zostało zakupione za pieniądze podarowane przeze mnie. Mimo że syn sprzedał mieszkanie, od trzech lat odwleka on wywiązanie się z naszej umowy. Podejrzewam, że wydał pieniądze na remont domu, mimo że miał się w tym celu wspomóc kredytem. Ja tymczasem popadłem w kłopoty finansowe, mam problemy z opłacaniem rachunków. Syn mimo to nie chce oddać mi pieniędzy. Czy takie jego zachowanie spełnia kryteria rażącej niewdzięczności umożliwiającej odwołanie darowizny?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ustosunkowując się do zadanego przez Pana pytania, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

 

Podstawę prawną niniejszej odpowiedzi stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).

 

Poniższa odpowiedź została oparta na Pana pytaniu i jego ocenie prawnej. Z treści Pana pytania wynika, że przed kilkoma laty za swoje oszczędności zakupił Pan w celach inwestycyjnych dom, który następnie darował Pan synowi. W umowie ustnej ustalili Państwo, że syn daruje Panu środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży swojego mieszkania. Mieszkanie syna zakupione zostało i urządzone z Pana środków pieniężnych. Mimo upływu trzech lat od darowizny domu, syn nie wywiązuje się z ustnej umowy. Podejrzewa Pan, że syn pieniądze ze sprzedaży wydał na remont domu, zamiast zgodnie z Państwa umową wspomóc się na ten cel już we własnym zakresie kredytem. Obecnie popadł Pan w niedostatek. Nie ma Pan środków pieniężnych na codzienne rachunki.

 

Istotna z punktu widzenia Pana interesu jest treść art. 898 K.c., zgodnie z którym:

 

„§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

 

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu”.

 

Wskazać należy na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z 7 stycznia 1967 r. (sygn. akt III CZP 32/66), zgodnie z którym: „Oświadczenie odwołujące darowiznę nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności nie powoduje przejścia własności nieruchomości z obdarowanego na darczyńcę, lecz stwarza jedynie obowiązek zwrotu przedmiotu odwołanej darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje tylko to oświadczenie (art. 64 kc oraz art. 1047 kpc). Jeżeli więc oświadczenie to ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta pomiędzy stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy. Nie dotyczy to jednak zawarcia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej (art. 390 § 2 kc) oraz wypadków, gdy sąd uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie z żądaniem powoda; w takich przypadkach orzeczenie sądu stwierdza zawarcie umowy i zastępuje tę umowę”.

 

Jak podnosi się w literaturze, przez rażącą niewdzięczność rozumie się przede wszystkim działania podjęte z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości). Konieczne jest zatem wystąpienie syna z zamiarem nieprzyjaznym w stosunku do Pana. Powszechnie przyjmuje się, że znamiona rażącej niewdzięczności nie byłyby wyczerpane, jeżeli obdarowany dopuściłby się wobec Pana czynu nieumyślnego, który w jakimś stopniu wykraczałby poza zakres przyjętych zasad współżycia społecznego. Uważa się, że zwykłe konflikty rodzinne nie są rażącą niewdzięcznością.

 

Istotne jest bowiem, że niewdzięczność musi mieć charakter rażący. Każda sprawa winna być rozpatrywana w sposób indywidualny, przymiot bowiem rażącej niewdzięczności winien być badany osobno dla każdego przypadku. Wyraz „rażący” jest zwrotem niedookreślonym, niezdefiniowanym i winien być oceniany dla każdej z osobna relacji darczyńcy z obdarowanym. Mając na uwadze Pana pytanie, wskazać należy, że nie każdy sąd może zachowanie syna potraktować jako rażącą niewdzięczność. Konieczne do skutecznego odwołania darowizny byłoby udowodnienie, że środki pieniężne na zakup mieszkania syna pochodziły z Pana majątku. Nadto konieczne jest udowodnienie, że darowizna domu została dokonana z jednoczesnym obiecaniem Panu przekazania środków pieniężnych ze sprzedaży mieszkania przez obdarowanego. Jeżeli posiada Pan dowody na powyższe okoliczności, w mojej ocenie istnieje szansa na odwołanie darowizny.

 

Szansą dla Pana jest jednak również przepis art. 897 K.c., zgodnie z którym: „Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia”.

 

Z niedostatkiem mamy do czynienia wówczas, jeżeli nie byłyby zaspokajane Pana usprawiedliwione potrzeby. Świadczenie syna wobec Pana, choć ma charakter zbliżony do świadczenia alimentacyjnego, nie uwzględnia na równi z Pana usprawiedliwionymi potrzebami możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego – syna (jako obdarowanego, albowiem jak wynika z przepisów K.c., obdarowany zobowiązany jest do świadczeń na rzecz darczyńcy tylko „w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia”). Pana syn może zwolnić się z obowiązku świadczenia alimentacyjnego na Pana rzecz, zwracając Panu dom.

 

Zasadne jest zatem obecnie wystąpienie do synai z wezwaniem do zapłaty alimentów na Pana rzecz z powołaniem się na treść art. 897 K.c. Jeżeli powyższe nie odniesie skutku, wówczas w mojej ocenie niewdzięczność będzie jeszcze bardziej wyraźna i wówczas zamiar nieprzyjazny, który jest wymagany w tego rodzaju sprawie, będzie uwidoczniony jeszcze bardziej. Wezwanie nie powinno wskazywać na możliwość odwołania darowizny, albowiem jeżeli zechce Pan odwołać darowiznę, lepiej, aby córka odmówiła zapłaty alimentów.

 

Pragnę jednocześnie poinformować, że serwis ePorady24.pl świadczy także usługi w zakresie sporządzania pism procesowych, reprezentacji przedsądowej oraz sądowej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 - pięć =

»Podobne materiały

Rażąca niewdzięczność

W 2008 roku podarowałam synowi działkę i dom. Zostawiłam sobie sąsiednią nieruchomość. Jakiś czas temu pisemnie zwróciłam się do syna z prośbą o przepisanie na mnie kawałka ziemi – abym miała dogodny dojazd do mojej działki. Odmówił mi! Co więcej, kiedy chorowałam, w ogóle się mną nie intereso

 

Rażąca niewdzięczność syna a odwołanie licznych darowizn

Jestem wdową i mieszkam w małym domku. Mam syna i córkę. Wspomniana nieruchomość była własnością męża, który zmarł wiele lat temu. Nabyliśmy spadek po 1/3. Ja i mój małżonek chcieliśmy, aby dom po naszej śmierci odziedziczyła córka. Jeszcze za życia męża spłacaliśmy syna licznymi darowiznami (m.in.

 

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności

Czy można odwołać darowiznę nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności, jeśli relacje między darczyńcą a obdarowanym znacznie się pogorszyły? Moja córka, której darowałam połowę domu, przestała mnie szanować, a swojemu mężowi pozwala nawet na niszczenie mojego mienia.

 

Darowizna i odstąpienie od niej

Po ślubie córki aktem darowizny przekazałam jej zakupione z własnych środków mieszkanie i samochód. Od kilku lat jednak nasze kontakty są coraz gorsze – córka zabrania mi kontaktów z wnukiem, ma ciągłe pretensje itp. Wydaje mi się, że pospieszyłam się z darowizną, skoro teraz spotyka

 

Zwrot darowizny wobec nieporozumień pomiędzy darczyńcą a obdarowanym

Przeszło 10 lat temu notarialnie przepisałem mieszkanie w formie darowizny na kuzynkę. Dokument ten wprawdzie nie zawiera uwagi, że kuzynka zobowiązuje się do opieki nade mną, ale zobowiązała się do tego, jak i do płacenia za mieszkanie, w obecności notariusza. Wyjechała i w 

 

Czy babcia może odwołać darowiznę?

W 1998 r. moja babcia darowała mi aktem notarialnym dom i działkę. W umowie jest napisane, że babcia ma bezpłatną i dożywotnią służebność mieszkania. Mój mąż jest aktualnie współwłaścicielem wspomnianej nieruchomości w 1/2 części. Tymczasem syn babci stwierdził, że dom i działka należą się jemu

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »