.
Mamy 13 359 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Przekazanie lokalu użytkowego w zamian za dożywocie

Autor: Wioletta Dyl

Mama chce przekazać mi lokal użytkowy, którego jest właścicielką. Ja posiadam drugie mieszkanie, w którym od śmierci taty mieszka mama. Chciałabym w zamian za przekazanie mi lokalu zagwarantować mamie dożywotnie zamieszkanie w tym mieszkaniu i opiekę w razie potrzeby. Myślałam o umowie dożywocia, ale nie wiem, czy możliwe jest, aby przy zapisywaniu mi lokalu użytkowego umowę dożywocia ustanowić w stosunku do innej nieruchomości. Nie ukrywam, że chciałabym w ten sposób wyłączyć wymieniony lokal z ewentualnego roszczenia o zachowek. Jeśli pomysł z dożywociem nie jest dobry, może należałoby ustanowić służebność mieszkania, chociaż wiem, że nie wyłącza to zachowku? Jaka czynność prawna byłaby tu najodpowiedniejsza?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przekazanie lokalu użytkowego w zamian za dożywocie

Umowa dożywocia

Istotę umowy o dożywocie zawarto w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (K.c.). Zgodnie z art. 908 w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości w zamian za przeniesienie na niego jej własności zobowiązuje się zapewnić zbywcy (dożywotnikowi) dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie).

 

Zatem prawo dożywocia polega na żądaniu przez uprawnionego zapewnienia mu dożywotniego utrzymania, w szczególności przez przyjęcie uprawnionego jako domownika, dostarczanie mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, pomocy i pielęgnacji w chorobie, wreszcie sprawienie mu własnym kosztem pogrzebu stosownie do zwyczajów miejscowych. Żądanie to jest skierowane wobec osoby, która w zamian za prawo dożywocia nabywa od dożywotnika własność nieruchomości. Dożywocie „obciąża” nieruchomość przeniesioną na nabywcę w zamian za to prawo (art. 910 § 1 K.c. – „§ 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia.”). Zatem niemożliwe jest ustanowienie prawa dożywocia na przedmiocie (Pani mieszkanie), który nie był przedmiotem świadczenia dożywotnika (Pani mamy). Umowa o takim skutku nie byłaby umową o dożywocie. Nie jest zatem dopuszczalne ustanowienie dożywocia na nieruchomości, której własności Pani jako obowiązana wobec dożywotnika nie nabyła od niego na podstawie umowy o dożywocie (art. 908 § 2, art. 910 § 1 K.c.).

 

Istnieje kontrowersyjny pogląd, że możliwe jest ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego (użytkowania, służebności) na innej nieruchomości niż ta, która była przedmiotem świadczenia dożywotnika. Pogląd ten jednak jest dyskusyjny wobec tego, że prawa te wchodzą w skład dożywocia, które z kolei powinno obciążać nieruchomość zbywaną przez dożywotnika.

 

Obawiam się zatem, że przekazując Pani lokal użytkowy w drodze darowizny, powstanie w przyszłości zachowek na rzecz osób, którym mógłby przysługiwać. Nawet gdyby doszło do wydziedziczenia w testamencie, to w następnej kolejności mogą do zachowku mieć prawo dzieci wydziedziczonych. One również musiałby zostać skutecznie wydziedziczone.

 

Służebność osobista mieszkania

Może Pani zabezpieczyć mamę, ustanawiając na swoim mieszkaniu służebność osobistą, która jest zaliczana do ograniczonych praw osobistych. Definicję ograniczonego prawa osobistego określa Kodeks cywilny w art. 296: „Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista)”.

 

Mieszkanie można obciążyć na rzecz Pani mamy prawem polegającym na tym, że może ona z Pani mieszkania korzystać w ramach zaspokojenia swoich potrzeb. W przypadku służebności mieszkania mama miałaby prawo do mieszkania w Pani mieszkaniu bez obowiązku uiszczania czynszu. W prawie służebności mieszkania nie ma natomiast obowiązku zapewnienia utrzymania, wyżywienia czy opieki w czasie choroby.

 

Prawo służebności mieszkania należy ustanowić w formie aktu notarialnego, w którym określa się prawa i obowiązki obu stron. Po podpisaniu aktu notariusz zgłasza go do ksiąg wieczystych. Jeszcze w dniu zgłoszenia przez notariusza treść służebności zostanie umieszczona w odpowiedniej rubryce księgi (rubryka „3.4 – Treść wpisu „Podrubryka 3.4.1 – Treść prawa, roszczenia, ograniczenia, ostrzeżenia do danej księgi wieczystej”).

 

Zamiana lokali

Można też rozważyć transakcję zamiany: w zamian za lokal użytkowy Pani przeniosłaby własność lokalu mieszalnego, w którym przebywa mama, na nią, a następnie ustanowiłaby Pani na tak pozyskanym mieszkaniu dożywocie na rzecz mamy. W zamian mama przeniosłaby jego własności na Panią. Co do zasady, istotą umowy jest wymiana dóbr bez wykorzystywania w tej operacji ekwiwalentu w postaci pieniędzy, choć należy podkreślić, że nie są wykluczone dopłaty w przypadku różnicy wartości zamienianych rzeczy.

Masz problem prawny? Opisz swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • III - 7 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl