Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 09.07.2012

W 2008 roku podarowałam synowi działkę i dom. Zostawiłam sobie sąsiednią nieruchomość. Jakiś czas temu pisemnie zwróciłam się do syna z prośbą o przepisanie na mnie kawałka ziemi – abym miała dogodny dojazd do mojej działki. Odmówił mi! Co więcej, kiedy chorowałam, w ogóle się mną nie interesował, nie odwiedził mnie ani razu. Czy w takiej sytuacji jest możliwe odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną dla odwołania darowizny stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.). W pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 898 K.c. Wspomniany przepis brzmi następująco:

 

„Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

 

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu”.

 

Nieodpłatne świadczenie darczyńcy, stanowiące jednostronny akt szczodrobliwości, nakłada na obdarowanego etyczny obowiązek wdzięczności.

 

Pojęcie rażącej niewdzięczności odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które było skierowane przeciwko darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze. Wyłączone są zatem krzywdy wyrządzone darczyńcy w sposób niezamierzony przez czyny popełnione w uniesieniu bądź rozdrażnieniu spowodowanym zachowaniem się lub działaniem darczyńcy (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1948 r., sygn. akt KrC 42/48, PiP 1948, Nr 7, s. 136 oraz z dnia 29 września 1969 r., sygn. akt III CZP 63/69, niepubl.).

 

Ustalenie niewdzięczności po stronie obdarowanego wymaga analizy motywów określonych zachowań wobec darczyńcy – m.in. ustalenia, czy nie były one powodowane lub wręcz prowokowane przez darczyńcę. Przejawem naruszenia etycznego obowiązku wdzięczności jest pozostawienie darczyńcy bez koniecznej pomocy. Rażąca niewdzięczność może też znajdować wyraz w posądzaniu darczyńcy przez obdarowanego wobec osób trzecich o postępowanie, które godzi w jego dobre imię.

 

Same zewnętrzne przejawy zachowania obdarowanego nie są wystarczającą podstawą do ustalenia przesłanki rażącej niewdzięczności. Według stanowiska Sądu Najwyższego z orzeczenia z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. akt II CK 265/05, BSN 2006, Nr 3, s. 11): „same zawiedzione oczekiwania darczyńcy co do należytego zajmowania się przez obdarowanego przedmiotem darowizny nie mogą uzasadniać jej odwołania. Istotne znaczenie ma więc ustalenie w każdym wypadku motywów i intencji postępowania obdarowanego”.

 

Każdy wypadek nagannego zachowania się obdarowanego, który może być traktowany jako rażąca niewdzięczność, daje podstawę do odwołania darowizny i każdy z osobna podlega rocznemu terminowi zawitemu z art. 899 § 2. Przebaczenie rażącej niewdzięczności obdarowanego nie wyklucza możliwości odwołania darowizny, jeżeli po przebaczeniu obdarowany nadal będzie przejawiać naganne zachowanie wobec darczyńcy.

 

Nie ulega wątpliwości, iż brak pomocy syna w chorobie matki stanowi przesłankę rażącej niewdzięczności. „W umowie darowizny dokonanej między osobami najbliższymi – gdy stronami czynności są ojciec i syn – pojęcie rażącej niewdzięczności obdarowanego winno być rozpatrywane na płaszczyźnie stosunków i obowiązków rodzinnych. Do essentialia negotii (umowy darowizny) nie należy obowiązek sprawowania opieki nad darczyńcą przez obdarowanego, jednak umowa darowizny rodzi po stronie obdarowanego moralny obowiązek wdzięczności, który nabiera szczególnej wymowy, gdy do zawarcia umowy dochodzi między osobami najbliższymi, których powinność świadczenia pomocy i opieki wynika już z łączących strony umowy stosunków rodzinnych” (wyrok SN z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt I CK 112/05, Legalis).

 

Problematyczna pozostaje kwestia dowodowa oraz ograniczenia w terminie dla skorzystania z przedmiotowego uprawnienia. Zgodnie z treścią art. 6 K.c. ciężar udowodnienia faktów w niniejszej sprawie – także w zakresie istnienia okoliczności niewdzięczności – spoczywa na powodzie (tj. na Pani).

 

Skutkiem odwołania darowizny jest obowiązek zwrotu jej przedmiotu na rzecz darczyńcy.

 

Odwołanie darowizny skutkuje zasadniczo tylko względem obdarowanego, natomiast osoby trzecie, na rzecz których dokonał on skutecznych prawnie przysporzeń przedmiotem darowizny, chronione są w tym zakresie na zasadach ogólnych.

 

W sytuacji, gdy przedmiot darowizny wszedł do majątku objętego wspólnością ustawową, odwołanie jej z powodu niewdzięczności (art. 898 § 1 K.c.) może być dokonane w stosunku do jednego z małżonków, także w stosunku do tego, który nie brał udziału w zawarciu umowy darowizny.

 

Odwołanie darowizny nieruchomości – jak w Pani przypadku – wywołuje jedynie skutki obligacyjne. Kolejnym krokiem będzie skierowanie sprawy na drogę sądową w celu wydania przedmiotu darowizny (złożenie oświadczenia o przeniesieniu przedmiotu darowizny z powrotem na Panią).

 

W pierwszym rzędzie należy skierować do obdarowanego pismo – „odwołanie darowizny” – w którym to piśmie należy się powołać na przyczyny odwołania darowizny. Należy w nim wezwać obdarowanego do umownego uregulowania powrotnego przejścia prawa własności i wskazać termin do uregulowania przedmiotowej kwestii.

 

W razie odmowy konieczne będzie skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.

 

Jak wcześniej wspominałem, konieczne będzie uprawdopodobnienie także zachowania jednorocznego terminu do wystąpienia z żądaniem. W przeciwnym razie może Pani powoływać się na inne przyczyny niewdzięczności.

 

W praktyce sprawy o odwołanie darowizny są procesowo niezwykle trudne. Wynika to z niechęci sądów do zmiany stosunków właścicielskich, a w szczególności z utrwalonej linii orzeczniczej SN, która stoi na stanowisku, iż zwrotne przeniesienie prawa własności może dotyczyć jedynie sytuacji skrajnych przejawów niewdzięczności wobec darczyńcy.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 + X =

»Podobne materiały

Liczne darowizny i żądanie części majątku ze spadku

Jestem wdową i mieszkam w małym domku. Mam syna i córkę. Wspomniana nieruchomość była własnością męża, który zmarł wiele lat temu. Nabyliśmy spadek po 1/3. Ja i mój małżonek chcieliśmy, aby dom po naszej śmierci odziedziczyła córka. Jeszcze za życia męża spłacaliśmy syna licznymi darowiznami (m.in.

 

Czy można odwołać darowiznę alkoholikowi?

18 lat temu rodzice przepisali mojemu bratu dom i gospodarstwo, mając nadzieję, że utrzyma je on w poszanowaniu. Brat obecnie jest jednak nietrzeźwiejącym alkoholikiem, sprzedaje ziemię po kawałku i przepija gospodarstwo. Mam jeszcze jednego brata. Czy ja i ten brat możemy się starać sądownie o pien

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »