Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przedawnienie wierzytelności

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 14.11.2013

Instytucja przedawnienia roszczeń ma na celu niejako wymuszenie wykonywania obowiązków wynikających ze stosunków cywilnoprawnych we właściwym terminie. Przedawnienie wierzytelności ma również ograniczać sytuacje, w których udowodnienie treści takich stosunków jest utrudnione z uwagi na upływ czasu.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Istota przedawnienia wierzytelności

 

Problematykę przedawnienia roszczeń regulują art. 117-125 Kodeksu cywilnego1. Przedawnieniu ulegają wyłącznie roszczenia majątkowe. Istota przedawnienia polega na tym, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (nieważne jest jednak zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu przedawnienia).

 

Tak więc na gruncie obowiązujących przepisów, w przypadku sporu przedawnienie zostanie uwzględnione przez sąd tylko wówczas, gdy dłużnik podniesie zarzut wyłączający możliwość dochodzenia wykonania świadczenia lub odszkodowania. Przedawnienie nie może być uwzględnione z urzędu przez skład orzekający. Wyjątkiem będą tu jednak roszczenia, które uległy przedawnieniu przed 1 października 1990 r. Z uwagi na obowiązujące przed tą datą przepisy Kodeksu cywilnego – sąd upływ terminów przedawnienia uwzględnia z urzędu, co potwierdził Sąd Najwyższy2.

 

Terminy przedawnienia wierzytelności

 

Wedle ogólnej zasady termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustaw szczególnych mogą ustanawiać jednak od tej zasady wyjątki. Przykładowo, roszczenia kupującego z tytułu niezgodności z umową towaru konsumpcyjnego przedawniają się z upływem roku od stwierdzenia przez kupującego tej niezgodności, przy czym przedawnienie nie może się skończyć przed upływem dwóch lat od wydania towaru3.

 

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.

 

Skutek przedawnienia – roszczenie niezupełne

 

Z formalnego punktu widzenia roszczenie, które uległo przedawnieniu, nie wygasa. Skutkiem przedawnienia jest jedynie niemożność przymusowego wyegzekwowania roszczenia oraz jego zasądzenia. Jednakże w dalszym ciągu dłużnik ma prawo spłacić wierzyciela dobrowolnie. Nie może domagać się wtedy np. zwrotu spłaty pożyczki, powołując się na przedawnienie.

 

Początek biegu przedawnienia

 

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, a jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Natomiast bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

 

Zawieszenie oraz przerwanie biegu przedawnienia

 

Bieg przedawnienia może, przy spełnieniu pewnych przesłanek, ulec zawieszeniu lub przerwaniu. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

 

  1. co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
  2. co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
  3. co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
  4. co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

 

Natomiast bieg przedawnienia ulega przerwaniu (co skutkuje tym, że biegnie ono na nowo):

 

  1. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
  2. przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;
  3. przez wszczęcie mediacji.

 

Przepisy szczególne mogą ustanawiać inne przypadki zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia. Np. w przypadku roszczeń z tytułu niezgodności towaru z umową przy sprzedaży konsumenckiej bieg przedawnienia przerywa zawiadomienie sprzedawcy o niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową. Natomiast zawieszeniu przedawnienie ulega na czas wykonywania naprawy lub wymiany towaru oraz prowadzenia przez strony, nie dłużej jednak niż przez trzy miesiące, rokowań w celu ugodowego załatwienia sprawy4.

 

 

 

 

___________________________

1 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.)

2 Wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 1997 r. (sygn. akt III CKN 25/97)

3 Art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176, z późn. zm.)

4 Ibidem


Stan prawny obowiązujący na dzień 14.11.2013


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

»Podobne materiały

Przerwanie biegu przedawnienia w prawie cywilnym

Artykuł omawia przesłanki oraz konsekwencje skutecznego przerwania biegu przedawnienia w prawie cywilnym.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »