Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przemoc psychiczna w małżeństwie a rozwód

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 25.04.2012

Jestem w związku małżeńskim od 24 lat. Mój mąż znęca się nade mną psychicznie (dawniej także i fizycznie). Sądzę, że ma on poważne zaburzenia – jego chorobliwa oszczędność powoduje nieustanne awantury. Chcę rozwodu, ale małżonek grozi, że mnie zabije, jeśli złożę pozew. Na domiar złego niedawno zmarł nasz 19-letni syn. Mamy jeszcze córkę i wnuczka. Dodam, że mąż i ja mamy wspólne mieszkanie (kiedyś było to mieszkanie spółdzielcze). Jak uwolnić się od małżonka? Co będzie z mieszkaniem?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Pani, mąż, syn i córka – każda z tych osób jest odrębnym podmiotem praw i obowiązków. Według prawa (zwłaszcza cywilnego) każdy z tego grona jest osobą fizyczną – art. 8 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.). Zapewne tylko Pani wnuczek jest zbyt młody, aby mógł mieć pełną zdolność do czynności prawnych (art. 10 i następne K.c.).

 

Dlaczego o tym wszystkim napisałem? Celem podstawowym jest ukazanie Pani prawnego aspektu przysługującego Pani prawa do podejmowania decyzji. Jest Pani osobą pełnoletnią, a więc wolno Pani samodzielnie podejmować określone kroki w zakresie prawa, czyli – stosując terminologię fachową – jest Pani uprawniona do dokonywania czynności prawnych, co jest typowe dla osób, którym przysługuje pełna zdolność do czynności prawnych.

 

Lektura przepisów Konstytucji RP (zwłaszcza rozdziału drugiego) powinna Panią umocnić w przekonaniu, że ma Pani prawo podejmować decyzje. Teksty aktów prawnych są (dość) szeroko rozpowszechnione. Jeżeli zdecyduje się Pani na podjęcie kroków prawnych, to zapoznawanie się z takimi aktami będzie szczególnie uzasadnione.

 

Z przysługującą Pani wolnością wiążą się trzy zagadnienia, które należy zaakcentować.

 

  1. Karalność gróźb bezprawnych. Chodzi szczególnie o przepisy Kodeksu karnego (w skrócie K.k.), a zwłaszcza o określenie groźby bezprawnej (art. 115 § 12) i przepisy szczególnie związane z tym problemem (np. artykuły: 190 i 191). Bardzo ważny jest odbiór gróźb, które są kierowane pod Pani adresem. Wywołanie obawy w adresacie groźby, zwłaszcza obawy uzasadnionej, jest prawnie istotne (czyli prawnie relewantne). Groźby bezprawne mogą dotyczyć różnych zagadnień. Szczególnie naganne są groźby popełnienia zbrodni zabójstwa (art. 148 K.k.).
  2. Ochrona dóbr osobistych. W tym zakresie tematycznym szczególnie ważne są artykuły: 23 i 24 K.c. Ustawodawca w artykule 23 K.c. wprost wskazał (między innymi) na cześć i zdrowie jako na prawnie chronione dobra osobiste. W artykule 24 podano możliwe roszczenia. Sądzę, że roszczenie o zadośćuczynienie (także art. 448 K.c.) może być – praktycznie rzecz biorąc – warte Pani szczególnej uwagi, co nie wyklucza innych roszczeń (o zaniechanie naruszeń czy o zapłatę określonej sumy pieniężnej na określony cel).
  3. Odpowiedzialność odszkodowawcza za tak zwane czyny niedozwolone (w ujęciu prawa cywilnego). Ogólne znaczenie ma prawny obowiązek zapłaty odszkodowania za spowodowaną szkodę (art. 415 K.c.). Proponuję, aby przeczytała Pani przepisy K.c. o tak zwanej deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 415 K.c. i następne). Zachęcam do zestawienia swojej sytuacji z odpowiednimi przepisami. Z uwagi na kierowanie pod Pani adresem gróźb dotyczących spowodowania rozstroju zdrowia (zwłaszcza fizycznego) zachęcam do przeanalizowania artykułu 444 i następnych K.c.

 

Moim zdaniem, inny podział majątku wspólnego – w tym odnośnego mieszkania – niż standardowo równy może być w praktyce trudny. Chodzi zarówno o wymogi dowodowe, które są (w wielu przypadkach) wspólne różnym roszczeniom, jak również o Pani możliwości. Co prawda, ma Pani prawo udzielić pełnomocnictwa nie tylko adwokatowi (lub radcy prawnemu), lecz również swojej córce, ale i tak bycie stroną postępowania cywilnego może wymagać aktywności (albo zdrowia – w ogólnie rozumianym kontekście). Zakres osób, którym można udzielić pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym, wskazano w artykule 87 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.).

 

W wielu przypadkach – również w tym – liczenie różnych okoliczności (także liczenie w rozumieniu ścisłym) ma bardzo duże znaczenie. Teraz podaję jeden przykład. Pani zdecyduje, czy bardziej opłaca się (w różnym znaczeniu) wykazywać, że Pani się należy więcej niż połowa majątku wspólnego (szczególnie mieszkania), czy też zdecyduje się Pani oszacować rozliczenia majątkowe ze swoim mężem z różnego tytułu.

 

W artykule 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.o.) wskazano regułę równych udziałów małżonków we wspólnym majątku małżeńskim, ale można udowadniać zasadność innego podziału. W tym przypadku trzeba byłoby odwoływać się do przepisów z zakresu (często zmienianego) prawa spółdzielczego (w tym zapewne do przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Akcentowanie pochodzenia pieniędzy – np. z majątku odrębnego (art. 31 K.r.o. w związku z artykułem 45 K.r.o.) – również w takim przypadku mogłoby mieć znaczenie. Jednak nie można wykluczyć, że Pani mąż, gdyby to było prawnie dopuszczalne, zgłosiłby zarzut przedawnienia jakiegoś roszczenia z Pani strony (art. 117 i następne K.c.). W dodatku niekiedy trudno o dowody – zwłaszcza pisemne (art. 244 i następne K.p.c.).

 

Gdyby wygrała Pani sprawę sądową z tytułu naruszenia dóbr osobistych lub gdyby zostało uznane za zasadne Pani powództwo o odszkodowanie przeciwko mężowi, to byłoby udokumentowane, że jest Pani jego wierzycielem z tego tytułu. W takim przypadku mogłaby Pani skorzystać z rozwiązania o nazwie potrącenie (art. 498 i następne K.c.). W ten sposób mąż byłby dłużnikiem i mogłaby Pani skierować przeciwko niemu nawet komornika, a ewentualnie złożyć oświadczenie o potrąceniu wierzytelności (art. 499 K.c.). Proszę to rozważyć, dokonując stosownych obliczeń (zwłaszcza matematycznych).

 

Aby mógł zostać orzeczony rozwód (art. 56 i następne K.r.o.), niezbędne jest, aby doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. To są podstawowe zagadnienia, które wymagają udowodnienia oraz są one przedmiotem badania przez sąd w trakcie postępowania (uregulowanego w szczególności w artykule 425 i następnych K.p.c.). Sam zupełny rozkład pożycia małżeńskiego (bez cechy trwałości) wystarczy do orzeczenia separacji (art. 611 i następne K.p.c.). Sprawy o rozwód i o separację w pierwszej instancji rozpatrują sądy okręgowe.

 

Wracam do kontekstu ekonomicznego. Zarówno rozwód, jak i separacja wykluczą Panią z grona spadkobierców ustawowych Pani męża (art. 931 K.c.). Proszę jednak zauważyć, że rozwód otworzy każdemu z Państwa prawną możliwość zawarcia nowego małżeństwa. Zakładając, że Pani mąż w przyszłości ożeniłby się ponownie, to przyszła wdowa po nim należałaby do grona jego spadkobierców ustawowych, w dodatku mających prawo do zachowku (art. 991 i następne K.p.c.). Proponuję w swym procesie decyzyjnym uwzględnić swą żyjącą córkę oraz jej zstępnych.

 

Jeszcze jedno zagadnienie ekonomiczne: nie warto, zwłaszcza w tak poważnej sytuacji, rezygnować z orzeczenia przez sąd, kto był winien – zwłaszcza wyłącznie winien – rozkładu pożycia małżeńskiego. Niektórzy po orzeczeniu rozwodu (albo separacji) uświadamiają sobie, że pochopnie i nierozsądnie zgodzili się na rozwód (albo na separację) bez orzekania o winie. Jestem przekonany, że treść artykułu 60 przekona Panią do zasadności udowodnienia winy Pani męża. Od osoby wyłącznie winnej rozkładu pożycia małżeńskiego były małżonek (albo małżonek w przypadku orzeczenia separacji) łatwiej może domagać się dostarczania środków utrzymania – chodzi o tak zwaną alimentację na rzecz byłego małżonka (albo małżonka w przypadku orzeczonej separacji). W tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym wobec krewnych (art. 128-1441 K.r.o.).

 

Może Pani nawet żądać orzeczenia przez sąd rozdzielności majątkowej (zwanej „przymusowym ustrojem majątkowym”) – artykuły od 52 do 54 K.r.o. Można uczynić z tego swoisty punkt wyjścia do późniejszego wystąpienia o rozwód albo o separację. Być może nawet Pani mąż zgodzi się na umowne – w formie aktu notarialnego – uregulowanie małżeńskich zagadnień majątkowych (art. 47 K.r.o.).

 

Proszę pamiętać, że ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej powoduje przekształcenie wspólności we współwłasność (art. 195 i następne K.c.). Jeżeli będzie wola zniesienia współwłasności, to sprawa będzie łatwiejsza. Niekiedy zniesienie współwłasności (art. 210 i następne K.c.) wiąże się z wystąpieniem na drogę sądową.

 

Skoro jesteśmy przy zagadnieniach prawa cywilnego, to trzeba wspomnieć o dwóch kolejnych:

 

  1. Może Pani sporządzić testament (art. 941 i następne K.c.) – np. własnoręcznie (art. 949 K.c.) – i w tym testamencie swego męża wydziedziczyć (art. 1008 i następne K.c.), tj. pozbawić go prawa do zachowku po sobie.
  2. Może Pani wystąpić do sądu okręgowego o ubezwłasnowolnienie swego męża (art. 544 i następne K.p.c. oraz art. 13 i następne K.c.). W postępowaniu w sprawie o ubezwłasnowolnienie jest obowiązek wydania opinii przez odpowiednich specjalistów. W praktyce – bez znaczącej i dłuższej agresji – trudno jest hospitalizować w szpitalu psychiatrycznym osobę, która sobie tego nie życzy, jeśli ma ona pełną zdolność do czynności prawnych.

 

Proszę pamiętać o prawnym obowiązku udowadniania faktów (okoliczności), z których wywodzi się skutki prawne (art. 6 K.c., art. 232 K.p.c.). W formułowaniu wniosków dowodowych pomaga zwrócenie uwagi na treść przepisów o dowodach i ich przeprowadzaniu (art. 227-315 K.p.c.). Bierność (art. 230 K.p.c.) może skutkować negatywnie dla tego, kto jest bierny w danej sprawie.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VIII - pięć =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »