Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przywrócenie nazwiska ojca biologicznego

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 03.06.2013

Rozstałam się z partnerem, który nie jest biologicznym ojcem mojego dziecka, lecz nadał mu swoje nazwisko przy urodzeniu. Ojciec biologiczny przez dwa lata nie wiedział o istnieniu córki, ale teraz chce podjąć się jej wychowania. Jaka jest procedura przywrócenia nazwiska ojca biologicznego i czy były partner (który nie jest ojcem dziecka, ale sprawował nad nim opiekę od urodzenia) ma prawo się temu sprzeciwiać?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Nazwisko dziecka jest zagadnieniem o mniejszej randze prawnej od prawnego uregulowania ojcostwa. Gdy ojcostwo biologicznego ojca zostanie uregulowane, to łatwiejsze powinno być dokonanie zmiany nazwiska dziecka. W pierwszej kolejności należy więc zadbać o to, by ojciec biologiczny stał się ojcem dziecka w świetle prawa.

 

Prawne aspekty interesującej Panią problematyki uregulowano w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (skrótowo: K.r.o.) i w ustawie z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska. Przydać się mogą ewentualnie również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (skrótowo: K.p.c.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (skrótowo: K.p.a.).

 

Przejdźmy do założeń. Chodzi przede wszystkim o to, że jeden mężczyzna jest ojcem biologicznym dziecka, a drugi mężczyzna to dziecko uznał (art. 72 i następne K.r.o.) – czyli stał się jego ojcem prawnym, a to wiąże się z dużymi konsekwencjami. Mniejsze znaczenie ma – przynajmniej wstępnie (ponieważ w trakcie postępowań prawnych szczegóły mogą okazać się istotne) – charakter relacji łączących Panią z każdym z tych panów. Jeżeli od uznania dziecka przez mężczyznę obcego mu biologicznie nie minęło pół roku, to zapewne sprawę będzie łatwiej załatwić. W przeciwnym razie proszę liczyć się ze sporą liczbą pytań (nawet szczegółowych) od organów władzy publicznej – np. sądu, a zapewne również prokuratora. Pytania te mogą dotyczyć, między innymi, relacji łączących Panią z tymi mężczyznami.

 

W kontaktach z organami władzy publicznej przydaje się znajomość terminologii fachowej, w tym z zakresu języka prawnego (czyli języka aktów normatywnych) oraz języka prawniczego (w tym języka praktyki prawniczej). Jednym z terminów mających ustalone znaczenie jest słowo „konkubinat”, oznaczające pozostawanie we wspólnym pożyciu bez związku małżeńskiego między osobami tak żyjącymi; teraz – niestety nawet wśród prawników (co może świadczyć o lekceważeniu precyzji) – rozszerza się używanie określeń zamiennych (np. „partnerstwo”, choć według polskiego prawa można zasadnie mówić o partnerach w spółce partnerskiej). Zwracam Pani uwagę na to określenie, szczególnie ze względu na spore prawdopodobieństwo zaangażowania prokuratora w rozwiązanie problemu dotyczącego dziecka; niektórzy prokuratorzy bywają bardzo dociekliwi (nawet w zakresie wątków pobocznych), więc warto pamiętać o tym, że małżonkowie i konkubenci mają spore możliwości zgodnego z prawem odmawiania składania zeznań lub odpowiadania na pytania. Jestem przekonany, że teraz jest już jasne, iż zwrócenie uwagi na określone zagadnienia terminologiczne jest związane ze sferą Pani uprawnień.

 

W aspekcie prawnym ważniejsza od więzi biologicznej jest więź prawna. Ojcostwo biologiczne powinno być podstawą do prawnego uregulowania relacji między mężczyzną a dzieckiem, ale niekiedy bywa inaczej – nie tylko w przypadku prawnego domniemania pochodzenia dziecka od męża matki dziecka (art. 63 K.r.o.), lecz także w innych przypadkach (np. uznania dziecka).

 

Z prawną relacją między ojcem a dzieckiem wiąże się szereg uprawnień i obowiązków obu tych osób, w tym z zakresu władzy rodzicielskiej (art. 92 i następne K.r.o.). Więź prawna między prawnym ojcem a dzieckiem jest czymś ważniejszym od nazwiska dziecka – przynajmniej w świetle prawa, choć zdaję sobie sprawę, że w praktyce (w tak zwanym odbiorze społecznym i nie tylko) lepiej jest, jeśli dziecko i mężczyzna, z którym żyje jego matka, noszą to samo nazwisko (zwłaszcza w przypadku małżeństwa). Prawo polskie stoi na gruncie trwałości prawnie regulowanych relacji społecznych (zwanych fachowo stosunkami prawnymi). Zwracam na to uwagę, by Panią przygotować na sporo zagadnień do załatwienia – zwłaszcza w przypadku upływu ponad sześciu miesięcy od uznania dziecka przez jego prawnego ojca.

 

Prawny ojciec dziecka jest uprawniony do podejmowania szczególnie ważnych dla dziecka decyzji; artykuł 95 § 4 K.r.o. stanowi: „Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia”. Zmiana nazwiska dziecka (przywrócenie nazwiska biologicznego ojca) z pewnością do takich spraw należy, podobnie jak wydanie dla niego (przez uprawniony organ administracji publicznej) określonego dokumentu tożsamości – dowodu osobistego lub paszportu (w aktualnej praktyce szczególnie przydatnego w podróżach poza strefę Schengen).

 

Pani może samodzielnie wnioskować o zmianę nazwiska dziecka, ale zgoda prawnego ojca będzie wymagana. W przypadku braku zgody między prawnymi opiekunami dziecka decyduje sąd (rozpoznający sprawę według przepisów K.p.c.). Wymaganie zgody obojga prawnych rodziców dziecka na zmianę nazwiska dziecka wynika również z ustawy o zmianie imienia i nazwiska, której artykuł 8 brzmi:

 

„1. Zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które zrodzą się z tego małżeństwa.

2. Zmiana nazwiska jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci pod warunkiem, że drugi z rodziców wyraził na to zgodę, chyba że nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych, nie żyje lub nie jest znany albo jest pozbawiony władzy rodzicielskiej. Jeżeli w chwili zmiany nazwiska dziecko ukończyło 13 lat, do zmiany nazwiska dziecka jest potrzebne także wyrażenie zgody przez dziecko.

3. W przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na zmianę nazwiska dziecka.

4. Zgoda dziecka oraz drugiego z rodziców na zmianę nazwiska dziecka powinna zostać wyrażona osobiście przed organami, o których mowa w art. 12, lub w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Osoby zamieszkałe za granicą mogą wyrazić zgodę za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej”.

 

Zakładam, że posiada Pani władzę rodzicielską nad dzieckiem. Jednym z przejawów sprawowania władzy rodzicielskiej jest przysługiwanie rodzicowi statusu przedstawiciela ustawowego dziecka (art. 98 K.r.o.). Artykuł 8 ust. 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska brzmi: „Zmiana imienia lub nazwiska małoletniego dziecka następuje na pisemny wniosek przedstawiciela ustawowego dziecka. Przepisy art. 8 ust. 2-4 stosuje się odpowiednio”. Wnioski o zmianę nazwiska kieruje się do właściwego organu (art. 10 powyższej ustawy), właściwość organów została zaś uregulowana w treści artykułu 12 ustawy o zmianie imienia i nazwiska:

 

„1. Decyzję o wyrażeniu zgody na zmianę imienia lub nazwiska bądź o odmowie wyrażenia zgody na zmianę imienia lub nazwiska wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego wnioskodawcy albo jego zastępca, a w przypadku braku takiego miejsca – kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na ostatnie miejsce pobytu stałego wnioskodawcy albo jego zastępca.

2. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w ust. 1, w sprawach określonych w ustawie rozstrzyga kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy dla miasta stołecznego Warszawy albo jego zastępca”.

 

Oczywiście – zgodnie z Konstytucją RP oraz K.p.a. – można zaskarżyć decyzję (według K.p.a. decyzje administracyjne zaskarża się odwołaniami), ale proszę mieć na uwadze dobre przygotowanie się do zawnioskowania o przywrócenie nazwiska biologicznego ojca dziecka. To zaś kieruje naszą uwagę znów na Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

 

Gdyby nawet prawny ojciec zgodził się na zmianę nazwiska dziecka, to i tak pozostałaby prawna więź między nim a dzieckiem; zapewne również przysługiwałaby mu nadal władza rodzicielska, w tym prawo do współdecydowania o ważniejszych sprawach dziecka (art. 95 K.r.o.). Biologiczny ojciec w takiej sytuacji pozostałby – nawet w przypadku identyczności nazwiska – osobą prawnie obcą dziecku.

 

Jeśli dobrze zrozumiałem kontekst sytuacyjny, to chodzi o doprowadzenie do zakończenia więzi prawnej między dzieckiem a partnerem, z którym się Pani rozstała. Zapewne również chodzi również o uregulowanie więzi prawnej między dzieckiem a jego biologicznym ojcem – aby to on mógł stać się ojcem prawnym swego biologicznego dziecka. Dziecka – ponieważ jest człowiekiem, a nie rzeczą – nie można ot tak sobie „przepisać”.

 

Prawodawca tym większe wymogi prawne stawia, im zagadnienie uważa za ważniejsze. Nawet w przypadku umów dotyczących rzeczy wymagana jest określona forma prawna; np. forma aktu notarialnego w przypadku czynności prawnych dotyczących nieruchomości – art. 158 Kodeksu cywilnego (skrótowo: K.c.).

 

Podstawowym założeniem ustawodawcy było to, że zwłaszcza mężczyznom zależy (może zależeć) na rozwiązaniu więzi prawnej z dzieckiem; przykładem jest brzmienie artykułu 78 K.r.o.:

 

„§ 1. Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.

§ 2. Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio”.

 

Niekiedy kobiety (również żyjące w małżeństwie) dążą do rozwiązania więzi prawnej między mężczyzną a dzieckiem. Artykuł 82 K.r.o. stanowi:

 

„§ 1. Mężczyzna, który uznał ojcostwo, wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje – przeciwko dziecku.

§ 2. Matka wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko dziecku i mężczyźnie, który uznał ojcostwo, a jeżeli mężczyzna ten nie żyje – przeciwko dziecku.

§ 3. Dziecko wytacza powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przeciwko mężczyźnie, który uznał ojcostwo, i przeciwko matce, a gdy matka nie żyje – tylko przeciwko temu mężczyźnie. Jeżeli mężczyzna ten nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy”.

 

Jeśli nie minęło 6 miesięcy od uznania dziecka, to łatwiej byłoby doprowadzić do rozwiązania prawnej więzi między dzieckiem a jego prawnym ojcem – nie tylko w przypadku wytoczenia przez owego pana powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania dziecka. Zapewne Pani by takie powództwo uznała.

 

Jeśli minęło ponad 6 miesięcy od uznania dziecka przez prawnego ojca, to w grę może wchodzić zawnioskowanie do prokuratora o to, by wytoczył powództwo w trybie artykułu 86 K.r.o.: „Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania”. Prokurator nie jest związany wyżej wskazanym terminem sześciomiesięcznym.

 

W przypadku chęci kompleksowego załatwienia sprawy – a więc nie tylko przywrócenia nazwiska biologicznego ojca, lecz także prawnego uregulowania ojcostwa – proponowałbym skontaktować się z prokuraturą i tam poprosić o skontaktowanie z prokuratorem, który jest wyznaczony do zajmowania się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego (być może również sprawami cywilnymi). Formalnie można zawnioskować o to, by prokurator skorzystał z przysługującej mu kompetencji na podstawie artykułu 86 K.r.o.

 

Zapewne prokurator przystąpi do wykonania czynności sprawdzających – w tym do przesłuchania szczególnie zaangażowanych w sprawę osób dorosłych (zwłaszcza Pani, Pani byłego partnera oraz biologicznego ojca dziecka). Status urzędu prokuratorskiego wskazuje na to, że zapewne będą potrzebne dowody przemawiające na rzecz wytoczenia przez prokuratora odnośnego powództwa. Prokurator bowiem – podobnie jak inne strony postępowań cywilnych – będzie miał obowiązek udowodnić ważne dla sprawy okoliczności (art. 6 K.c., art. 232 K.p.c.). Proszę liczyć się (również w sądzie) z różnymi pytaniami – w tym dotyczącymi zagadnień osobistych, a nawet intymnych. Trudno jest mi przewidywać, jakich dowodów będzie oczekiwał prokurator, ale – według aktualnego stanu wiedzy – duże znaczenie w tego rodzaju sprawach mają dowody z badań genetycznych (DNA).

 

Kontrowersyjne może być pobranie materiału genetycznego od dziecka bez zgody jego prawnego ojca, a zwłaszcza wbrew jego zakazowi. Proszę również pamiętać o treści artykułu 85 K.r.o.:

 

„§ 1. Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.

§ 2. Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne”.

 

Jeśli prawny ojciec dziecka sprzeciwia się przywróceniu nazwiska ojca biologicznego, to rozwiązanie więzi prawnej między dzieckiem a obcym mu genetycznie mężczyzną otworzy uregulowanie prawnej więzi między dzieckiem a innym mężczyzną. Nawet bez takiego uregulowania powinno być łatwiej doprowadzić do zmiany nazwiska dziecka.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć - III =

»Podobne materiały

Porozumienie w kwestii podziału majątku

Ja i były mąż jesteśmy właścicielami samochodu. Chcemy, by po rozwodzie pojazd został własnością męża. Czy muszę mieć sądowy podział majątku, czy wystarczy nasze porozumienie w kwestii podziału majątku? Jak to najszybciej rozwiązać?

 

Przedawnienie wykonania kary po niestawieniu się w zakładzie karnym

W listopadzie 1992 r., po odbyciu kary 1 roku pozbawienia wolności, wyszedłem na warunkowe zwolnienie (6 miesięcy). Wyrok ten został mi odwieszony 1,5 roku później, gdyż dopuściłem się pobicia. Za to przestępstwo zostałem ukarany karą 1 roku pozbawienia wolności – wyrok uprawomocnił się w

 

Starania o wcześniejszy zwrot zatrzymanego prawa jazdy

Kilka tygodni temu zostałam zatrzymana przez policję przy rutynowej kontroli (nie złamałam przepisów ruchu drogowego). Poddano mnie badaniu alkomatem. Okazało się, że miałam ok. 1 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Zostałam zatrzymana; zabrano mi prawo jazdy. Wyraziłam zgodę na dobrowolne poddani

 

Oskarżenie o założenie i udział w działaniach grupy przestępczej

Osiem lat temu zastosowano wobec mnie tymczasowy areszt przy zarzutach z art. 286 § 1 K.k. w zw. z art. 294 § 1 K.k. i art. 12, 272, 258 § 3 tego kodeksu. Wyłączono mnie z postępowania ze względu na choroby. Oskarżonych było 14 osób, wszyscy zostali skazani, ale uniewinniono ich z zar

 

Równomierne obciążenie zajęciami nauczyciela

Jestem nauczycielką w szkole podstawowej. Jednego dnia mam dwie godziny zajęć, natomiast w inny dzień – aż siedem. Chciałabym się dowiedzieć, czy nie stanowi to naruszenia zapisu w Karcie Nauczyciela o równomiernym obciążeniu zajęciami. Czy istnieją jakieś przepisy regulujące liczbę „oki

 

Sprzedaż samochodu na Allegro za 97 zł – cena 1000-krotnie niższa od wartości rynkowej

Kilka dni temu wystawiłam na sprzedaż na Allegro samochód w kwocie 97 zł (wystawiając samochód, wpisałam kolejno: dziewięć, siedem, kropka, zero, zero, zero) zamiast, oczywiście, 97 000 zł. Zanim się zorientowałam, że system źle odczytał wpisaną przeze mnie cenę, ktoś już kliknął „Kup Ter

 

Pozew o przywrócenie posiadania lokatora usuniętego z mieszkania

Byłam najemcą mieszkania. Zgodnie z umową najmu miałam uiszczać na rzecz wynajmującego (właściciela) wynagrodzenie z tytułu najmu, a na rzecz spółdzielni opłaty za używanie lokalu. Popadłam w kłopoty finansowe: płaciłam za najem mieszkania, ale zalegałam z zapłatą czynszu do spółdzielni. Wynajmujący

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »