Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przestępstwo a wykroczenie skarbowe

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 29.10.2015

Przestępstwa i wykroczenia skarbowe stypizowane są w jednej ustawie, a podstawowym kryterium ich rozróżnienia jest rodzaj kary, która grozi za popełnienie czynu.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przestępstwa i wykroczenia a przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe

Zgodnie z art. 1 § 1 Kodeksu karnego1 odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, przy czym zgodnie z art. 1 § 2 K.k. nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Natomiast zgodnie z art. 1 § 1 Kodeksu wykroczeń2 odpowiedzialności za wykroczenie podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagany.

 

Jak wynika z powyższych przepisów, podstawowym kryterium rozróżnienia przestępstwa od wykroczenia jest kwestia szkodliwości społecznej. O popełnieniu przestępstwa możemy bowiem mówić wyłącznie w przypadku gdy popełniony czyn jest szkodliwy społecznie w stopniu większym niż znikomy. Ograniczenie takie nie ma natomiast zastosowania w przypadku wykroczeń, gdzie przesłanką odpowiedzialności jest szkodliwość społeczna, jednak bez jej stopniowania. Wykroczeniem może być więc również czyn, który jest szkodliwy społecznie w stopniu znikomym.

 

Poza stopniem szkodliwości społecznej istotne jest oczywiście, aby określony czyn będący wykroczeniem lub przestępstwem został stypizowany we właściwej ustawie:

 

  1. w Kodeksie karnym w przypadku przestępstw,
  2. w Kodeksie wykroczeń w przypadku wykroczeń.

 

Należy mieć jednak na uwadze, że zarówno przestępstwa, jak i wykroczenia mogą być stypizowane poza kodeksami, w ustawach szczególnych (przykładem takiego aktu prawnego jest ustawa o wychowaniu w trzeźwości3).

 

Trzecim kryterium rozróżnienia przestępstw i wykroczeń jest przewidywana sankcja za popełnienie czynu. W przypadku przestępstw jest to kara pozbawienia wolności, ograniczenia wolności bądź grzywna, natomiast w przypadku wykroczeń są to kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagany.

 

Odmienne niż w przypadku „zwykłych” przestępstw i wykroczeń są natomiast zasady kwalifikowania danego czynu do przestępstw skarbowych oraz wykroczeń skarbowych. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 Kodeksu karnego skarbowego4 odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe podlega, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, przy czym zgodnie z art. 1 § 2 K.k.s. nie jest przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Znikomość społecznej szkodliwości wyklucza więc zakwalifikowanie danego czynu zarówno do przestępstw, jak i wykroczeń skarbowych, odmiennie niż ma to miejsce w przypadku „zwykłych” wykroczeń (uregulowanych w Kodeksie wykroczeń, a nie w Kodeksie karnym skarbowym).

 

Podobnie kwestia uregulowania we właściwej ustawie nie ma znaczenia dla przestępstw i wykroczeń skarbowych, bowiem zarówno pierwsza, jak i druga kategoria tych czynów zabronionych uregulowana jest w tym samym akcie prawnym – Kodeksie karnym skarbowym. Jedynym kryterium rozróżnienia przestępstw skarbowych od wykroczeń skarbowych pozostaje więc rodzaj kary, którą zagrożony jest czyn. Zgodnie z art. 53 § 2 K.k.s. przestępstwo skarbowe jest to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny w stawkach dziennych, kary ograniczenia wolności lub kary pozbawienia wolności. Natomiast zgodnie z art. 53 § 3 K.k.s. wykroczenie skarbowe jest to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo, jeżeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. Wykroczeniem skarbowym może być także inny czyn zabroniony, jeżeli kodeks tak stanowi. Minimalne wynagrodzenie w rozumieniu K.k.s. jest to wynagrodzenie za pracę ustalone na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę5.

 

Inne różnice pomiędzy przestępstwem a wykroczeniem skarbowym

 

Ważną różnicą pomiędzy przestępstwem a wykroczeniem skarbowym jest możliwość nakładania za wykroczenia skarbowe kary grzywny w drodze mandatu karnego, co nie jest dozwolone w przypadku popełnienia przestępstwa. Ponadto:

 

  1. zgodnie z art. 120 K.k.s. w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe stronami są: oskarżyciel publiczny, oskarżony, podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej oraz interwenient, natomiast w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe stronami są: oskarżyciel publiczny, oskarżony oraz interwenient.
  2. w sprawach o przestępstwa skarbowe oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców (art. 77 Kodeksu postępowania karnego6 w związku z art. 113 § 1 K.k.s), a w sprawach o wykroczenia skarbowe oskarżony może korzystać z pomocy jednego obrońcy, przy czym może to być oprócz adwokata również radca prawny (art. 122a K.k.s.).

 

Zbieg przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych

 

Zgodnie z art. 6 K.k.s. ten sam czyn może stanowić tylko jedno przestępstwo skarbowe albo tylko jedno wykroczenie skarbowe. Dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności, uważa się za jeden czyn zabroniony; w zakresie czynów zabronionych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej za krótki odstęp czasu uważa się okres do 6 miesięcy.

 

Zgodnie z art. 7 K.k.s., jeżeli ten sam czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach kodeksu, przypisuje się tylko jedno przestępstwo skarbowe lub tylko jedno wykroczenie skarbowe na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów. W takim wypadku sąd wymierza karę na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą, a jeżeli zbiegające się przepisy przewidują zagrożenia takie same – na podstawie przepisu, którego znamiona najpełniej charakteryzują czyn sprawcy. Nie stoi to na przeszkodzie orzeczeniu także innych środków przewidzianych w kodeksie na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów.

 

Natomiast zgodnie z art. 8 K.k.s. – jeżeli ten sam czyn będący przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym wyczerpuje zarazem znamiona przestępstwa lub wykroczenia określonego w przepisach karnych innej ustawy, stosuje się każdy z tych przepisów. Wykonaniu podlega tylko najsurowsza z kar, co nie stoi na przeszkodzie wykonaniu środków karnych lub innych środków orzeczonych na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów. Środki karne i środki zabezpieczające oraz dozór stosuje się, chociażby je orzeczono tylko na podstawie jednego ze zbiegających się przepisów; w razie orzeczenia za zbiegające się czyny zabronione zakazów tego samego rodzaju lub pozbawienia praw publicznych, sąd stosuje odpowiednio przepisy o karze łącznej. Jeżeli obok kary najsurowszej, która podlega wykonaniu, orzeczono także karę grzywny, również ta kara podlega łącznemu wykonaniu; w razie orzeczenia obok kary najsurowszej kilku kar grzywny, łącznemu wykonaniu podlega tylko najsurowsza kara grzywny.

 

 

 

 

____________________________

1 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.)

2 Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r., poz. 1094, z późn. zm.)

3 Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2015 r., poz. 1286, z późn. zm.)

4 Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r., poz. 186, z późn. zm.)

5 Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z późn. zm.)

6 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.)


Stan prawny obowiązujący na dzień 29.10.2015


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 minus 2 =

 

»Podobne materiały

Wybrane wykroczenia i przestępstwa skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym

Podatnicy, którym zdarza się popełniać błędy – co jest normalne, gdyż nie myli się tylko ten, kto nic nie robi – martwią się konsekwencjami podatkowymi i nie są na ogół świadomi, że poza tego rodzaju następstwami mogą spotkać ich również przykre konsekwencje wynikające z ustawy z dn

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »