Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przeszkoda węzła małżeńskiego w prawie kościelnym

Autor: Paulina Wysocka • Opublikowane: 28.10.2010

Jedną z przeszkód zrywających w prawie kanonicznym jest przeszkoda węzła małżeńskiego, czyli niemożliwość zawarcia związku małżeńskiego przez osobę już związaną sakramentem małżeństwa. Istotą tej przeszkody jest ochrona jedności i nierozerwalności małżeństwa (kan. 1056 K.p.k.).



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kan. 1085 § 1 Kodeksu prawa kanonicznego wprowadza zasadę, zgodnie z którą nieważnie usiłuje zawrzeć małżeństwo, kto jest związany węzłem poprzedniego małżeństwa, nawet niedopełnionego. Oznacza to, że jeśli osoba zawarła już związek małżeński, nie może wstąpić w kolejny, bez względu na to czy pierwsze małżeństwo zostało dopełnione, czy nie.

 

Prawo wprowadza rozróżnienie małżeństwa na:

 

  1. małżeństwo zawarte i dopełnione – tak nazwać można małżeństwo, jeśli małżonkowie podjęli w sposób ludzki akt małżeński przez się zdolny do zrodzenia potomstwa, do którego to aktu małżeństwo jest ze swojej natury ukierunkowane i przez który małżonkowie stają się jednym ciałem (kan. 1061 § 1 K.p.k.), czyli jeśli podjęli współżycie seksualne; takie małżeństwo jest bezwzględnie nierozerwalne (dopóki żyje współmałżonek, nie będzie możliwe zawarcie kolejnego małżeństwa);
  2. małżeństwo tylko zawarte (niedopełnione) – małżonkowie nie podjęli współżycia seksualnego; ten rodzaj małżeństwa podlega nierozerwalności względnej (po spełnieniu przewidzianych prawem warunków, będzie możliwe związanie się kolejnym węzłem małżeńskim).

 

Jeśli po zawarciu małżeństwa małżonkowie zamieszkali razem, przyjmuje się, że małżeństwo zostało dopełnione. Twierdzenie przeciwne musi zostać udowodnione (kan. 1061 § 2 K.p.k.). Nie można jednak uznać małżeństwa za dokonane, jeśli współżycie między małżonkami było podjęte w wyniku zastosowania przymusu fizycznego. W przypadku zaistnienia przymusu psychicznego małżeństwo mimo wszystko uważa się za dokonane.

 

Dla nieważności kolejnego małżeństwa nie ma znaczenia to, czy poprzednie małżeństwo było zawarte ważnie czy nieważnie. Dopóki nie zostanie stwierdzone zgodnie z prawem i w sposób pewny, że małżeństwo poprzednie jest nieważne lub zostało rozwiązane, nie można wstąpić w kolejny związek małżeński (kan. 1085 § 2 K.p.k.). Będzie on nieważny, nawet jeśli po jego zawarciu stwierdzono by nieważność małżeństwa poprzedniego. Małżeństwo w prawie kościelnym cieszy się bowiem szczególną ochroną i przychylnością prawa, co oznacza, że w przypadku wątpliwości należy je uważać za ważne, dopóki nie udowodni się czegoś przeciwnego. Dlatego, jeśli osoba chce zawrzeć kolejny związek małżeński, musi najpierw uzyskać prawomocny wyrok sądu kościelnego stwierdzający nieważność małżeństwa poprzedniego, zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

 

Ustanie przeszkody węzła małżeńskiego

 

Zgodnie z przepisami prawa kanonicznego przeszkoda węzła małżeńskiego może ustać, a więc dopuszcza się pewne wyjątki, kiedy osoba może zawrzeć kolejne małżeństwo.

 

  1. Rozwiązanie małżeństwa niedopełnionego. Małżeństwo niedopełnione, czyli takie, które nie zostało potwierdzone podjęciem współżycia seksualnego lub też współżycie seksualne między małżonkami zostało podjęte, ale pod wpływem przymusu fizycznego, może zostać rozwiązane na mocy dyspensy papieża. Musi jednak istnieć ku temu słuszna przyczyna. Oznacza to, że małżonkowie, którzy chcą rozwiązania swojego małżeństwa, muszą przedstawić konkretny ku temu powód, który przekona papieża do udzielenia dyspensy (np. uzyskanie rozwodu cywilnego, rozkład pożycia małżeńskiego bez szans na poprawę w przyszłości). Prośbę o dyspensę skierowaną do Biskupa Rzymu małżonkowie powinni złożyć przez ordynariusza miejsca. Aby ważnie zawrzeć kolejne małżeństwo, trzeba przedstawić autentyczne powiadomienie o reskrypcie dyspensy papieskiej.
  2.  

  3. Przywilej Pawłowy. Jest to możliwość rozwiązania małżeństwa zawartego między dwiema osobami nieochrzczonymi w sytuacji, kiedy jedna z nich przyjmuje ważny chrzest, a druga nie chce przyjąć chrztu i odchodzi od osoby ochrzczonej. Małżeństwo rozwiązuje się w chwili zawarcia przez osobę ochrzczoną nowego małżeństwa z inną osobą ochrzczoną. Warunkiem niezbędnym do skorzystania z przywileju Pawłowego jest zapytanie osoby nieochrzczonej, czy nie chce przyjąć chrztu. O rozwiązaniu małżeństwa orzeka sąd kościelny. Aby ważnie zawrzeć kolejne małżeństwo trzeba przedstawić dekret ordynariusza miejsca potwierdzający zaistnienie warunków do skorzystania z przywileju Pawłowego.
  4.  

  5. Rozwiązanie małżeństwa a lege. Pod pojęciem rozwiązania małżeństwa a lege kryją się dwa przywileje. Pierwszy z nich pozwala mężczyźnie, który miał równocześnie kilka żon i przyjął chrzest, zostać z jedną z nich i rozwiązać małżeństwo z pozostałymi. Wybór żony jest możliwy tylko wtedy, gdy niemożliwe jest pozostanie z pierwszą. Przepis ten stosuje się analogicznie do kobiety mającej jednocześnie kilku mężów. Drugi przywilej pozwala nieochrzczonemu, po przyjęciu chrztu, zawrzeć nowe małżeństwo, jeśli nie ma możliwości zamieszkania z nieochrzczonym współmałżonkiem z powodu uwięzienia lub prześladowania. Do ważnego zawarcia kolejnego małżeństwa trzeba przedstawić dekret ordynariusza miejsca potwierdzający istnienie któregoś z przypadków a lege.
  6.  

  7. Rozwiązanie małżeństwa na korzyść wiary. Jest to przywilej umożliwiający rozwiązanie małżeństwa, którego przynajmniej jedna strona nie jest ochrzczona. Z prawa tego może skorzystać osoba wierząca, która chce rozwiązania swojego małżeństwa ze stroną nieochrzczoną, a nawet osoba trzecia, pragnąca zawrzeć małżeństwo ze stroną ochrzczoną. Ponadto konieczne będzie spełnienie kilku, przewidzianych prawem, warunków, m.in. zaistnienie zupełnej i nieodwracalnej separacji między małżonkami. Aby ważnie zawrzeć kolejne małżeństwo trzeba przedstawić dokument stolicy Apostolskiej informujący o rozwiązaniu małżeństwa na mocy przywileju wiary.
  8.  

  9. Śmierć współmałżonka. Małżeństwo sakramentalne, zgodnie z prawem kanonicznym, trwa od chwili złożenia wzajemnych oświadczeń woli o chęci zawarcia związku małżeńskiego do momentu śmierci jednego z małżonków. Dlatego też po śmierci współmałżonka można ważnie zawrzeć kolejny związek małżeński. Trzeba jednak przedstawić dokument śmierci współmałżonka, wystawiony przez organy państwowe lub kościelne, a gdy uzyskanie takiego dokumentu jest niemożliwe – orzeczenie o domniemanej śmierci współmałżonka wystawione przez ordynariusza miejsca.
  10.  

  11. Stwierdzenie nieważności małżeństwa. Następuje na skutek stwierdzenia istnienia jednej z przeszkód zrywających w chwili zawierania małżeństwa, co powoduje jego nieważność od samego początku. Aby ważnie zawrzeć kolejne małżeństwo, trzeba przedstawić prawomocny wyrok sądu kościelnego stwierdzający nieważność małżeństwa, zaopatrzony w klauzulę wykonalności.


Stan prawny obowiązujący na dzień 28.10.2010


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 - pięć =

 

»Podobne materiały

Pokrewieństwo jako przeszkoda do zawarcia małżeństwa

Autorka charakteryzuje przeszkodę zrywającą uniemożliwiającą zawarcie wyznaniowego związku małżeńskiego, jaką jest pokrewieństwo. Objaśnia też różnicę w traktowaniu zagadnienia pokrewieństwa przy zawieraniu małżeństw przez Kodeks prawa kanonicznego i Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

 

Separacja w prawie kościelnym

Autorka objaśnia, czym jest instytucja separacji w prawie kościelnym oraz jakie przesłanki upoważniają do jej uzyskania.

 

Zawarcie małżeństwa konkordatowego

Autorka omawia zagadnienia związane z zawarciem małżeństwa konkordatowego.

 

Wymóg wyznania katolickiego dla kandydatów na organistów i kościelnych

Artykuł objaśnia przepisy prawa, które uzasadniają zatrudnianie na stanowisku organisty i kościelnego jedynie osób będących katolikami.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »