Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody

Autor: Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 01.12.2009

Artykuł porusza temat przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu wyrządzonej szkody zarówno materialnej jak i szkody na osobie.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wyrządzenie szkody uprawnia poszkodowanego do wystąpienia wobec sprawcy szkody o jej naprawienie, jednakże uprawnienie to jest ograniczone pod względem okresu, w jakim poszkodowany może podjąć skuteczne działania w tym zakresie.

 

Otóż zgodnie z art. 4421 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

 

W tym miejscu jednak należy podkreślić, iż wskazane w powyższym artykule terminy mają odniesienie jedynie do roszczeń majątkowych, gdyż roszczenia niemajątkowe z tytułu naruszenia dóbr osobistych określonych w art. 24 K.c. nie podlegają przedawnieniu, bez względu na to czy naruszenie to spowodowane było czynem niedozwolonym.

 

Przykładowo, w razie uszkodzenia samochodu poszkodowanemu wciągu trzech lat od dnia, w którym dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, służy prawo skutecznego wystąpienia wobec sprawcy szkody o wypłatę kwoty pozwalającej doprowadzić uszkodzony pojazd do stanu sprzed powstania szkody. Natomiast osoba poszkodowana przez zniesławienie może w każdym czasie domagać się od sprawcy szkody przeproszenia, bowiem takie roszczenie zgodnie z wyżej wymienionym artykułem nigdy się nie przedawnia.

 

Do uznania, że poszkodowany dowiedział się o szkodzie, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, wystarczy powzięcie przez poszkodowanego wiadomości o samym zaistnieniu szkody, przy czym nie jest wymagane, aby miał on pełną świadomość i wiedzę o jej rozmiarach i trwałości jej następstw.

 

Z kolei art. 4421 § 2 K.c. stanowi, że jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o jej naprawienie ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

 

Powyższy 20-letni termin przedawnienia w polskim systemie prawa obowiązuje od niedawna, gdyż został wprowadzony dopiero z dniem 10 sierpnia 2007 r., w którym to dniu weszła w życie nowelizacja Kodeksu cywilnego, wydłużająca dotychczasowy 10-letni okres przedawnienia dla roszczeń z tytułu szkód wynikłych ze zbrodni lub występku. Dlatego też dla szkód powstałych przed powyższą zmianą przepisów, tj. przed dniem 10 sierpnia 2007 r., w dalszym ciągu stosuje się 10-letni okres przedawnienia, chyba że według przepisów dotychczasowych w tym dniu roszczenia były jeszcze nieprzedawnione – do takich roszczeń stosuje się nowe wydłużone terminy przedawnienia.

 

Sytuacja, w której szkoda powstała w wyniku przestępstwa, różni się od szkód wywołanych innymi czynami niedozwolonymi tym, że nie ma tu znaczenia, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie – termin na skuteczne dochodzenie przez poszkodowanego naprawienia takiej szkody zawsze upływa po 20 latach od powstania szkody.

 

Zaznaczyć również warto, iż Kodeks cywilny nie wymaga, aby fakt popełnienia przez sprawcę przestępstwa, z którym wiąże się szkoda, był stwierdzony wyrokiem sądu karnego. Zatem sąd cywilny może, posługując się przepisami Kodeksu karnego, sam na potrzeby konkretnego postępowania cywilnego uznać, iż dana szkoda rzeczywiście wynika z faktu popełnienia przez sprawcę szkody zbrodni lub występku. Jednakże należy mieć również na uwadze, iż zgodnie z art. 11 K.p.c. sąd cywilny jest związany uprzednio zapadłym prawomocnym wyrokiem sądu karnego, dlatego nie może uznać braku popełnienia przestępstwa w sytuacji, gdy zostało to prawomocnie stwierdzone przez sąd karny w innym postępowaniu przeciwko sprawcy szkody.

 

Ustawodawca autonomicznie potraktował szkody na osobie i wobec tego przewidział zwiększoną ochronę poszkodowanego poprzez wskazanie w art. 4421 § 3 K.c., iż w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

 

Powyższe oznacza, inaczej niż jest to uregulowane dla szkód majątkowych, iż obecnie nie obowiązuje w zasadzie górna granica terminu przedawnienia tego roszczenia w przypadku, gdy poszkodowany jeszcze nie wie o szkodzie ani o osobie za nią odpowiedzialnej. Dopiero z chwilą powzięcia powyższych informacji dla poszkodowanego zaczyna biec 3-letni termin przedawnienia, w którym może on skutecznie dochodzić swoich roszczeń od sprawcy szkody.

 

Warto także zwrócić uwagę na treść art. 4421 § 4 K.c., który stwierdza, iż przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności. Także i w tym przypadku ustawodawca uznał za konieczne ustawowe zabezpieczenie interesów poszkodowanej osoby małoletniej, która w zasadzie dopiero z osiągnięciem pełnoletniości może samodzielnie dochodzić swoich praw. Unormowanie to w praktyce zabezpiecza poszkodowanego przed nienależytym wykonywaniem obowiązków jego przedstawicieli ustawowych(najczęściej rodziców), którzy zaniechaliby dochodzenia należnych małoletniemu poszkodowanemu roszczeń odszkodowawczych.

 

Na koniec należy jeszcze wskazać, iż po wprowadzeniu do polskiego systemu prawa nowej regulacji terminu przedawnienia określonej w art. 4421 K.c. pojawiły się wątpliwości, co do jakich zdarzeń mają one zastosowanie. W związku z powyższym w nauce prawa ukształtował się pogląd, iż należy uznać, że nowa formuła przedawnienia zawarta w art. 4421 K.c. znajdzie zastosowanie jedynie w stosunku do tych roszczeń, które nie uległy jeszcze przedawnieniu na podstawie dotychczasowej regulacji art. 442 K.c. Ponadto przedawnienie może dotyczyć wyłącznie tych roszczeń, które już powstały, co oznacza, że roszczenia dotyczące naprawienia szkody, która się nie ujawniła przed wejściem w życie noweli do Kodeksu cywilnego nie mogło jeszcze nastąpić.


Stan prawny obowiązujący na dzień 01.12.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I minus 0 =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »