.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przepisanie długu

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 05.11.2009

Nie wchodząc w szczegóły, mój ojciec – na skutek pewnych działań na polu gospodarczym i wplątaniu mnie w te działania – doprowadził do tego, że od kilku lat mam poważne zadłużenie w ZUS-ie i urzędzie skarbowym. Należności te są co prawda spłacane, jednakże jeszcze przez wiele lat się od nich nie uwolnię. Ojciec czuje się winny i jest skłonny zgodzić się na przepisanie tego długu na siebie. Domyślam się, że ZUS musiałby wyrazić na to zgodę, ale czy to jest w ogóle możliwe? A może istnieje inne rozwiązanie mojego problemu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przepisanie długu

Czy ojciec może przejąć długi syna wobec ZUS-u?

W stosunkach cywilnoprawnych i obrocie gospodarczym dopuszczalne jest tzw. zwalniające przejęcie długu.

 

Zgodnie bowiem z art. 519 § 1 Kodeksu cywilnego osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu).

 

Przejęcie długu jest umową, na mocy której osoba trzecia wstępuje na miejsce dotychczasowego dłużnika, który w jej wyniku z długu zostaje zwolniony. Przejęcie długu nie powoduje zmiany stosunku zobowiązaniowego, zmienia się jedynie podmiot zobowiązany do świadczenia. Przejmujący dług wstępuje we wszystkie obowiązki dotychczasowego dłużnika.

Przejęcie długu wobec ZUS

Przejęcie długu jest w prawie cywilnym dopuszczalne, o ile przejmowane należności są cywilnoprawne. Wątpliwości pojawiają się natomiast, gdy chodzi o przejęcie długu wobec ZUS-u, czy urzędu skarbowego. Takie należności mają bowiem specyficzny charakter – są należnościami publicznoprawnymi.

 

W wyroku z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie IV CK 56/03 Sąd Najwyższy potwierdził, że należności względem ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jako należności publicznoprawne, nie mogą być przedmiotem obrotu. Oznacza to, że nie można skutecznie przenieść obowiązku zapłaty składek na osobę trzecią. Zdaniem SN, nie można nawet skutecznie przystąpić do takiego długu jako drugi podmiot zobowiązany. Dotyczy to również przypadków przejęcia lub przystąpienia do długu, które odbywają się za zgodą wierzyciela, czyli ZUS-u. ZUS powinien wiedzieć o nieskuteczności przeniesienia obowiązku z tytułu zapłaty składek na osobę trzecią, jednak w praktyce nie zawsze o tym pamięta. Zgoda ZUS-u, jeżeli jakimś sposobem udałoby się ją uzyskać, nie będzie przy tym stanowiła żadnego „koła ratunkowego” dla stron zawierających umowę o przejęciu długów wobec ZUS-u.

 

Reasumując, składki na ZUS (podobnie jak należności podatkowe), jako zobowiązania publicznoprawne, nie mogą być przedmiotem cywilnych rozporządzeń (transakcji), w konsekwencji nie można obracać nimi jak zwykłym długiem.

 

Umowa, mocą której płatnik (dłużnik) zostaje zwolniony z długu wobec ZUS, a w jego miejsce, za zgodą wierzyciela (np. ZUS), wstępuje osoba trzecia (np. nabywca nieruchomości), jest nieważna, gdyż składki na ubezpieczenia jako zobowiązania publicznoprawne nie mogą być przedmiotem cywilnoprawnych zobowiązań.

 

Pozostaje więc zastanowić się nad innymi możliwościami, z których może Pan skorzystać w zaistniałej sprawie.

Czy ZUS może umorzyć dłużnikowi zaległe należności?

Przede wszystkim może się Pan zwrócić do ZUS o umorzenie zaległych należności.

 

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera uregulowania umożliwiające umorzenie należności z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Konieczne jest jednak spełnienie kilku istotnych warunków. Zgodnie z art. 28 ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

 

  1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
  2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z określonych przyczyn,
  3. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
  4. naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
  5. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania na tej podstawie określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z tym rozporządzeniem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

 

  • gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
  • poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,
  • przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

 

Za rodzinę, o której mowa w pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

 

Powyżej wymienione przypadki są katalogiem otwartym. Oznacza to więc, że każda inna sytuacja może także wpływać na umorzenie zaległości w ZUS. Oczywiście pod warunkiem że jej konsekwencją będzie znaczne pogorszenie się sytuacji rodzinnej bądź osobistej dłużnika. Z przytoczonych przykładów widać jednak, że chodzi tutaj o pewne sytuacje wyjątkowe, w jakich znalazł się zobowiązany. Obowiązek wykazania tych szczególnych okoliczności ciąży na osobie, która domaga się umorzenia. Umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne następuje w formie decyzji. Od decyzji tej stronie zainteresowanej przysługuje prawo odwołania.

 

Warto jeszcze nadmienić, że w myśl art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, należności z tytułu składek mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, osobom fizycznym niepodlegającym przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Rodzaje należności z tytułu składek podlegające umorzeniu zostały wymienione w powołanym art. 17. W przypadku umarzania należności na tej podstawie, umorzeniu nie podlega składka na ubezpieczenie emerytalne.

Które składki do ZUS nie podlegają umorzeniu?

Przypomnę jeszcze, iż umorzenie zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych może dotyczyć jedynie należności składkowych finansowanych przez płatnika. Zatem umorzeniu nie podlegają składki finansowane przez ubezpieczonych – niebędących ich płatnikami. Mowa tu o połowie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz całej składce na ubezpieczenie chorobowe. Składki te bowiem są finansowane ze środków osoby ubezpieczonej. Pracodawca natomiast opłaca połowę: składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz całą składkę na ubezpieczenie wypadkowe. Umorzeniu podlega więc połowa składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz cała składka na ubezpieczenie wypadkowe.

 

Wiedzieć też trzeba, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części.

 

Jeśli chodzi o należności podatkowe to organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

 

Reasumując, nic nie stoi na przeszkodzie, aby napisać taki wniosek o umorzenie należności, w najgorszym bowiem wypadku spotka się Pan z odmową ze strony ZUS czy urzędu skarbowego. Proszę jednak starać się jak najlepiej wykazać w tym wniosku swoją trudną sytuację materialną.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V + jeden =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »