.
Mamy 12 225 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przechodzenie zadłużonego spadku na kolejnych krewnych

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 27.05.2021 • Zaktualizowane: 27.05.2021

Mój kuzyn, czyli syn brata mojego ojca, zaciągnął długi i nie zdążył ich spłacić, bo zmarł. Jego rodzice nie żyją, nie ma rodzeństwa, żyje tylko pełnoletnia córka. Nie wiemy na razie, jak ona postąpi, czy zrzeknie się spadku, czy go odziedziczy z długami. Nie wiemy również, jak pozostali członkowie rodziny powinni postąpić z tym spadkiem. Nikt nie chce, aby długi przeszły na niego, a jest prawdopodobne, że okażą się większe niż majątek. Czy ja, moje rodzeństwo oraz nasza mam również powinniśmy u notariusza zrzec się tego spadku dla bezpieczeństwa naszych rodzin? Mamy w rodzinie niepełnoletnie dzieci. Czy moja była żona też się powinna zrzec tego spadku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przechodzenie zadłużonego spadku na kolejnych krewnych

Dziedziczenie testamentowe przed ustawowym

Zacznijmy od tego, że ustawowe określenie spadku zawarto w art. 922 Kodeksu cywilnego (K.c.); do otwarcia spadku dochodzi wraz z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 K.c.); wtedy też spadek jest dziedziczony przez spadkobiercę lub spadkobierców (art. 925 K.c.) – w praktyce duże znaczenie ma oficjalne stwierdzenie dziedziczenia.

 

Dziedziczenie testamentowe (art. 941 i następne K.c.) ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym (art. 931 i następne K.c.); regułę pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego przed dziedziczeniem ustawowym sformułowano w art. 926 K.c. W dowolnej kancelarii notarialnej powinna być (odpłatna) możliwość zasięgnięcia informacji z dotyczącej testamentów bazy danych. Być może coś Państwu (jako rodzinie spadkodawcy) wiadomo o ewentualnym testamencie spadkodawcy. Testamenty znajdowane bywają w różnych miejscach (np. w biurku lub książkach). Niektórzy ludzie korzystają na ogół z usług tej samej kancelarii – taka informacja lub oznaczenie aktu notarialnego może ułatwić uzyskanie odpisu aktu notarialnego z treścią testamentu (o ile testament sporządzono w formie aktu notarialnego).

 

Jeżeli w skład spadku może wchodzić znaczne zadłużenie, to trzeba liczyć się z dużą praktyczną rangą odpowiedzialności za długi spadku (art. 1030 i następne K.c.) – w takich realiach należy bardzo roztropnie podchodzić do składania oświadczeń co do spadku (art. 1012 i następne K.c.). W świetle aktualnie obowiązujących przepisów różne czynności mogą być załatwiane zarówno na drodze sądowej, jak i w ramach właściwości notariuszy. Daleki jestem od wskazywania, jakie mają być czyjekolwiek oświadczenia co do spadku; zachęcam do ostrożności – w tym do unikania przyjmowania spadku wprost (lektura art. 1031 K.c. wskaże powagę sytuacji).

 

Oświadczenie co do spadku w imieniu niepełnoletniego dziecka

Jeżeli w gronie spadkobierców (w praktyce: potencjalnych spadkobierców) jest człowiek niepełnoletni (dziecko w ścisłym ujęciu prawnym), to oświadczenie co do spadku w imieniu dziecka powinien złożyć rodzic dziecka; analogicznie jest w przypadku składania oświadczenia co do spadku w imieniu człowieka ubezwłasnowolnionego – oświadczenia woli w imieniu ubezwłasnowolnionego całkowicie składa jego opiekun, zaś w imieniu ubezwłasnowolnionego częściowo – kurator. Upowszechniła się taka wykładnia przepisów o władzy rodzicielskiej oraz o jej sprawowaniu – art. 92 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) – w świetle której dla odrzucenia spadku (czyli dla złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku) w imieniu dziecka (niepełnoletniego!) należy wcześniej uzyskać zgodę „sądu opiekuńczego” (którym w pierwszej instancji jest sąd rejonowy); analogicznie jest w przypadku odrzucania spadku w imieniu człowieka ubezwłasnowolnionego.

 

Opracowanie strategii działania powinno stać się łatwiejsze, jeżeli przepisy o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.) zestawi się z „drzewem genealogicznym” (które również należy wykonać, np. rozrysować). Zaakcentowałem znaczenie przepisów o dziedziczeniu ustawowym ze względów praktycznych – szczególnie w przypadku dziedziczenia testamentowego znacznie zadłużonych spadków często „spadek wraca” do „porządku dziedziczenia ustawowego” (jeżeli ma miejsce odrzucenie spadku przez spadkobiercę testamentowego albo przez spadkobierców testamentowych).

 

Kolejność składania oświadczeń co do przyjęcia lub odrzucenia spadku

Proponuję dbać o precyzję – w tym nazewniczą oraz dotyczącą właściwego czasu i treści oświadczeń co do spadku (oświadczeń w sprawie spadku). Wolno zrzec się tego, co przysługuje zrzekającemu się – szczególnie w przypadku zrzekania się na rzecz innej osoby; to jest oczywiste, w świetle ustawowego określenia własności (zawartemu w art. 140 K.c.). Jeżeli ktoś „nie chce mieć ze spadkiem nic wspólnego” (używając sformułowania potocznego), to składa oświadczenie o odrzuceniu spadku (czyli odrzuca spadek) – odrzucenie spadku powinno wiązać się z konsekwentnym postępowaniem (w tym z unikaniem „zachowywania” składników spadku, który się odrzuca). W przypadku „spraw spadkowych” (szczególnie w przypadku działu spadku) zasadnie (choć w sposób mało precyzyjny) jakiś spadkobierca (oficjalny spadkobierca) zrzeka się spadku na rzecz kogoś innego (np. z grona spadkobierców); warto dbać o precyzję – w tym odnośnie do rodzaju umowy (zbycia składników majątkowych, np. zbycie spadku lub udziałów w spadku, wolno dokonać na podstawie bardzo różnych umów, nie tylko umowy sprzedaży lub umowy darowizny).

 

Oświadczenie co w sprawie spadku (art. 1012 i następne K.c.) należy złożyć we właściwym czasie – biorąc pod uwagę „miejsce w kolejce do spadku”; w tym zakresie przydaje się wykonanie „drzewa genealogicznego”. Oświadczenie co do spadku powinno również być precyzyjne – między innymi wskazywać, jakiego dziedziczenia dotyczy (z testamentu czy z ustawy).

 

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza i ograniczenie odpowiedzialności za długi

Dopiero przed kilku laty poważnie zmieniono przepisy o odpowiedzialności za długi spadkowe oraz art. 1015 K.c.; przed odnośną nowelizacją art. 1015 K.c. niezłożenie terminowo oświadczenia co do spadku było taktowane na równi z przyjęciem spadku wprost (czyli grożącym bardzo poważną odpowiedzialnością za długi spadku) – po zmianie chodzi o skutek traktowany na równi z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

 

Dla skorzystania z dobrodziejstwa inwentarza (czyli ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe) niezbędne jest wykonanie prawem przewidzianych czynności; chodzi o wykonanie (i skierowanie do „sądu spadku”) wykazu inwentarza lub sporządzenie przez komornika (na ogół wspieranego przez rzeczoznawcę majątkowego) spisu inwentarza. Dotyczące wykazu inwentarza regulacje skoncentrowano w przepisach o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 1030 i następne K.c.), zaś przepisy o spisie inwentarza zawarto głównie w Kodeksie postępowania cywilnego (K.p.c.) oraz w aktach prawnych z zakresu wykonywania zawodu komornika sądowego.

 

Wchodzące w skład spadku długi (art. 922 K.c.) mogą być poważnym wyzwaniem (art. 1030 i następne K.c.); chodzi o wyzwanie dla spadkobiercy albo spadkobierców (a nie dla innych osób) – na błędzie oparta jest wyrażona przez Pana obawa, jakoby mogło wchodzić w grę „szukanie innych osób”, które miałyby odpowiadać za długi spadku. Odpowiedzialność za długi spadku (art. 1030 i następne K.c.) obciąża spadkobierców – a nie kogoś innego. Z pewnością nie chodzi o to, by jeszcze inni ludzie (poza spadkobiercami) składali się na zapłacenie długów spadku. Jeżeli ktoś (przynajmniej jedna osoba) dziedziczy poważnie zadłużony spadek, to ta osoba – zwłaszcza jako oficjalny spadkobierca – ma problem z długami spadku; problem taki dotyczy spadkobiercy (spadkobierców), a nie kogoś innego. Jeśli zaś (potencjalny) spadkobierca odrzuca spadek (np. przez wzgląd na obawy przed długami spadku), to poważne wyzwanie – związane z oświadczeniami w sprawie spadku – stoi przed kimś innym (przynajmniej przed jedną osobą).

 

Krąg potencjalnych spadkobierców

Spadkobiercą (w tym potencjalnym spadkobiercą) może być tylko ten człowiek, który przeżył spadkodawcę – art. 927 K.c. (w którym uregulowano także, między innymi, możność warunkowego dziedziczenia przez dziecko poczęte). Przepisy o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.) wskazują kluczowe znaczenie zstępnych (w tym dzieci) spadkodawcy; skoro żyje córka spadkodawcy, to od jej decyzji dużo zależy (w tym dla grona rodzinnego). Małżonkowie rodzeństwa spadkodawcy nie dziedziczą z ustawy – wspominam o tym głównie dlatego, że Pan wspomniał o swej mamie (jako bratowej spadkodawcy) oraz o swej żonie. Czym innym jest konsultowanie się w gronie rodzinnym, a czym innym status (potencjalnego) spadkodawcy. Oczywiście daleki jestem od zniechęcania do rozmów lub konsultacji; skoro chodzi o sprawy z zakresu życia prywatnego w tym rodzinnego. Małżonek (potencjalnego) spadkobiercy może być zaangażowany w załatwianie spraw, np. jako składający oświadczenie w imieniu dziecka lub jako pełnomocnik.

 

W tej sprawie przede wszystkim zachęcam do rozwagi – bez ingerowania w podejmowane przez poszczególne osoby decyzje co do spadku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziesięć + 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton