Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przywrócenie terminu w postępowaniu cywilnym

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 05.02.2009

Artykuł omawia warunki przywrócenia terminu dla skutecznego dokonania czynności procesowej.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Termin w prawie procesowym to okres, w którym winna zostać dokonana czynność procesowa, aby wywołała określone skutki prawne. Stosownie do art. 165 Kodeksu postępowania cywilnego bieg terminów oblicza się według przepisów Kodeksu cywilnego, a w szczególności chodzi tu o art. 110-116.

 

A zatem: termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia (każdy dzień liczy się od północy do północy). Natomiast jeżeli początkiem terminu jest zdarzenie, które ma nastąpić w określonym dniu, to tego dnia nie wlicza się do oznaczonego terminu, czyli bierze się pod uwagę dzień następny, np. jeśli zdarzenie miało miejsce 19 stycznia, a termin wynosi 10 dni, to termin upłynie 29 stycznia o godz. 24.00. Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach i latach kończy się w dniu, który nazwą (np. wtorek) lub datą (np. 30 lipca) odpowiada początkowemu dniowi terminu. Jeżeli zatem zdarzenie miało miejsce 19 stycznia o godz. 10.00, a termin wynosi 2 miesiące, to termin upłynie 19 marca o godz. 24.00.

 

Jeśli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom. Co ważne, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego. Tym samym jeśli koniec terminu, do którego mamy dokonać czynności, przypada na dzień wolny od pracy, a więc w niedzielę albo: 1 stycznia, w drugi dzień Wielkanocy, 1 i 3 maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada, 25 i 26 grudnia – obowiązujący termin upływa dnia następnego. Należy zwrócić uwagę, że sobota nie jest uważana za dzień ustawowo wolny od pracy.

 

Pismo procesowe winno być nadane w polskiej placówce operatora publicznego. Stosownie do art. 165 § 2 K.p.c. oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Status operatora publicznego obecnie ma tylko Poczta Polska.

 

Osoba przebywająca w zakładzie karnym winna składać pisma procesowe w administracji zakładu karnego, członek załogi polskiego statku morskiego – u kapitana statku, a żołnierz – w dowództwie jednostki wojskowej.

 

W doktrynie terminy procesowe dzieli się na terminy ustawowe, sądowe i umowne. Terminy te różnią się od siebie zarówno podmiotem, który je ustanawia, jak również możliwością ich zmiany.

 

Terminy ustawowe zostały określone przez ustawodawcę w przepisie prawnym, natomiast sądowe – oznaczone przez sąd lub sędziego mającego kompetencję przewodniczącego. Terminy ustawowe, w przeciwieństwie do sądowych, nie mogą być skracane lub przedłużane, nawet z ważnych powodów.

 

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1997 r. (I CKN 73/96), należy przyjąć, iż terminy ustawowe i sądowe nie mogą rozpocząć biegu, jeśli sąd nie wskaże stronie ich długości. Jeśli dane orzeczenie sądu zostało wydane na rozprawie, termin rozpoczyna swój bieg od dnia ogłoszenia, natomiast jeśli dane orzeczenie zapadło na posiedzeniu – wówczas termin zaczyna biec od dnia doręczenia jego odpisów.

 

Terminy umowne to terminy określone przez same strony w łączącej je umowie.

 

Termin może mieć charakter instrukcyjny bądź zawity. Terminy instrukcyjne, co do zasady, adresowane są do organów, ich upływ nie pociąga za sobą utraty uprawnienia poza jednym wyjątkiem, a mianowicie sąd rozpoznający sprawę cywilną nie może wydać wyroku zaocznego, jeśli w terminie dwóch tygodni od dnia posiedzenia, na które nie stawił się pozwany, sąd nie otrzyma dowodu doręczenia pozwanemu wezwania do stawiennictwa na rozprawę (tzw. zwrotki). Celem terminów instrukcyjnych jest zapewnienie sprawności i szybkości postępowania.

 

Natomiast terminy zawite nigdy nie są adresowane do organów sądowych, a jedynie do stron i innych uczestników postępowania. Upływ terminu zawitego powoduje wygaśnięcie przysługującego uprawnienia. Czynność procesowa dokonana przez stronę po upływie terminu zawitego (prekluzyjnego) jest ważna, ale bezskuteczna i to z mocy samego prawa, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 1124 § 3 K.p.c. Zgodnie z powołanym przepisem sąd odrzuci pozew lub środek odwoławczy powoda cudzoziemca na wniosek pozwanego, jeśli powód w terminie wyznaczonym przez sąd nie uiści kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu (chodzi tu o międzynarodowe postępowanie cywilne). Bezskuteczność czynności jest równoznaczna z niewywołaniem przez czynność żadnych skutków prawnych.

 

Instytucja przywrócenia terminu została ustanowiona w celu łagodzenia rygoryzmu powyższej zasady. Można z niej skorzystać, jeśli strona bez swojej winy nie dochowała terminu, a uchybienie terminu pociąga za sobą negatywne skutki procesowe dla strony (art. 168 § 2 K.p.c.).

 

W tym celu osoba, która nie dokonała czynności w terminie, winna w terminie zawitym jednego tygodnia od ustania przeszkody (tj. przyczyny uchybienia) złożyć do sądu wniosek o przywrócenie terminu i równocześnie dokonać uchybionej czynności. W przypadku niedokonania czynności uchybionej sąd winien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braku pisma pod rygorem jego zwrócenia. Sądem właściwym będzie sąd, w którym miała być dokonana czynność uchybiona.

 

We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w tym uchybieniu. Uprawdopodobnienie jest czymś mniejszym niż udowodnienie, to znaczy zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego uprawdopodobnienie przeprowadza się za pomocą środków nieskrępowanych wymaganiami stawianymi co do formy przez przepisy K.p.c. (postanowienie SN z dnia 19 maja 2006 r., III CZ 28/06).

 

Nieco inaczej wygląda kwestia przywrócenia terminu w sprawach pracowniczych, do których Kodeks postępowania cywilnego ma również zastosowanie. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego wystąpienie przez pracownika z powództwem po terminie należy traktować jako zawierające w sobie wniosek o jego przywrócenie (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1986 r., III PZP 8/86). Wówczas sąd powinien wezwać pracownika w trybie uzupełnienia braków formalnych do uprawdopodobnienia, iż termin nie został dochowany bez winy skarżącego. Sąd, przywracając termin, orzeka w formie postanowienia, które można zaskarżyć, ale tylko przy okazji wniesienia apelacji.

 

Artykuł 169 § 4 K.p.c. wprowadza pewne modyfikacje w kwestii przywrócenia terminu, a mianowicie po upływie roku od uchybionego terminu jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w wypadkach wyjątkowych. Ocena, czy dany wypadek do takich należy, spoczywa na sądzie, który winien ustalić fakt ten na podstawie całokształtu okoliczności sprawy.

 

Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że przywrócenie terminu po upływie roku co do zasady jest niedopuszczalne (choć niewyłączone), co winno skutkować oddaleniem wniosku przez sąd w formie postanowienia po przeprowadzeniu rozprawy (postanowienie SN z dnia 12 maja 1988 r., IV CZ 55/88).

 

Ustawodawca przewidział również sytuacje, w których wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny z mocy prawa, co będzie zawsze skutkować odrzuceniem wniosku. W tym wypadku sąd nie może podjąć innej decyzji. Mianowicie niedopuszczalne jest przywrócenie terminu:

 

  • do złożenia środka odwoławczego od wyroku orzekającego unieważnienie małżeństwa lub rozwód albo ustalającego nieistnienie małżeństwa, jeżeli choćby jedna ze stron zawarła po uprawomocnieniu się wyroku nowy związek małżeński (art. 170 K.p.c.);
  • jeśli wniosek nie dotyczy terminu procesowego;
  • uchybienie jest zawinione przez wnioskodawcę;
  • uchybienie nie pociąga za sobą negatywnych skutków procesowych;
  • ze względu na upływ czasu przywrócenie stało się nieaktualne.

 

Odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu następuje na posiedzeniu niejawnym w formie postanowienia. Jest ono niezaskarżalne i doręczane stronom z urzędu.


Stan prawny obowiązujący na dzień 05.02.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero - VIII =

 

»Podobne materiały

Odpowiedzialność in solidum, czyli solidarność nieprawidłowa

Omówienie istoty odpowiedzialności „IN SOLIDUM”: w jakich przepisach została zastosowana, na czym polega i dlaczego jest korzystna dla wierzyciela?

 

Zdolność do czynności prawnych

Artykuł wskazuje przesłanki warunkujące nabycie i utratę zdolności do czynności prawnych przez osoby fizyczne, osoby prawne i inne jednostki organizacyjne.

 

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych oraz odsetki za opóźnienie

Artykuł omawia kwestie związane z terminami zapłaty w transakcjach handlowych oraz z konsekwencjami opóźnienia w zakresie odsetek przysługujących z tego tytułu.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »