Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przedmiot dziedziczenia

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 23.07.2012 • Zaktualizowane: 23.07.2012

Artykuł zawiera informacje, jakie składniki majątku zmarłego wchodzą w skład spadku, a jakie składniki tego majątku nie przechodzą na spadkobierców.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z przepisem art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), czyli ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) zasadą jest, że z chwilą śmierci spadkodawcy jego prawa i obowiązki przechodzą na jedną lub kilka osób, czyli na spadkobierców. Owe prawa i obowiązki, czyli przedmiot dziedziczenia, mogą mieć różnoraki charakter, w tym w szczególności:

 

  1. prawnorzeczowy (przykładowo prawo własności czy służebności osobiste lub gruntowe obciążające nieruchomość),
  2. zobowiązaniowy (przede wszystkim różnego rodzaju wierzytelności lub długi wynikające chociażby z umów),
  3. wynikać z prawa handlowego, albowiem zasadniczo dziedziczne są prawa i obowiązki majątkowe wspólników spółek handlowych jak np. prawo do odpowiedniej części zysku i obowiązek pokrycia odpowiedniej części strat wynikających z niezakończonych spraw; jednakże umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może ograniczyć lub wyłączyć wstąpienie do spółki spadkobierców w miejsce zmarłego wspólnika,
  4. wynikać ze stosunków rodzinnych i opieki, przykładowo na spadkobierców przechodzi obowiązek zaspokojenia długów powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej pomiędzy współmałżonkami, gdy jedno z nich zmarło,
  5. dotyczyć dzieł chronionych prawem autorskim, patentów oraz wynalazków.

 

Wymienione dla przykładu prawa i obowiązki spadkodawcy, przechodzące w chwili jego śmierci na następców prawnych, określa się mianem spadku.

 

Do tak określonego spadku nie zalicza się (nie uznaje się za przedmiot dziedziczenia):

 

  1. praw i obowiązków zmarłego ściśle związanych z jego osobą, jak również
  2. praw, które z chwilą śmierci spadkodawcy przechodzą na oznaczone osoby, niezależnie od tego czy są one spadkobiercami, czy też nie (art. 922 § 2 K.c.).

 

Jeżeli chodzi o kategorię pierwszą zaliczyć tu przykładowo należy prawa i obowiązki alimentacyjne. Co do zasady, zarówno roszczenia alimentacyjne uprawnionego jak i obowiązek alimentacyjny zobowiązanego gasną bowiem wraz ze śmiercią osoby uprawnionej lub zobowiązanej. Natomiast raty alimentacyjne, które stały się wymagalne za życia uprawnionego, a także odpowiadający im obowiązek zapłaty, wchodzą jednak w skład spadku (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 1965 r., sygn. III CO 36/65, OSNCP 1966/3 poz. 37).

 

W skład spadku nie wchodzą zobowiązania podatkowe, a to z uwagi na ich niecywilnoprawny charakter. Należy przy tym podkreślić jednak, że według przepisu art. 98 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60): „Spadkobiercy podatnika odpowiadają za zobowiązania podatkowe spadkodawcy na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za długi spadkowe”.

 

W odniesieniu zaś do kategorii drugiej, czyli pojęcia „praw, które z chwilą śmierci spadkodawcy przechodzą na oznaczone osoby, niezależnie od tego czy są one spadkobiercami, czy też nie” warto posłużyć się przykładem praw majątkowych ze stosunku pracy. Albowiem, chociaż sam stosunek pracy z chwilą śmierci pracownika wygasa, to wspomniane prawa majątkowe zeń wynikające (w tym prawo do wynagrodzenia, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop itd.) przechodzą w równych częściach na małżonka oraz na inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej, w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 631 § 2 zd. 1 Kodeksu pracy), niezależnie od tego czy są one spadkobiercami, czy też nie.

 

Należy przy tym zwrócić uwagę, że obowiązki o charakterze majątkowym ze stosunku pracy (np. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot czy też obowiązek zwrotu pobranej odzieży ochronnej lub roboczej) nie są objęte szczególną regulacją przytoczonego wyżej art. 631 § 2 zd. 1 K.p., lecz (w przeciwieństwie do uprawnień) wchodzą do masy spadku jako długi i przechodzą wyłącznie na spadkobierców, zgodnie z ogólnymi regułami prawa spadkowego.

 

Niezależnie od powyższego, zgodnie z przepisem art. 923 K.c., małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie dotychczasowym. Opisane uprawnienia przysługują tym osobom bez względu na to czy są one spadkobiercami zmarłego, czy też, przykładowo w drodze testamentu, zostały pozbawione praw do spadku.

 

W praktyce często pojawiać się może pytanie, czy dziedzicznym jest posiadanie niepoparte innym tytułem prawnym (chociażby prawem własności)? Wszak posiadanie jakieś rzeczy, przykładowo w przypadku rzeczy skradzionych przez spadkodawcę, czy też przezeń zawłaszczonych, jest tylko określonym stanem faktycznym bez konkretnego prawa do rzeczy objętej posiadaniem.

 

W orzecznictwie sądowym przyjęto, że posiadanie podlega dziedziczeniu. Oznacza to, iż z chwilą otwarcia spadku spadkobiercy stają się posiadaczami rzeczy, które były własnością spadkodawcy.


Stan prawny obowiązujący na dzień 23.07.2012


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa minus dziesięć =

 

»Podobne materiały

Odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy

Artykuł omawia losy zobowiązań podatkowych po śmierci spadkodawcy, ze szczególnym uwzględnieniem przejścia tych zobowiązań na spadkobierców.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »