Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przesłanki pozbawienia władzy rodzicielskiej

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 15.01.2014

Czy kompletny brak zainteresowania dzieckiem oraz niepłacenie alimentów to wystarczające przesłanki pozbawienia władzy rodzicielskiej? Na podstawie postanowienia sądu dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej. Prawa rodziców do małoletniego zostały ograniczone. Ojciec nie może sprawować bezpośredniej opieki nad synem, bo pracuje za granicą. Jednakże łoży na utrzymanie dziecka i jest z nim w stałym kontakcie. Matka nie interesuje się dzieckiem, mimo że mieszka w tej samej miejscowości. Czy w tej sytuacji jest szansa, aby matka dziecka została pozbawiona władzy rodzicielskiej?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

 

Poniższa odpowiedź została oparta na Pani pytaniu i jego ocenie prawnej. Z treści Pani pytania wynika, iż dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej. Problemy sprawia matka dziecka, która mimo nałożonych na nią alimentów nie łoży na utrzymanie dziecka, nie utrzymuje z dzieckiem żadnych kontaktów. Zachowanie ojca jest wręcz przeciwne. Dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej tylko z uwagi na pobyt ojca za granicą. Mimo odległości dzielącej go z dzieckiem stara się, najlepiej jak potrafi, utrzymywać z dzieckiem kontakt. Rodzice mają ograniczoną władzę rodzicielską. Chciałaby Pani wiedzieć, czy w opisanej sytuacji są przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej matki dziecka.

 

Zgodnie z art. 111 § 1 K.r.o., jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

 

Mając na uwadze powyższą treść przepisu, należy zastanowić się, jakie obowiązki względem dziecka ma rodzic. Wyraźnie należy podkreślić, iż jedną z przesłanek pozbawienia władzy rodzicielskiej jest rażące zaniedbywanie swoich obowiązków względem dziecka.

 

W pierwszej kolejności każdy rodzic zobowiązany jest do szacunku i wspierania dziecka (art. 87 K.r.o.). Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 K.r.o.). Istotne jest jednak, aby władza rodzicielska była wykonywana zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym. Władza obejmuje nie tylko element wychowawczy, ale także zarządczy, odnoszący się do majątku dziecka. Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 K.r.o.). Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską (art. 101 § 1 K.r.o.). Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

 

Mając na uwadze powyższe, zachowanie matki dziecka winno być poddane ocenie z punktu widzenia ww. obowiązków jako podstawowych obowiązków, które obciążają każdego z rodziców. W pytaniu wskazuje Pani, iż matka w żaden sposób nie troszczy się o dziecko, nie łoży na jego utrzymanie, nie kontaktuje się z nim, nie troszczy się o jego stan zdrowia.

 

W mojej ocenie wskazane przez Panią sytuacje, o ile dają podstawę do wystąpienia z żądaniem pozbawienia matki dziecka władzy rodzicielskiej, o tyle muszą zostać w toku postępowania udowodnione. Nie podaje Pani, w jakim wieku jest dziecko. Jeżeli bowiem dziecko jest w wieku powyżej 5 lat, wówczas (w zależności od jego rozwoju) możliwe będzie poddanie dziecka badaniu przez rodzinny ośrodek opiekuńczo-wychowawczy na okoliczność zachowania matki względem dziecka, czy dziecko ma świadomość istnienia matki, czy wie, kim dana kobieta dla niego jest, jaka relacja łączy dziecko z matką.

 

O ile zatem podstawy merytoryczne istnieją, o tyle konieczne będzie udowodnienie powyższego przed sądem. Wskazuje Pani, iż matka dziecka nie łoży na jego utrzymanie. Mając na uwadze powyższe, konieczne jest założenie sprawy karnej z art. 209 § 1 Kodeksu karnego (niealimentacja). W art. 209 § 1 określone zostało przestępstwo niealimentacji, którego istota polega na uporczywym uchylaniu się od realizacji obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, przez co naraża się ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Warunkiem koniecznym pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności jest zatem wykazanie, iż mimo możliwości finansowych nie płaci alimentów.

 

Jak podnosi się w literaturze, „zaniedbywanie przez rodziców ich obowiązków względem dziecka uzasadnia pozbawienie władzy rodzicielskiej tylko wtedy, gdy ma charakter rażący. Za takie mogą być uznane zaniedbania poważne, np. pijaństwo, marnotrawstwo, prowadzenie rozwiązłego trybu życia, uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. Zaniedbania mniejszej wagi uzasadniają z reguły tylko wydanie zarządzeń przewidzianych w art. 109, chyba że są nacechowane nasileniem złej woli, uporczywością i niepoprawnością”*.

 

Zachowanie matki w mojej ocenie jest nacechowane złą wolą, bowiem jak sama Pani wskazuje, matka mieszka w tej samej miejscowości co dziecko i ma możliwość kontaktu z dzieckiem, jak i jego rodzicami zastępczymi. Brak jakiejkolwiek troski świadczyć może jedynie o złej woli i ogólnej niechęci matki do dziecka. Powyższe natomiast wskazuje, iż zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich jest rażące i jako takie nie zasługuje na ochronę.

 

Na okoliczność braku utrzymywania kontaktów zasadne byłoby złożenie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków (wskazanych z imienia i nazwiska, z podanym miejscem zamieszkania), na okoliczność braku styczności matki z dzieckiem, braku troski, dbałości o stan zdrowia, wychowanie.

 

Postępowanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej jest bowiem postępowaniem cywilnym, do którego zastosowanie znajdzie reguła ogólna, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

 

 

 

 

*Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kalus Stanisława, Czech Bronisław, Domińczyk Tadeusz, Piasecki Kazimierz (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie III, Warszawa 2006, s. 960.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • osiem minus cztery =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki