Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przedawnienie roszczeń z tytułu umowy przewozu

Autor: Anna Jędrzejczak • Opublikowane: 24.10.2007

Artykuł omawia zagadnienia związane z umową przewozu ze szczególnym uwzględnieniem instytucji przedawnienia roszczeń.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Umowa przewozu jest umową zawieraną powszechnie. Polskie regulacje dotyczące tego zagadnienia znajdują się w przepisach Kodeksu cywilnego oraz w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 z późn. zm.).

 

Omawiając instytucję przedawnienia roszczeń z tytułu umowy przewozu, nie można pominąć również ustaleń zawartych w Konwencji genewskiej z 1956 r. o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR). Konwencję tę stosujemy do wszystkich umów o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron umowy, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsca przewidziane dla jej dostawy, stosownie do ich oznaczenia w umowie, znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden umowę tę ratyfikował.

 

Kodeks cywilny reguluje stosunki między przewoźnikiem a osobą, która ma być przewieziona lub osobą, która wręcza przewoźnikowi rzecz do przewiezienia. Przewoźnik to podmiot profesjonalnie trudniący się przewozem – jest on zatem podmiotem mającym status przedsiębiorcy (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 maja 1991 r. I CR 666/90, niepubl.).

 

Zgodnie z przepisem art. 774 Kodeksu cywilnego „przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.” Przepis ten wskazuje na tzw. „elementy istotne” umowy przewozu (łac. essentialia negotti). Zalicza się do nich:

 

  • oznaczenie przedmiotu przewozu (osoba bądź rzecz),
  • środek transportu (np. autobus, pociąg),
  • trasy przewozu,
  • wynagrodzenie przewoźnika.

 

Elementy te muszą wystąpić łącznie, abyśmy mogli uznać, iż skutecznie zawarto umowę przewozu opisaną w przepisach art. 774-793 Kodeksu cywilnego.

 

Kodeks nie reguluje formy, w jakiej umowa musi zostać zawarta. Dlatego przyjmuje się, iż umowa przewozu dochodzi do skutku przez wystawienie oferty przez przewoźnika i przyjęcie takiej oferty przez osobę, która ma zostać przewieziona lub która wręcza przewoźnikowi rzecz do przewiezienia. W praktyce oznacza to zakup biletu lub zajęcie miejsca w środku transportowym.

 

Przy przewozie osób stroną umowy jest co do zasady pasażer. Jednak nie zawsze. Może nią być również inny podmiot działający w imieniu pasażera, np. biuro podróży, szkoła. Podmioty te zawierają umowę z przewoźnikiem, której przedmiotem jest przewóz określonych osób. W takim przypadku sami pasażerowie nie zawierają odrębnych umów przewozu.

 

Kontrahentem przewoźnika przy przewozie rzeczy jest wysyłający rzecz – nadawca.

 

Przedawnienie to instytucja, która polega na tym, że po upływie określonego w ustawie okresu (tzw. terminu przedawnienia), ten, przeciwko komu kieruje się roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Roszczenia przedawnione nie przestają istnieć, stają się jednak niemożliwe do wyegzekwowania w zwykłym trybie. Po upływie terminu przedawnienia są tzw. „roszczeniami niezupełnymi”, które nie korzystają z pełnej ochrony państwa.

 

Terminy przedawnienia nie mogą być w umowie ani skracane, ani wydłużane.

 

Podniesienie zarzutu przedawnienia podczas postępowania przed sądem spowoduje oddalenie powództwa. Jednak, jeśli się tego zarzutu nie zgłosi, sąd rozpatrzy powództwo, jakby przedawnienie nie nastąpiło. Bowiem sąd z urzędu nie może brać pod uwagę przedawnienia.

 

Istnieje możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia. Następuje ono:

 

  1. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Do takich czynności zalicza się m.in. wytoczenie powództwa, wniesienie powództwa wzajemnego, zawezwanie do próby ugodowej oraz powołanie się na zarzut potrącenia;
  2. przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,
  3. przez wszczęcie mediacji.

 

W wyniku przerwania biegu terminu przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem – przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone prawomocnym orzeczeniem (np. prawomocnym orzeczeniem o umorzeniu egzekucji).

 

Przechodząc do kwestii przedawnienia roszczeń z tytułu umowy przewozu, należy odróżnić: roszczenia wynikające z umowy przewozu osób, roszczenia wynikające z umowy przewozu rzeczy oraz roszczenia między przewoźnikami.

 

Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany – od dnia, kiedy miał być wykonany (art. 778 K.c.). Termin przedawnienia należy liczyć od dnia wykonania przewozu lub od dnia, w którym przewóz miał być wykonany. Oznacza to, iż z upływem roku od tego dnia nie możemy już skutecznie dochodzić roszczeń wynikających z umowy przewozu.

 

Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem – od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona (art. 792 K.c.).

 

W przypadku roszczeń z umowy przewozu rzeczy, których wcale nie dostarczono do adresata, problemem może stać się ustalenie dnia początkowego, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia. Strony mogą ustalić w umowie przewozu termin dostarczenia przesyłki. Jednak jeśli tego nie zrobią, to należy ustalić dzień dostarczenia przesyłki, biorąc pod uwagę zwykły czas, w którym przewoźnik powinien dostarczyć rzecz. Tak ustalony dzień będzie stanowił początek biegu terminu przedawnienia roszczeń z tytułu umowy przewozu rzeczy.

 

W trakcie dokonywania przewozu przewoźnik może korzystać z usług innych przewoźników, którzy uczestniczą w przewozie przesyłki. Roszczenia między takimi przewoźnikami przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym jeden z przewoźników naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono powództwo przeciwko jednemu z przewoźników.

 

Natomiast zgodnie z art. 32 Konwencji genewskiej CMR roszczenia, które mogą wyniknąć z przewozów podlegających konwencji, przedawniają się po upływie jednego roku. Jednak w przypadku złego zamiaru lub niedbalstwa, które – według prawa obowiązującego sąd rozpatrujący sprawę – uważane jest za równoznaczne ze złym zamiarem, termin przedawnienia wynosi trzy lata.


Stan prawny obowiązujący na dzień 24.10.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

»Podobne materiały

Przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody

Artykuł porusza temat przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu wyrządzonej szkody zarówno materialnej jak i szkody na osobie.

 

Przedawnienie roszczeń podmiotu gospodarczego z tytułu umowy o roboty budowlane

Artykuł omawia zagadnienia związane z przedawnieniem roszczeń podmiotu gospodarczego z tytułu umowy o roboty budowlane.

 

Terminy przedawnienia w zależności od rodzaju roszczeń

Przedawnieniem jest ograniczenie możliwości dochodzenia roszczenia, jeżeli nie było ono realizowane przez czas w ustawie określony – szczegółowe informacje dotyczące tej instytucji oraz terminy przedawnienia w zależności od rodzaju roszczeń znajdą Państwo w poniższym artykule.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »