Mamy 11 794 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przeprowadzenie postępowania spadkowego szybko i bez zbędnych wydatków

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 14.01.2010

Przed niespełna 4 miesiącami zmarli moi rodzice, którzy byli właścicielami dużego domu i działki. Nie pozostawili po sobie testamentu. Mam jednego (dorosłego) brata kawalera. Drugi brat zmarł przed 10 laty, ale pozostawił żonę i dwie córki. Kto w takiej sytuacji dziedziczy i w jakich częściach? Chciałbym również się dowiedzieć, jak przeprowadzić postępowanie spadkowe (szybko i tanio). I co z podatkiem od spadków i darowizn – czy trzeba coś komuś zgłaszać, co należy zrobić, aby nie narazić się na niepotrzebne koszty? Moi rodzice mieszkali na drugim końcu Polski, gdzie należy składać odpowiednie dokumenty, w jakim urzędzie?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przeprowadzenie postępowania spadkowego szybko i bez zbędnych wydatków

Dziedziczenie ustawowe

Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego, z braku testamentu, w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Równocześnie, jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

 

Innymi słowy, każdemu z trójki dzieci zmarłych rodziców (w tym Pańskiemu nieżyjącemu bratu) przysługiwałoby zasadniczo po 1/3 spadku. Skoro jednak jedno z dzieci nie dożyło otwarcia spadku (brat Pana), ale pozostawiło własne dzieci (wnuki zmarłych) udział Pańskiego brata (czyli 1/3 spadku) przechodzi na jego dzieci (2 córki). Każda z córek zmarłego brata ma zatem prawo do 1/6 spadku (1/3 : 2). Pan ma prawo do 1/3 spadku, podobnie jak Pański żyjący brat (kawaler).

 

Co do Pana pytania o „szybkie i tanie” przeprowadzenie postępowania spadkowego, to niestety jedno wyklucza raczej drugie.

Sądowe postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku

Niewątpliwie tańszą drogą jest droga sądowego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. W takim postępowaniu sąd wydaje postanowienie określające, kto odziedziczył spadek i w jakich częściach. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, który może złożyć w sądzie m.in. każdy ze spadkobierców, to koszt 50 zł (opłata sądowa). Sądy załatwiają podobne sprawy, jeżeli nie pojawią się jakieś kwestie sporne, w terminie 2-3 miesięcy. Musze przy tym wskazać, że jeżeli sąd miałby wydać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przed upływem 6 miesięcy od śmierci spadkodawców, to sąd będzie nadto musiał odebrać od każdego ze spadkobierców oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, a to dodatkowy koszt 50 zł od każdego ze spadkobierców. Jeżeli sąd miałby wydać takie postanowienie po upływie sześciu miesięcy od śmierci spadkodawców, złożenie osobnego oświadczenia i wniesienie związanej z tym opłaty przez spadkobierców nie będzie konieczne albowiem wszyscy spadkobiercy z mocy prawa będą traktowani tak, jakby przyjęli spadek wprost (ze wszystkimi prawami i długami).

Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed notariuszem

Szybszą jest droga notarialna, która jednak wiąże się z wyższymi kosztami. Uzyskanie tzw. aktu dziedziczenia (odpowiednika sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku) jest możliwym nawet w jeden dzień, po wcześniejszym uzgodnieniu z notariuszem, jeżeli stawią się osobiście wszyscy spadkobiercy oraz nie ma pomiędzy nimi sporu co do spadku. Koszt, razem z opłatami związanymi ze złożeniem oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, koniecznością sporządzenia przez notariusza protokołu dziedziczenia, aktu dziedziczenia oraz wydania odpisów tych dokumentów to zazwyczaj kilkaset złotych + VAT, choć może dochodzić nawet do tysiąca złotych + VAT. Wszystko zależy od notariusza. Choć notariuszy wiążą tzw. stawki maksymalne taksy notarialnej, to nie zawsze notariusze ich przestrzegają w praktyce. Jeżeli zdecydowałby się Pan na notariusza, proponuję podzwonić po kilku kancelariach z pytaniem o cenę usługi – może Pan zaoszczędzić nawet kilkaset złotych.

Czy od spadku należy zapłacić podatek i kto może być od niego zwolniony?

W kwestii podatku od spadków i darowizn, zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych (w tym dzieci oraz wnuki zmarłych – a więc Pana i braci), wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. W przypadku drogi notarialnej to notariusz powinien pouczyć Państwa, od jakiej daty liczyć owe 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw.

 

Sądem właściwym w sprawach spadkowych jest wyłącznie sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy. Ponadto dla sprawy o stwierdzenie nabycia spadku właściwy jest zawsze sąd rejonowy (nie zaś np. sąd okręgowy) miejsca określonego jak wyżej.

 

Mogą Państwo wybrać sobie dowolnego notariusza w dowolnym miejscu w Polsce, przypominam jednak, że osobista obecność wszystkich spadkobierców będzie u notariusza konieczna.

Właściwość miejscowa organów podatkowych w sprawach podatku od spadków i darowizn

Właściwość miejscowa organów podatkowych w sprawach podatku od spadków i darowizn w sprawach dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, zachowku wygląda następująco:

 

  1. jeżeli przedmiotem nabycia jest nieruchomość, użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawo do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej, nieodpłatne użytkowanie nieruchomości lub służebność, a nieruchomości są położone w terytorialnym zasięgu działania jednego naczelnika urzędu skarbowego – według miejsca położenia nieruchomości;
  2. jeżeli przedmiotem nabycia jest nieruchomość lub prawa majątkowe wymienione w lit. a i jednocześnie inne prawa majątkowe lub rzeczy ruchome, a nieruchomości są położone w terytorialnym zasięgu działania jednego naczelnika urzędu skarbowego – według miejsca położenia nieruchomości,
  3. w przypadkach innych niż wymienione w lit. a i b – według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a w przypadku braku takiego miejsca – według ostatniego miejsca jego pobytu (§ 7 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 + siedem =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki